اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
د امریکا د سویل ختیځ آسیا څخه د لمریرې انرژۍ پر وسایلو تعرفې نهایي کړې
د امریکا د سوداګرۍ چارواکو د سویل ختیځې آسیا څخه د واردېدونکو لمریزو شیشو لپاره د لوړو تعرفو کچه وروستۍ کړه.
د امریکا د سویل ختیځ آسیا څخه د لمریرې انرژۍ پر وسایلو تعرفې نهایي کړې
Sheep graze under solar panels on a farm run by Chad Raines in Texas / Reuters

 دا د هغه یو کلن قضیې د پای ته رسولو لپاره مهم ګام دی چې په کې د امریکا تولیدوونکو چینایي شرکتونه تورن کړي وو چې بازار ته په ناعادلانه ډول ارزانه توکي وړاندې کړي دي.

دغه قضیه تېر کال د کوریا د هانوا کیو سیلز، د اریزونا میشته د فرسټ سولر ان کارپوریشن او څو کوچنیو تولیدوونکو له خوا وړاندې شوې وه، چې د امریکا د لمریزې انرژۍ په تولید کې د میلیاردونو ډالرو پانګونې د ساتنې غوښتنه یې کوله.

د عریضه کوونکو ډلې، چې د امریکا د لمریزې انرژۍ د  تولید سوداګرۍ کمیټه ده، لویو چینایي لمریز شیشو جوړونکو باندې  تور پورې کړ چې په مالیزیا، کمبودیا، تایلینډ او ویتنام کې یې فابریکې لري، او لمریزې شیشې یې د تولید له لګښت څخه په ټیټه بیه پلورلي او ناعادلانه سبسایډۍ یې ترلاسه کړي، چې د امریکا توکي یې غیر سیال ګرځولي دي.

د دوشنبې په ورځ اعلان شوې تعرفې د شرکت او هېواد په اساس توپیر لري، خو په عمومي ډول د تېر کال په وروستیو کې د اعلان شویو لومړنیو تعرفو په پرتله لوړې وې.

د مالیزیا څخه د جینکو سولر محصولاتو لپاره د ډمپینګ او ضد سبسایډۍ ګډې تعرفې د ټولو څخه ټیټې وې، چې ۴۱.۵۶ سلنه وې. په ورته وخت کې، د تایلینډ څخه د ټرینا سولر محصولاتو لپاره تعرفې ۳۷۵.۱۹ سلنه وې.

د کمبودیا څخه واردېدونکي محصولات به د ۳۵۰۰ سلنې څخه زیات تعرفې سره مخ شي، ځکه چې د دې هېواد تولیدوونکو د امریکا د څېړنې سره همکاري ونه کړه.

ټیم برایټبل، چې د امریکا د تولیدوونکو ډلې وکیل دی، خبریالانو ته په ټیلیفوني مرکه کې وویل: "دا ډېر قوي پایلې دي. موږ ډاډه یو چې دا به د هغو چینایي شرکتونو ناعادلانه سوداګریز کړنې حل کړي چې د امریکا د لمریزې انرژۍ د  تولید صنعت ته یې د اوږدې مودې لپاره زیان رسولی دی."

د هغو هېوادونو پر وړاندې د تعرفو ګواښ چې تېر کال یې امریکا ته د ۱۰ میلیارد ډالرو څخه زیات لمریز محصولات ورکړي وو، چې د کورني عرضه کولو لویه برخه یې جوړوله، د نړیوال لمریز سوداګرۍ په جریان کې یو ډراماتیک بدلون راوستی دی. د څلورو هدف شویو هېوادونو څخه واردات سږ کال د تېر کال په پرتله ډېر کم شوي، په داسې حال کې چې د لاوس او انډونیزیا په څېر هېوادونو څخه د پینلونو لېږد زیات شوی دی.

د دې هڅې منتقدین، چې په کې د لمریزې انرژۍ د صنعتونو اتحادیه (SEIA) شامل دی، ویلي چې تعرفې به د امریکا لمریز تولیدوونکو ته زیان ورسوي، ځکه چې دا به د واردېدونکو شیشو بیې لوړې کړي، کوم چې د امریکا په فابریکو کې په پینلونو کې راټولیږي. دغه فابریکې له هغه وخت راهیسې په زیاتېدو دي چې په ۲۰۲۲ کال کې د پاکې انرژۍ تولید لپاره نوی سبسایډي رامنځته شوه.

د دې لپاره چې تعرفې وروستۍ شي، نړیوال سوداګریز کمیسیون باید په جون میاشت کې رایه ورکړي چې آیا صنعت د ډمپ شویو او سبسایډي شویو وارداتو له امله مادي زیان لیدلی دی که نه.

وپلټۍ
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
تورکیې او کاناډا د آزادې سوداګرۍ تړون په اړه خبرې اترې پیل کړې
د تورکیې اقتصاد د کال په لومړۍ ربع کې ۲.۵ سلنه وده کړې
نړیوال بانک ویلي دي چې د ایران جګړې په درشل کې ۲۷ هېوادونه بحراني فنډونو ته د لاسرسي په لټه کې دي
اروپایي ټولنه له امریکا سره د سوداګریزې معاملې د نهایي کولو لپاره هوکړې ته ورسېده
په هند کې د "برېکس"د بهرنیو چارو وزیرانو د ایران د جګړې تر سیوري لاندې پیل شوه
د امریکا یو چارواکی وایي چې د امریکا او چین ترمنځ د نادرو ځمکنیو منرالونو تړون لا هم نافذ دی
اسیا د ایران د جګړې له امله د انرژۍ د شاکونو دویمې څپې ته چمتووالی نیسي
د تورکیې دفاعي شرکتونو د ساحا ۲۰۲۶ نندارتون کې د نږدې ۸ میلیارد ډالرو صادراتو تړونونه لاسلیک کړل
د اماراتو له خوا د اوپک (OPEC) پرېښودل؛ پر دغه سازمان لویه ضربه او د تېلو په بازار کې بدلونونه
د ایران په وړاندې د امریکا لخوا د بندیزونو د پراخېدو له امله د تېلو بیې لوړې شوې
د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر: د هرمز تنګي د بندېدو له امله هره ورځ ۱۳ میلیونه بیرله تېل له لاسه وتلي
د جرمني لومړي وزیر میرز خبرداری: د ایران جګړه به تلپاتې اقتصادي زیانونه واړوي
اوزبیکستان له افغانستان سره د غوراوي سوداګرۍ تړون تایید کړ
پر ایران د جګړې په دوام سره د تېلو بیې په هر بیرل کې له ۱۰۵ ډالرو واوښتې
د طالبانو حکومت د پاکستاني دارو ګانو د بدیل د موندولو  په اړه اعلان افغانستان د درملو بازار ولړزاوه
په استانبول کې د ځوانو سوداګرو نړیواله کنګره  ترسره شوه
چین په ۲۰۲۵ کال کې د نړۍ تر ټولو ستر بېړۍ جوړوونکی هېواد شو
وینزویلا د تېلو په سکتور کې د اصلاحاتو له لارې بهرني پانګونې د ۱.۴ میلیارد ډالرو ته زیاتوي
اروپا کې د لومړي ځل لپاره په ډسمبر میاشت کې د بشپړ برېښنايي موټرو پلور له پټرولي موټرو څخه واوښت