سیاست
3 د لوستلو دقیقې
د مونیخ امنیتي کنفرانس مشر: په انقره کې د ناټو په سرمشریزه کې باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي
د مونیخ امنیتي کنفرانس رئیس د چهارشنبې په ورځ وویل چې په جولای میاشت کې د تورکیې په پلازمېنه انقره کې د ناټو د راتلونکې سرمشریزې پر مهال باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي.
د مونیخ امنیتي کنفرانس مشر: په انقره کې د ناټو په سرمشریزه کې باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي
د مونیخ امنیتي کنفرانس مشر: په انقره کې د ناټو په سرمشریزه کې باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي / AP

ولفګنګ ایشینګر وايي چې په انقره کې د ناټو راتلونکې سرمشریزه باید د تورکیې ستراتیژیک رول منعکس کړي. هغه تورکیه د دغه اتحاد د ختیځې څنډې او منځني ختیځ ترمنځ د یوه "پله" په توګه یاد کړه.

د مونیخ امنیتي کنفرانس رئیس د چهارشنبې په ورځ وویل چې په جولای میاشت کې د تورکیې په پلازمېنه انقره کې د ناټو د راتلونکې سرمشریزې پر مهال باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي.

د رومانیا په پلازمېنه بخارست کې د "تور سمندرګي او بالکان امنیت" په لسمه سرمشریزه کې د خبرو پر مهال، ولفګنګ ایشینګر د دغې سرمشریزې د کوربه په توګه پر تورکیې او ایران ته د هغې پر نږدېوالي ټینګار وکړ. ده ایران د دغه اتحاد د امنیت پر وړاندې له دوو "لویو ننګونو" څخه یوه وبلله.

ایشینګر وویل چې د ناټو غړي هېوادونه باید پوه شي چې له انقرې څخه د "یووالي، هوډ او پیوستون" د یو قوي پیغام لیږل خورا اړین دي. هغه زیاته کړه: "مرکزي پوښتنه دا ده: ایا سم پیغام به مسکو ته ورسیږي او هلته به په سمه توګه درک شي؟ دا اتحاد په اروپا کې دننه او بهر د امنیت په اړه دی، او دا امنیت تر ډیره حده پر معتبرې دفاع  پورې اړه لري."

ایشینګر وړاندې وویل چې دا د ناټو د غړو هېوادونو په ډله ییزه ګټه ده چې ډاډ ترلاسه کړي ترکیه به له دې سرمشریزې خوښه وي او د ناټو د یو "ویاړلي غړي" په توګه به ترې پایله اخلي. هغه وویل: "راځئ ډاډ ترلاسه کړو چې موږ د تورکیې ګټې په مناسب ډول په پام کې نیسو ترڅو دا سرمشریزه زموږ د ټولو، په ځانګړې توګه د کوربه هېواد تورکیې لپاره بریالۍ وي."

نوموړي په اتحاد کې اوسنۍ دوره د "بنیادي بدلونونو" دوره وبلله او یادونه یې وکړه چې د غړو هېوادونو دفاعي بودیجه د ناخالص کورني تولید (GDP) له ۲ سلنې څخه ۵ سلنې ته لوړه شوې او ټیکنالوژیکي پرمختګونو پر پوځي توازن ژور اغیز کړی دی.

په انقره کې د ناټو سرمشریزه به د جولای په ۷مه او ۸مه ترسره شي. دا به په ترکیه کې د ناټو دویمه سرمشریزه وي؛ له دې وړاندې په ۲۰۰۴ کال کې په استانبول کې هم ورته غونډه شوې وه.

"لوړ سمبولیک ارزښت"
په ورته وخت کې، د "نیو سټراټیژي سنټر" افتخاري مشر "سورین دوکارو" په همدې غونډه کې وویل چې په تورکیه کې د ناټو د راتلونکې سرمشریزې جوړېدل "لوړ سمبولیک" ارزښت لري. هغه وویل چې تورکیه نه یوازې د ناټو په ختیځه څنډه کې موقعیت لري، بلکې پر سویل او منځني ختیځ هم اغیز لري: "له دې نظره، دا ټولې ګټې سره راټولوي."

دوکارو وویل چې موږ د "ډیجیټلي جګړې په ډګر" کې ژوند کوو او زیاته یې کړه: "هغه څوک چې د نوو ټیکنالوژیو په دې غیر متناسبه برخه کې ډیر مهارت ترلاسه کړي، کولی شي بدلون رامنځته کړي." هغه په دې برخه کې اوکراین د یوې بېلګې په توګه یاد کړ.

هغه د امریکا او اروپايي هېوادونو ترمنځ د "مسؤلیتونو د وېش" موضوع ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې اروپايي هېوادونه باید په چارو کې، لکه په هوا کې الوتکو ته د تېلو رسول او د وضعیت په اړه معلوماتي پوهاوی، په بشپړ ډول پر امریکا تکیه ونکړي او باید خپله خپلواکي زیاته کړي.

 

وپلټۍ
روسیه: "د اوکرایین جاسوس" چې د انګلیس ډیپلوماتانو په اړه یې معلومات راټولول ونیول شو
د چین په جنوب ختیځ جیانګشي کې د ځمک ښویېدنې له امله د مړو شمېر ۱۶ تنو ته ورسید
المان وايي داسې کوم شواهد شتون نلري چې روسیه دې د جګړې پای ته رسولو لپاره جدي خبرو اترو ته چمتو وي
د غزې پر وړاندې د اسرائيلو په هوايي برید کې د یوه فلسطیني کورنۍ څلور غړي وژل شوي دي
پر اردن د ایران بریدونو د امریکا څو جنګي الوتکو ته زیان رسولی دی
تورکیې د سوریې په ادلیب کې د ګودام د چاودنې له امله چې ۴ کسان پکې ووژل شول خپله خواخوږي څرګنده کړه
د فیلیپین په پالوان ساحل کې د بېړۍ په اورلګېدنه کې پنځه کسان مړه شوي او له ۸۰ څخه ډیر خلک ورک دي
اروپايي ټولنې یوځل بیا تایید کړه چې د اسرائیلو میشت ځایونه د نړیوال قانون له مخې غیرقانوني دي
د تورکیې د دفاعي صنعت شرکت په مصر کې د ګډ تولید لپاره یوه فرعي څانګه پرانیسته
د دوو ماشومانو په ګډون شل فلسطینیان په اشغال شوې لویدیځه غاړه کې د اسرائیلو د چاپو پر مهال ونیول شول
د نیپال-چین سرحدي سیلابونو له امله د مړو شمېر 1,410 ته لوړ شوی، او زرګونه خلک لا هم ورک دي
سرچینې: اسرائیل په اشغال شوي ختیځ بیت المقدس کې د بریتانیا قونسلګرۍ ته د تړلو لپاره ۳۰ ورځي وخت ورکړ
په مالیزیا کې د چورلکې لوېدو له امله پنځو کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی
تورکیې د سعودي عربستان پر ضد د حوثیانو د بریدونو په کلکه توګه وغندل.
د بریتانیا لومړي وزیر: په غزه کې د روان وضعیت پر وړاندې "چوپتیا او بې‌تفاوتي نشم غوره کولی