ټرمپ پر اوو نورو هیوادونو او فلسطینیانو بشپړ سفري بندیزونه ولګول

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سې شنبې په ورځ د سفر بندیز په پراخه کچه پراخ کړ او د سوریې په ګډون یې د اوو نورو هیوادونو او د فلسطیني ادارې د پاسپورټ لرونکو پر وړاندې متحده ایالاتو ته په ننوتلو بندیز ولګاوه.

د دې وروستي اقدام سره، د هغو هیوادونو شمیر نږدې ۴۰ ته ورسید چې وګړي یې یوازې د خپل تابعیت له امله امریکا متحده ایالاتو ته په راتګ کې له محدودیتونو سره مخ دي، او ټرمپ د لویدیځو هیوادونو څخه د عادي سفر لپاره هم قوانین سخت کړي دي.

دا اقدام په داسې حال کې کیږي چې ټرمپ، چې له اوږدې مودې راهیسې یې د کډوالۍ سره دښمني خپله یوه نښه ګرځولې، د ډله ایزو شړلو امر کوي او د نویو غیر سپین پوستو امریکایانو پر وړاندې یې خپله لهجه نوره هم سخته کړې ده.

سپینې ماڼۍ په یوه اعلامیه کې ویلي چې دا پر هغو بهرنیانو بندیز لګوي چې د امریکایانو د "ګواښلو نیت" ولري. اعلامیه زیاتوي، ټرمپ غواړي په امریکا کې د هغو بهرنیانو مخه هم ونیسي چې "د دې هیواد کلتور، حکومت، بنسټونه یا بنسټیز اصول کمزوري یا بې ثباته کړي."

پر سوریې دغه بندیز څو ورځې وروسته له هغه ولګول شو چې په دغه جنګ ځپلي هیواد کې دوه امریکایي سرتیري او یو ملکي وګړی ووژل شول، هغه هیواد چې ټرمپ د اوږد مهاله واکمن بشارالاسد له نسکوریدو وروسته په نړیواله کچه د بیارغونې هڅه کړې. د سوریې چارواکو ویلي چې برید کوونکی د امنیتي ځواکونو غړی و چې د "افراطي اسلامپالو نظریاتو" له امله له دندې ګوښه کیدونکی و.

د ټرمپ ادارې له وړاندې هم د فلسطیني ادارې د پاسپورټ لرونکو سفر په غیر رسمي توګه منع کړی و، ځکه چې دا د فرانسې او برتانیا په ګډون د نورو مخکښو لویدیځو هیوادونو له خوا د فلسطیني دولت د په رسمیت پیژندلو پروړاندې له اسرائیل سره پیوستون ښیي.

نور هیوادونه چې نوي په بشپړ سفري بندیز کې شامل شوي، د افریقا ځینې ترټولو بې وزله هیوادونه دي لکه بورکینا فاسو، مالي، نایجر، سیرا لیون او سویلي سوډان — او په سویل ختیځه اسیا کې لاوس هم پکې شامل دی.

په یو لړ نویو اقداماتو کې، ټرمپ د نورو افریقایي هیوادونو پر وګړو هم قسمي سفري محدودیتونه ولګول، پشمول د نایجیریا چې تر ټولو ډیر نفوس لري، او همدارنګه ایوري کوسټ او سینیګال، چې راتلونکی کال په متحده ایالاتو، کاناډا او مکسیکو کې ترسره کیدونکو نړیوال جام ته یې لاره موندلې ده. د ټرمپ ادارې د فوټبال د دې سترې سیالۍ لپاره د ورزشکارانو د راتګ اجازه ورکړې، خو د تور لیست شویو هیوادونو د مینه والو لپاره یې داسې کومه ژمنه نه ده کړې.

نور هیوادونه چې قسمي محدودیتونه پرې لګول شوي، له افریقا یا په کارابین کې عمدتاً د تور پوستو هیوادونه دي — انګولا، انټیګوا او باربودا، بینین، ډومینیکا، ګابون، ګامبیا، ملاوي، موریتانیا، تنزانیا، زامبیا او زیمبابوې — او د پولینیشیا هیواد ټونګا هم پکې دی. انګولا، سینیګال او زامبیا ټول په افریقا کې د امریکا مهم شریکان وو، او پخواني ولسمشر جو بایډن د دیموکراسۍ په برخه کې د دوی د ژمنتیا ستاینه کړې وه.

ګلوبل ریفیوج (Global Refuge)، یوه عیسوي ډله چې د کډوالو ملاتړ کوي، خبرداری ورکړی چې د سفر دا بندیز به زیان منونکي خلک له لا ډیر خطر سره مخ کړي. د دې ډلې مشر او اجرایوي رییس، کریش اومارا ویګناراجا وویل: "اداره یو ځل بیا د امنیت ژبه د هغو ټولیزو بندیزونو د توجیه لپاره کاروي چې ټول وګړي مجازات کوي، د دې پرځای چې د انفرادي، پر شواهدو ولاړې ارزونې څخه کار واخلي."

ټرمپ په زیاتیدونکي توګه له سپکو کلمو کار اخیستی، او تیره اونۍ یې په یوه غونډه کې شکایت وکړ چې متحده ایالات یوازې د "خامو هیوادونو" (shithole countries) څخه خلک مني او پرځای یې باید له ناروې او سویډن څخه کډوال وغواړي. هغه په دې وروستیو کې سومالیایان "کثافات" (garbage) بللي وو، وروسته له هغه چې په مینیسوټا کې د سومالیایي امریکایانو له خوا په جعلي قراردادونو کې له حکومت څخه د پیسو د درغلۍ یوه قضیه رامنځته شوه.

ټرمپ له وړاندې د سومالیایانو پر ننوتلو بندیز لګولی و. نور هیوادونه چې په بشپړ سفري بندیز کې پاتې دي عبارت دي له: افغانستان، چاد، د کانګو جمهوریت، استوایي ګیني، اریتریا، هایټي، ایران، لیبیا، میانمار، سوډان او یمن.

ټرمپ تیره میاشت د افغانانو پر وړاندې بندیز نور هم پراخ کړ، او هغه پروګرام یې بند کړ چې له مخې یې هغه افغانان راوستل کیدل چې له طالبانو سره په جګړه کې یې د متحده ایالاتو ترڅنګ جګړه کړې وه. دا وروسته له هغه وشو چې یوه افغان سرتیري، چې داسې ښکاریده له جګړې وروسته رواني ستونزې لري، په واشنګټن کې د ټرمپ له خوا ګمارل شوي دوه د ملي ګارد سرتیري په ډزو ووژل.

سپینې ماڼۍ د یوه لومړني په نښه شوي هیواد، ترکمنستان، له خوا د "پام وړ پرمختګ" یادونه وکړه. د دې منځنۍ اسیا هیواد وګړي به یو ځل بیا وکولی شي د امریکا ویزې ترلاسه کړي، خو یوازې د غیر مهاجرینو په توګه.

ټرمپ د کډوالو منل هم تقریبا پای ته رسولي، او متحده ایالات اوس یوازې د سویلي افریقا سپین پوستي افریقانر لږکي مني.