سیاست
3 د لوستلو دقیقې
د مونیخ امنیتي کنفرانس مشر: په انقره کې د ناټو په سرمشریزه کې باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي
د مونیخ امنیتي کنفرانس رئیس د چهارشنبې په ورځ وویل چې په جولای میاشت کې د تورکیې په پلازمېنه انقره کې د ناټو د راتلونکې سرمشریزې پر مهال باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي.
د مونیخ امنیتي کنفرانس مشر: په انقره کې د ناټو په سرمشریزه کې باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي
د مونیخ امنیتي کنفرانس مشر: په انقره کې د ناټو په سرمشریزه کې باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي / AP

ولفګنګ ایشینګر وايي چې په انقره کې د ناټو راتلونکې سرمشریزه باید د تورکیې ستراتیژیک رول منعکس کړي. هغه تورکیه د دغه اتحاد د ختیځې څنډې او منځني ختیځ ترمنځ د یوه "پله" په توګه یاد کړه.

د مونیخ امنیتي کنفرانس رئیس د چهارشنبې په ورځ وویل چې په جولای میاشت کې د تورکیې په پلازمېنه انقره کې د ناټو د راتلونکې سرمشریزې پر مهال باید د تورکیې ګټې په پام کې ونیول شي.

د رومانیا په پلازمېنه بخارست کې د "تور سمندرګي او بالکان امنیت" په لسمه سرمشریزه کې د خبرو پر مهال، ولفګنګ ایشینګر د دغې سرمشریزې د کوربه په توګه پر تورکیې او ایران ته د هغې پر نږدېوالي ټینګار وکړ. ده ایران د دغه اتحاد د امنیت پر وړاندې له دوو "لویو ننګونو" څخه یوه وبلله.

ایشینګر وویل چې د ناټو غړي هېوادونه باید پوه شي چې له انقرې څخه د "یووالي، هوډ او پیوستون" د یو قوي پیغام لیږل خورا اړین دي. هغه زیاته کړه: "مرکزي پوښتنه دا ده: ایا سم پیغام به مسکو ته ورسیږي او هلته به په سمه توګه درک شي؟ دا اتحاد په اروپا کې دننه او بهر د امنیت په اړه دی، او دا امنیت تر ډیره حده پر معتبرې دفاع  پورې اړه لري."

ایشینګر وړاندې وویل چې دا د ناټو د غړو هېوادونو په ډله ییزه ګټه ده چې ډاډ ترلاسه کړي ترکیه به له دې سرمشریزې خوښه وي او د ناټو د یو "ویاړلي غړي" په توګه به ترې پایله اخلي. هغه وویل: "راځئ ډاډ ترلاسه کړو چې موږ د تورکیې ګټې په مناسب ډول په پام کې نیسو ترڅو دا سرمشریزه زموږ د ټولو، په ځانګړې توګه د کوربه هېواد تورکیې لپاره بریالۍ وي."

نوموړي په اتحاد کې اوسنۍ دوره د "بنیادي بدلونونو" دوره وبلله او یادونه یې وکړه چې د غړو هېوادونو دفاعي بودیجه د ناخالص کورني تولید (GDP) له ۲ سلنې څخه ۵ سلنې ته لوړه شوې او ټیکنالوژیکي پرمختګونو پر پوځي توازن ژور اغیز کړی دی.

په انقره کې د ناټو سرمشریزه به د جولای په ۷مه او ۸مه ترسره شي. دا به په ترکیه کې د ناټو دویمه سرمشریزه وي؛ له دې وړاندې په ۲۰۰۴ کال کې په استانبول کې هم ورته غونډه شوې وه.

"لوړ سمبولیک ارزښت"
په ورته وخت کې، د "نیو سټراټیژي سنټر" افتخاري مشر "سورین دوکارو" په همدې غونډه کې وویل چې په تورکیه کې د ناټو د راتلونکې سرمشریزې جوړېدل "لوړ سمبولیک" ارزښت لري. هغه وویل چې تورکیه نه یوازې د ناټو په ختیځه څنډه کې موقعیت لري، بلکې پر سویل او منځني ختیځ هم اغیز لري: "له دې نظره، دا ټولې ګټې سره راټولوي."

دوکارو وویل چې موږ د "ډیجیټلي جګړې په ډګر" کې ژوند کوو او زیاته یې کړه: "هغه څوک چې د نوو ټیکنالوژیو په دې غیر متناسبه برخه کې ډیر مهارت ترلاسه کړي، کولی شي بدلون رامنځته کړي." هغه په دې برخه کې اوکراین د یوې بېلګې په توګه یاد کړ.

هغه د امریکا او اروپايي هېوادونو ترمنځ د "مسؤلیتونو د وېش" موضوع ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې اروپايي هېوادونه باید په چارو کې، لکه په هوا کې الوتکو ته د تېلو رسول او د وضعیت په اړه معلوماتي پوهاوی، په بشپړ ډول پر امریکا تکیه ونکړي او باید خپله خپلواکي زیاته کړي.

 

وپلټۍ
هند د چین سرحدي سیمې ته په همالیا کې د یو ستراتیژیک تونل کیندلو چارې بشپړې کړې
غیرقانوني اسرائیلي میشتو په اشغال شوي لویدیځه غاړه کې د يو فلسطیني موټر ته اور واچاوه
تورکیې او کاناډا د آزادې سوداګرۍ تړون په اړه خبرې اترې پیل کړې
ولسمشر اردوغان وینزویلا له  سرپرستې ولسمشرې سره د دوه اړخیزو اړیکو او نړیوالو مسلو په اړه خبرې وکړې
چین او شمالي کوریا د پیونګ یانګ په سرمشریزه کې د اړیکو د پیاوړتیا په اړه موافقه وکړه
روسیې یو ځل بیا د یو خپلواک فلسطیني دولت چې پلازمینه يې ختیځ بیت المقدس وي غوښتنه وکړه
د امریکا یوې محکمې د ماهرو کارګرانو د ویزې غوښتنلیکونو لپاره د ټرمپ ادارې ۱۰۰،۰۰۰ ډالري فیس لغوه کړ.
د هرمز تنګي ته نږدې د امریکايي پوځ یوه اپاچي چورلکه غورځېدلې؛ ټرمپ وايي پیلوټان "ښه" دي
ایران او اسرائیل په یو بل د متقابلو بریدونه د پایته رسولو اعلان وکړ
د غوښتنې په صورت کې تورکیه چمتو ده چې د هرمز تنګي د ماینونو پاکولو په برخه کې مرسته وکړي.
د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر کې د پولیسو او یوې اعتراض کوونکې ډلې ترمنځ نښتو کې اووه کسان ووژل شول
د اوربند سره سره  په غزه کې د اسرائیلو په بریدونو کې ۱۰ فلسطینیان وژل شوي او ۲۹ نور ټپیان شوي
حوثیانو په سره سمندرګي کې پر اسرائیلو د کښتۍ چلولو د بشپړ بندیز ګواښ وکړ
په امریکا کې د انګلستان د نړیوال جام تمریناتي کمپ ته نږدې په ډزو کې لږ تر لږه نهه تنه ټپیان شوي
د مهمو خبرونو غور چاڼ