منځنی ختیځ
4 د لوستلو دقیقې
په اسرائیل کې د مخالف ګوند مشر پر حکومت غږ کړی دی چې په غزه کې روانه نسل وژنه پایته ورسوي.
د اسرائیلو د مخالف ګوند مشر یائیر لاپید له حکومته به غزه کې د روان وضعیت د پایته رسولو ، د اسرائیلي بندیانو د خوشې کولو په خاطر د حماس سره د معامله کولو غوښتنه کړې ده. څ
په اسرائیل کې د مخالف ګوند مشر پر حکومت غږ کړی دی چې په غزه کې روانه نسل وژنه پایته ورسوي.
/ AP

په اسرائیل کې د مخالف ګوند مشر پر حکومت غږ کړی دی چې په غزه کې روانه نسل وژنه پایته ورسوي.

د اسرائیلو د مخالف ګوند مشر یائیر لاپید ویلي چې په غزه کې روانه وینه تویونه "وروستي حد ته  رسېدلې" ده، هغه یې ناکامي بللې او د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو له افراطي حکومت څخه یې غوښتنه کړې چې دې حالت ته د پای ټکی کېږدي او په غزه کې د اسرائیلي بندیانو  د خوشې کولو مسئلې لومړیتوب ورکړي.

لاپید د پنجشنبې په ورځ په ایکس لیکلي: "هغه څه چې موږ په غزه کې کوو، کار نه کوي. جګړه په یوه بند حالت کې ده. اوس د جګړې د پای ته رسولو وخت دی. مشرتابه باید پوه شي چې کله ستراتیژي بدله کړي کله چې بریالۍ نه وي."

د هغه څرګندونې وروسته له هغه وشوې چې د سه شنبې په ورځ په خان یونس کې د حماس په یوه کمین کې اووه اسرائیلي سرتیري د زغره وال موټر دننه ووژل شول. لاپید حکومت په دې تورن کړ چې سرتیري یې "د نورو بریدونو لپاره هدف ګرځولي" او د روانې وژنې په اړه یې پوښتنه وکړه: "نور هېڅوک نه پوهېږي چې موږ له دې ټولو څخه څه ترلاسه کوو."

هغه یو ځل بیا د اسرائیلي بندیانو د خوشې کولو لپاره د یوې معاملې غوښتنه وکړه — چې شمېر یې شاوخوا ۵۰ اټکل شوی، او ۲۰ یې ژوندي ګڼل کېږي — او وړاندیز یې وکړ چې د جګړې وروسته د غزې د مدیریت لپاره دې مصر شامل شي.

لاپید وویل: "موږ باید مصر ته اجازه ورکړو چې د غزې اداره وکړي، په داسې حال کې چې اسرائیلي پوځ د غزې شاوخوا بیا ځای پر ځای شي ترڅو ګواښونه دفع کړي، قاچاق ودروي، او حماس اقتصادي پلوه کمزوری کړي."

هغه ټینګار وکړ چې د حماس ماتول "باید د غزې په ډنډ کې  زموږ د سرتیرو د ډوبولو له لارې نه وي، بلکې د ستراتیژۍ، تنظیم او هوښیار وخت ټاکلو له لارې باید وي."

د اسرائیلو د پارلمان غړي او پخواني رئیس میکي لیوي د لاپید ملاتړ وکړ او ویې ویل: "موږ باید روان حالت ته د پای ټکی کیږدو."

هغه په ایکس کې وویل: "دا جګړه په داسې جګړه بدله شوې چې لوری نلري. اوس د یوې معاملې وخت دی."

د فشار زیاتوالی

د لاپید څرګندونې د نتنیاهو پر وړاندې د زیاتېدونکي انتقاد برخه ده، چې حکومت یې د سیاسي بقا لپاره د وژنو د اوږدولو په تور تورن شوی. د بندیانو او وژل شویو سرتیرو کورنیو، او همدارنګه د اسرائیلو د مخالف ګوند ځینو برخو، نتنیاهو تورن کړی چې د خپل کابینې د ښي اړخو ډلو غوښتنو ته غاړه ایښې ده.

په فبرورۍ کې، مصر د لاپید هغه وړاندیز رد کړ چې قاهره دې د ۱۵ کلونو لپاره د غزې اداره وکړي په بدل کې چې د پورونو معافیت ترلاسه کړي.

د هغه وروستۍ څرګندونې په داسې حال کې مخې ته راغلې چې نړۍ پام یو ځل بیا غزې ته اوښتی، وروسته له هغې چې د اسرائیلو او ایران ترمنځ ۱۲ ورځنۍ جګړه وشوه، او په داسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې په غزه کې اوربند "ډېر نږدې" دی.

فلسطینیانو راپور ورکړی چې د اسرائیلو د روانې وژنې له امله تر ۵۶,۳۰۰ زیات کسان وژل شوي، چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي. د فلسطین رسمي خبري اژانس وفا په وینا، شاوخوا ۱۱,۰۰۰ فلسطینیان د ویجاړو شویو کورونو لاندې ښخ دي.

کارپوهان بیا وایي چې د مرګ ژوبلې اصلي شمېر د غزې د چارواکو له راپورونو څخه ډېر زیات دی، او اټکل کوي چې دا شمېر شاوخوا ۲۰۰,۰۰۰ ته رسېدلی شي.

د وژنو په اوږدو کې، اسرائیلو د غزې ډېره برخه ویجاړه کړې او د ۲.۳ میلیونه نفوس نږدې ټول بې ځایه کړي دي. همدارنګه، اسرائیلو د بشري مرستو د اړینې اړتیا مخه نیولې او د غزې د بشري بنسټ په نوم د یوې لانجمنې ډلې اجازه یې ورکړې، چې د امریکا ملاتړ لري او د ملګرو ملتونو د مرستو د کار مخنیوي لپاره جوړه شوې، او د "مرګ دام" په توګه یې نیوکه شوې.

تېر نومبر کې، د نړیوالې جزایي محکمې لخوا د اسرائیلو د لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو او د هغه د پخواني دفاع وزیر یوآف ګالانت لپاره د جګړې د جرمونو او د بشریت پر وړاندې د جرمونو په تور د نیولو امرونه صادر شول.

همدارنګه، اسراییل د غزې پر وړاندې د جګړې په تور د نړیوالې محکمې لخوا د نسل وژنې قضیې سره مخ دی.

وپلټۍ
شمالي کوریا د خپل اټومي وسله‌تون د پراخولو او نظامي استخباراتو د پیاوړي کولو هوډ وکړ
د حماس ویاند حازم قاسم د اسرائیلو له یوې هدفي وژنې (ترور) څخه روغ وتلی دی
سیمه‌ییز منځګړي د امریکا او ایران ترمنځ د کړکېچ د کمولو او اټومي خبرو د بېرته پیلولو هڅه کوي
د افغانستان د کرکټ د پخواني چټک بالر شاپور ځدران جنازه د ځانګړو مراسمو په ترڅ کې خاورو ته وسپارل شوه
ایران په پنځو ولایتونو کې د امریکا په بریدونو کې د ۱۴ کسانو د وژل کېدو خبر ورکوي
په انقره کې د ناټو تر سرمشریزې وروسته د تورکیې او امریکا دفاعي اړیکې نوي پړاو ته داخلې شوې
ایران له نویو بریدونو وروسته امریکا ته خبرداری ورکړ: یوازې تهران به د هرمز تنګي برخلیک ټاکي
په غزه کې د اسرائیلو په بریدونو کې د لږترلږه ۱۰ وژل شویو فلسطینیانو په منځ کې درې ماشومان هم شامل دي
امريکا په ايران کې وروسته له هغې تازه بریدونه وکړل چې ټرمپ وویل اوربند «پای ته رسېدلی» دی
تورکیه او برتانیا په انقره کې د ناټو د سرمشریزې پر مهال نوی دفاعي تړون لاسلیک کړ
د پاکستان په سویل لویدیځ کې په نښته کې ۱۱ امنیتي سرتېري او ۱۹ ترهګر وژل شوي
د ناټو د انقرې سرمشریزې اعلامیه خپره شوه
روسیه: اوکراین د نړیوالې انرژۍ زیربناوو پر وړاندې د ترهګریزو کړنو تمایل لري
ناټو سازمان ۳۶ مه سرمشریزه د کوربه هیواد تورکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان په پرانیست وینا پیل شوه.
د امریکا ولسمشر ټرمپ وویل چې د ایران سره اوربند پایته رسیدلی خو مذاکرات کیدای شي دوام ومومي