په کابل کې د پاکستان په هوايي برید کې د وژل شوو سلګونو تنو ډله ییزه جنازه وشوه؛ حقاني د غچ اخیستلو ژمنه وکړه

د چهارشنبې په ورځ په افغانستان کې د هغو سلګونو قربانیانو لپاره ډله ییزه جنازه وشوه چې په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې پر یو مرکز د پاکستان په هوايي برید کې وژل شوي وو. په داسې حال کې چې د طالبانو حکومت د غچ اخیستلو ژمنه وکړه، خو د جګړې د پای ته رسولو لپاره یې د خبرو اترو لاره هم پرانیستې پرېښوده.

د کابل په یوه باراني غونډۍ، د افغاني سرې میاشتې ټولنې رضاکارانو لسګونه ساده لرګین تابوتونه د امبولانسونو له کتار څخه هغو ډله ییزو قبرونو ته ولېږدول چې د لویو کیندونکو په واسطه په ډبرینه ځمکه کې کیندل شوي وو.

د قبرونو ترڅنګ، د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني وویل چې دا "بې ګناه" قربانیان د روژې د مبارکې میاشتې له پای ته رسېدو څو ورځې وړاندې د "جنایتکارانو" لخوا په نښه شوي دي. هغه د جنازې ګډونوالو ته وویل: "نن د غم ورځ ده. زه ټول افغانستان او په ځانګړې توګه د شهیدانو کورنیو ته تسلیت وړاندې کوم."

هغه زیاته کړه: "موږ به غچ واخلو،" او د دوشنبې د شپې د بمبارۍ عاملینو ته یې خبرداری ورکړ: "موږ ضعیف او بې وسه نه یو. تاسو به د خپلو جرمونو پایلې وګورئ."

خو حقاني، چې تر تېر کال پورې ورباندې د امریکا لخوا ۱۰ میلیونه ډالره جایزه ایښودل شوې وه، دا اشاره هم وکړه چې حکومت د جګړې د درولو لپاره خبرو اترو ته لومړیتوب ورکوي. هغه وویل: "موږ جګړه نه غواړو، خو وضعیت تر دې ځایه راورسېد. نو موږ هڅه کوو چې ستونزې د ډیپلوماسۍ له لارې حل کړو."

طالب چارواکو ویلي چې د دوشنبې په برید کې شاوخوا ۴۰۰ کسان وژل شوي او تر ۲۰۰ ډېر ټپیان شوي دي؛ دا د دواړو ګاونډیو ترمنځ په زیاتېدونکي تاوتریخوالي کې تر ټولو خونړی برید دی. اسلام اباد پر دغه مرکز قصدي بمباري ردوي او کابل تورنوي چې هغو وسله والو ته یې پناه ورکړې چې په پاکستان کې بریدونه کوي؛ خو افغانستان دا تورونه ردوي.

د قربانیانو پېژندنه

په افغانستان او پاکستان کې د مړو د کره شمېرې سمدستي او خپلواک تایید ستونزمن دی، ځکه چې بریدونه ډېری وخت په سختو سیمو کې ترسره کېږي او ضد او نقیض معلومات ورکول کېږي. د فرانس پریس (AFP) خبریالانو د دوشنبې په ماښام او د سې شنبې په سهار لږ تر لږه د ۹۵ جسدونو لیدل تایید کړي چې له ویجاړیو څخه ایستل شوي وو.

په افغانستان کې د ناروې د کډوالو شورا (NRC) مشر جاکوپو کاریدي وویل چې دوی هم په سیمه کې ټیمونه درلودل. هغه فرانس پریس ته وویل: "هغه څه چې موږ ولیدل او له نورو مرستندویه ډلو سره مو پرې خبرې وکړې، موږ ویلی شو چې په سلګونو کسان مړه او ټپیان شوي دي."

کاریدي د پېښې ځای "ټکان ورکوونکی" وباله او ویې ویل چې د جسدونو پېژندنه به خورا ستونزمنه وي: "په اروپا کې موږ د خلکو د پېژندنې لپاره داسې سیسټمونه لرو چې حتی د بدن له غړو یې پېژندلی شي، خو دلته زه نه پوهېږم چې دوی دا سیسټمونه لري که نه. ما په یو ځای کې ګوته، په بل ځای کې پښه او په بل ځای کې لاس ولید؛ دا واقعیا وحشتناکه وه."

درېدلی منځګړیتوب

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، د دوشنبې تر برید وړاندې په روانو نښتو کې لږ تر لږه ۷۶ افغان ملکیان وژل شوي او تر ۱۱۵ زرو ډېرې کورنۍ له خپلو کورونو بې ځایه شوې دي.

سره له دې، د منځګړیتوب هڅې تر اوسه بې پایلې پاتې دي. د خلیجي هیوادونو پام، چې په پیل کې یې د سولې هڅې کولې، تېره میاشت پر ایران د امریکا او اسرائیل د بریدونو له پیل وروسته خپلې سیمې ته اوښتی دی.

چین د افغانستان او پاکستان ترمنځ د کړکېچ د کمولو لپاره یو ځانګړی استازی لېږلی دی. همدارنګه د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي، ضمیر کابلوف ویلي چې مسکو چمتو دی د ډیپلوماټیکو هڅو ملاتړ وکړي، "که چېرې دواړه خواوې په یو وخت کې له موږ څخه د منځګړیتوب غوښتنه وکړي." خو هغه زیاته کړه چې تر اوسه داسې غوښتنه نه ده شوې.