د ایران حکومت د منځمهالو ټاکنو پر مهال ډونالډ ټرمپ ته د سخت سیاسي غبرګون هرکلی کړی او اعلان یې وکړ چې رایه ورکوونکو د متحده ایالاتو د ولسمشر لخوا پیل شوې جګړه رد کړې. دا په داسې حال کې ده چې تهران د احتمالي بیا پیل کېدونکو بریدونو په اړه لا هم په لوړ چمتووالي کې دی.
د ایران د پارلمان رئیس او د دې هېواد لوړپوړي مذاکره کوونکي، محمدباقر قالیباف، د چهارشنبې په ورځ پر اېکس ټولنیزې شبکې لیکلي: «که د وجدان له مخې وي او که د ژوند د لګښتونو له امله، امریکایانو جګړې ته نه وویل او موږ د هغوی د دې پیغام ملاتړ کوو.» هغه زیاته کړې چې واشنګټن باید یو ځل بیا پر ایران د برید له لارې د خلکو عامه نظر له پامه ونه غورځوي.
د ایران ستر مذهبي مشر مجتبی خامنهيي په یوه لیکلي بیان کې ویلي چې د امریکا دښمني به په واک کې د هر ګوند له شتون سره سره دوام ولري. هغه امریکا ته د تسلیمېدو په اړه د «تر ټولو لږ تمایل» پر وړاندې هم خبرداری ورکړی دی.
هغه زیاته کړه: «امریکا د خپلې واکمنۍ پای لرې ویني، خو موږ یې نږدې ګورو.»
ژوره مایوسي
ډیموکراتانو د سې شنبې په ټاکنو کې په سنا او استازو جرګه دواړو کې اکثریت ترلاسه کړ، د جمهوري غوښتونکو په مرکزونو کې بریاوې د ټرمپ د اقتصاد د مدیریت او د هغه د جګړې د پیل کولو پریکړې سره ژوره مایوسي په ګوته کوي چې د ګازو بیې یې لوړې کړې.
ټرمپ د دوو رسنیو سره په مرکو کې ومنله چې د امریکا او اسرائیلو جګړې د جمهوري غوښتونکو په ماتې کې رول لوبولی دی.
په ایران کې، یوې خبري رسنۍ چې د قضائیه قوې تر مدیریت لاندې فعالیت کوي، پر اېکس ټولنیزه شبکه د خپرېدونکې یوې ټوکې په طنز یادونه کړې چې پکې ویل شوي: «ټرمپ په ایران کې د حکومت په بدلون کې ناکام شو، خو په ټکساس کې بریالی شو.» دا د امریکا هغه سویلي ایالت ته اشاره ده چېرې چې یوه دیموکرات نوماند له څو لسیزو وروسته د سنا څوکۍ وګټله.
خو دوو لوړپوړو ایراني سرچینو رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې که څه هم د ایران مشرانو د دیموکراتانو د بریا هرکلی کړی، خو تهران اندېښنه لري چې ټرمپ ښايي د دې ټاکنیزې ماتې د جبران لپاره پوځي برید وکړي. له همدې امله ایران لا هم په لوړ چمتووالي کې دی.
منځګړو د جګړې د پای ته رسولو لپاره خپلې هڅې چټکې کړې دي، ځکه اندېښنې شته چې ښايي له ټاکنو وروسته جګړه یو ځل بیا پیل شي. ټرمپ د سې شنبې په ورځ د رایې اچونې له بهیر وروسته د پوځي عملیاتو د بیا پیل احتمال رد نه کړ، په داسې حال کې چې ایران د جګړې د بیا پیل په صورت کې د پراخو غچ اخیستونکو بریدونو پلان لري.
د تېلو بیې
امریکا او اسرائیلو د فبرورۍ په ۲۸مه پر ایران بریدونه وکړل او ایران په ځواب کې پر اسرائیلو او هغو خلیجي هېوادونو بریدونه وکړل چې د امریکا پوځي اډې پکې مېشتې دي.
اسرائیلو پر لبنان هم خپل بریدونه زیات کړل او په وروستیو کې یې دغه بریدونه یمن ته هم وغځول. له هغه ځایه حوثي ملېشو په سعودي عربستان کې د انرژۍ پر تاسیساتو، هوايي ډګرونو او نورو هدفونو بریدونه کړي دي.
په نړیواله کچه د تېلو او ګازو بیې په چټکۍ لوړې شوې دي. د هرمز تنګي له لارې د بېړیو تګ راتګ په جدي توګه ګډوډ شوی، وروسته له هغې چې تهران د دغه تنګي د تړلو اعلان وکړ. په ورته وخت کې، امریکا پر ایران سمندري کلابندي لګولې چې د ایران پر اقتصاد یې سخته اغېزه کړې ده.
د امریکا د ټاکنو څخه مخکې، لوړپوړو ایراني چارواکو رویټرز خبري اژانس ته ویلي وو چې تهران له واشنګټن سره خبرې اترې په قصدي توګه اوږدوي، ترڅو له ټاکنو مخکې د ټرمپ سیاسي دریځ کمزوری کړي.
د ایران یوې سترې ورځپاڼې، همشهري، دغه پېښې په خپل لومړي مخ کې د داسې انځور له لارې سره تړلې وې چې ټرمپ پکې په تړلو سترګو او ټیټ سر ښودل شوی و.
غیر مشهوره جګړه
د ایران جګړه له پیل راهیسې د امریکایانو په منځ کې غیر مشهوره وه. د جګړې له امله د لګښتونو د لوړېدو موضوع د منځمهالو ټاکنو په کمپاین کې د دیموکراتانو د تمرکز یوه مهمه برخه وه.
خامنهيي د چهارشنبې په ورځ په خپل لیکلي بیان کې وویل: «د امریکا د ناسمې محاسبې او مغرورانه فریبونو پایلې د درنو لګښتونو په بڼه څرګندې شوې دي؛ هغه لګښتونه چې د امریکا خلکو او د امریکا د حکومت تابع لاسپوڅو حکومتونو پر اوږو بار شوي دي.»
ټرمپ د جګړې لپاره بېلابېلې او پرلهپسې بدلېدونکې موخې او مهال وېشونه وړاندې کړي دي، چې اوس یې نهمه میاشت روانه ده.
ټرمپ فاکس نیوز سره په یوه مرکه کې د ټاکنو پایلو ته په اشارې وویل: "زه فکر کوم چې د هغې یوه برخه ایران وه، مګر په ورته وخت کې خلک د هغه څه په اهمیت پوه شوي چې ما له ایران سره کړي دي."
د ایران محافظه کارې ورځپاڼې، جام یې جام، د ټاکنو پایلې «د ټرمپیزم د زوال پړاو» وبللې.
