انقره دا هوکړه د سیمه ییز ثبات لپاره یو مهم پړاو بولي، په داسې حال کې چې اروپايي مشران د تعقیبي مذاکراتو غوښتنه کوي.
د تورکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ د شخړې د پای ته رسولو لپاره د نوې اعلان شوې هوکړې هرکلی کړی او دا یې په سیمه کې د سولې او آرامۍ د ټینګښت په لور یو مهم پرمختګ بللی دی.
ولسمشر اردوغان وویل: "زه د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ شوې هوکړه زموږ په سیمه کې د سولې او آرامۍ د برلاسۍ لپاره یو مهم پرمختګ ګڼم او په خوښۍ سره یې هرکلی کوم."
هغه خپله صادقانه هیله څرګنده کړه چې دا خبر، چې ټوله نړۍ ورته له ډېر وخت راهیسې په تمه وه، د سولې او امنیت د یوې دایمي فضا رامنځته کېدو لامل شي.
ولسمشر اردوغان همدارنګه ټینګار وکړ چې د رسمي لاسلیک تر مراسمو پورې باید له پاروونکو ویناوو او اقداماتو ډډه وشي. هغه څرګنده کړه چې ټولې خواوې باید د احتمالي تخریبي هڅو په وړاندې ډېر محتاط وي.
هغه زیاته کړه: "زه له پاکستان څخه مننه کوم چې د دې پایلې په ترلاسه کولو کې یې د امریکا او ایران د مشرتابه تر څنګ په استثنايي ډول د منځګړیتوب هڅې وکړې. زه همدارنګه د قطر او سعودي عربستان له ملاتړ څخه هم مننه کوم." نوموړي تایید کړه چې تورکیه به د ډیپلوماسۍ او نړیوالو قوانینو پر بنسټ د پایداره حل لارو ملاتړ ته دوام ورکړي.
د تورکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان پر ایکس (ټویټر) په یوه بیان کې وویل چې تورکیه دې هوکړې ته په مثبته سترګه ګوري او هیله یې څرګنده کړه چې تعقیبي مذاکرات په رغنده توګه دوام ومومي.
فیدان وویل: "موږ د هغه تړون هرکلی کوو چې هدف یې د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ د جګړې پای ته رسول دي." هغه دا هوکړه "په سیمه کې د پایداره سولې او ثبات د ټینګښت په لور یو مهم پړاو" وباله.
قطر هم د امریکا او ایران ترمنځ د تفاهملیک د هوکړې هرکلی وکړ، چې په کې د هرمز تنګي کې د کښتیو د تګ راتګ د ازادۍ په ګډون د پاتې مسایلو حل شامل دی. قطر دا په سیمه ییزه او نړیواله کچه د اقتصادي ودې لپاره یو مهم ګام وباله.
اروپا د چټک پلي کېدو غوښتنه کوي
د فرانسې، بریتانیا، جرمني او ایټالیا مشرانو هم د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ د نوي اعلان شوي تفاهملیک ملاتړ وکړ او دا یې یو ډیپلوماتیک بریالیتوب وباله او د هغې د چټک او هر اړخیز پلي کېدو غوښتنه یې وکړه.
د دغو څلورو هېوادونو په ګډه اعلامیه کې متحده ایالاتو، ایران او منځګړو لکه پاکستان او قطر ته مبارکي ویل شوې ده.
د جرمني لومړي وزیر دا یوه مهمه ډیپلوماتیکه لاسته راوړنه وبلله چې د منځني ختیځ امنیت او د نړۍ اقتصاد ته به لاره هواره کړي.
د جاپان لومړۍ وزیرې سانای تاکایچي د دوشنبې په ورځ وویل چې جاپان د دښمنۍ د پای ته رسولو په لور د دې هوکړې هرکلی کوي او د هغې د پلي کېدو هیله لري، په ځانګړې توګه د نړیوالو کښتیو پر مخ د هرمز تنګي بېرته پرانیستل.
د ملګرو ملتونو عمومي منشي انتونیو ګوتېرش هم دا پرمختګ یو مثبت ګام وباله او ویې ویل: "زه په تودوخې سره امریکا او ایران ته مبارکي وایم چې د سولې یوې هوکړې ته ورسېدل، کوم چې د سمدستي او دایمي اوربند، د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو او د نورو مذاکراتو لپاره یو چوکاټ چمتو کوي."
"د کښتیو بېقیده او شرطه تګ راتګ"
په اروپايي اعلامیه کې د هرمز تنګي د "بې قید او شرطه او غیر محدودې" پرانیستلو غوښتنه شوې او دا یې یو اړین ګام بللی دی.
دغو څلورو هېوادونو وویل چې دوی چمتو دي د دې هدف په ترلاسه کولو کې مرسته وکړي، ترڅو سوداګریزو کښتیو ته ډاډ ورکړي او د سمندري ماینونو د پاکولو عملیات ترسره کړي.
مشرانو دا نښه هم ورکړه چې که ایران په خپل اتومي پروګرام کې "روښانه او د تایید وړ ګامونه" پورته کړي، دوی به پر دغه هېواد لګول شوي بندیزونه کم کړي. دوی همدارنګه د لبنان پر ثبات او د یو "قوي اوربند" پر ساتلو ټینګار وکړ.
