سیاست
3 د لوستلو دقیقې
پاکستان وایي چې هند د چناب سیند د اوبو بهیر بدل کړی دی
که څه هم دا سیند له هند څخه سرچینه اخلي، خو د سیند د اوبو تړون له مخې دا د پاکستان تر کنټرول لاندې دریو سیندونو څخه یو دی.
پاکستان وایي چې هند د چناب سیند د اوبو بهیر بدل کړی دی
/ Reuters

پاکستان د سه شنبې په ورځ هند تورن کړ چې د چناب سیند بهیر یې بدل کړی، چې دا د هغو درې سیندونو څخه یو دی چې د اوس مهال ځنډول شوي د سند اوبو تړون له مخې پاکستان ته ورکړل شوي وو.

دا لوی سیند په هند کې سرچینه لري، خو د ۱۹۶۰ کال د سند اوبو تړون له مخې پاکستان ته ورکړل شوی و، چې دا تړون د دواړو اټومي ځواک لرونکو هیوادونو ترمنځ لاسلیک شوی و. هند دغه تړون وروسته له هغې وځنډاوه چې د اپرېل په ۲۲مه نېټه په هند تر واک لاندې کشمیر کې په یوه مرګوني برید کې ۲۶ کسان ووژل شول.

اسلام آباد خبرداری ورکړی چې د دې سیندونو سره لاسوهنه به د "جګړې عمل" وګڼل شي. د پنجاب ایالت د اوبو د چارو وزیر کاظم پیرزاده د فرانس پریس خبري اژانس ته وویل: "موږ د سیند (چناب) په بهیر کې داسې بدلونونه لیدلي چې هېڅ طبیعي نه دي."

پنجاب چې له هند سره پوله لري او د پاکستان د ۲۴۰ میلیونه وګړو نږدې نیمایي برخه پکې ژوند کوي، د هیواد کرنیز زړه ګڼل کېږي. پیرزاده خبرداری ورکړ: "ډېر اغېز به په هغو سیمو کې وي چې د اوبو بدیل لارې کمې لري." هغه زیاته کړه: "یوه ورځ د سیند بهیر عادي و، خو بله ورځ په ډېرې اندازې سره کم شو."

په پاکستان تر واک لاندې کشمیر کې د راپورونو له مخې، د اپرېل په ۲۶مه نېټه له هند څخه د اوبو لوی مقدار خوشې شوی و، د جناح انسټیټیوټ په وینا، چې د پاکستان د پخواني اقلیمي بدلون وزیر لخوا رهبري کېږي. پیرزاده زیاته کړه: "دا کار د دې لپاره کېږي چې موږ د اوبو څخه ګټه پورته نه کړو."

د هند یوه لوړپوړي چارواکي د انډین ایکسپریس ورځپاڼې ته ویلي دي، په هند تر واک لاندې کشمیر کې چې د پاکستاني پنجاب په پورته برخه کې پروت دی، د بګلیهار بند د اوبو د بندونو دروازې ښکته شوې دي ترڅو د اوبو بهیر محدود کړي... دا د لنډمهاله سزا په توګه ترسره کېږي.

د سند د اوبو تړون هند ته اجازه ورکوي چې د شریکه سیندونو څخه د بندونو یا اوبو لګولو لپاره ګټه پورته کړي، خو د اوبو د مسیرونو بدلول یا د لاندې بهیرونو حجم کمول منع دي.

د هند چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي، خو د هند د مرکزي اوبو کمېسیون پخواني مشر کوشویندر ووهرا د ټایمز آف انډیا ورځپاڼې ته ویلي: "څرنګه چې تړون په ځنډ کې دی... موږ کولای شو د هرې پروژې پرېښودنه ترسره کړو پرته له کومې ژمنې."  

کارپوهانو ویلي چې په اوږدمهاله توګه د اوبو بندول ممکن نه دي، او هند یوازې د اوبو د خوشې کولو وختونه تنظیمولی شي. خو د جناح انسټیټیوټ خبرداری ورکړی: "حتی د اوبو د خوشې کولو په وخت کې کوچني بدلونونه کولای شي د کرنې د کښت مهالویش ګډوډ کړي او د حاصلاتو کچه راټیټه کړي."

وپلټۍ
د تورکیې د اوستیم تخنیک پوهنتون  د اوم ځل لپاره د کولتور د نړۍوالې ورځې لمانځنه وکړه.
پاکستان د هند سره د شخړې د کلیزې په ورځ د هر ډول برید په وړاندې د سخت غبرګون خبرداری ورکړ
نيوزيلنډ د خپلو زړو جنګي بېړيو د بدلولو په اړه له اسټراليا او بریتانيا سره خبرې کوي
ایران په هرمز کې د جنوبي کوریا پر کښتۍ برید کې لاس لرل 'په کلکه رد کړل'
متحده عربي اماراتو او قطر د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا لپاره تړونونه لاسلیک کړل
تورکیې او سعودي عربستان په انقره کې پر دوه اړخیزو اړیکو او سیمه ییزو مسائلو خبرې وکړې.
د اسرائیلو لخوا پر غزې په هوايي برید کې د حماس د ډلې د مشر خلیل الحیه زوی سخت ټپي شوی دی
اشغالګرو اسرائیلي پوځیانو دا ځل د بي بي مریم مجسمې ته سپکاوی وکړ
په لوېدیځ بنګال کې د هند د واکمن ګوند (بي جي پي) یو مهم غړی او همکار د وسله والو له خوا ووژل شو
راپور :  واشنګټن باور لري له ایران سره یوې هوکړې ته نږدې دی
د اسرائیل لومړی وزیر نتنیاهو د فساد په قضیه کې د ۸۴م ځل لپاره محکمې ته وړاندې شو
تورکیه د اقلیم په سرمشریزه   COP31 کې د عمل پر لور پر لاره ټینګار کوي
اسرائیل په سویلي لبنان په تازه بریدونو کې ۵ کسان وژلي.
امریکايي ځواکونو په ختیځ آرام سمندر کې د مخدره توکو په لیږدونکې یوې کښتۍ برید وکړ
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عراقچي: ایران به یوازې له امریکا سره 'عادلانه او جامع تړون' ومني.