ساینس او ټکنالوژي
3 د لوستلو دقیقې
مایکروسافټ اسرائیل پوځ لپاره د مصنوعي زیرکتیا په چمتو کولو اعتراض کوونکي انجینیران له دندې ګوښه کړل
د مایکروسافټ شرکت هغه دوه انجینیران له دندې ګوښه کړل چې د اسرائیلو سره ددې شرکت پر همکارۍ نیوکه کړې وه.
مایکروسافټ اسرائیل پوځ لپاره د مصنوعي زیرکتیا په چمتو کولو اعتراض کوونکي انجینیران له دندې ګوښه کړل
Microsoft fires engineers over protesting AI supply to Israeli military / Reuters

 د امریکا ټکنالوژۍ لوی شرکت مایکروسافټ د   سافټویر دوه انجنیران چې د  اسرائیلو پوځ ته د دې شرکت لخوا  د مصنوعي زیرکتیا د  ټکنالوژۍ په برابرولو او همکارۍ يي نیوکه کړې وه له دندې ګوښه کړل.

ابتِهال عبوساد، چې د مایکروسافټ د مصنوعي زیرکتیا په څانګه کې سافټویر انجنیره وه، د دوشنبې په ورځ د "قصدي سرغړونې، نافرمانۍ یا د دندې غفلت" په تور له دندې ګوښه شوه.

ونیا اگروال، بله انجنیره، چې  پلان يي درلود د اپرېل په ۱۱مه استعفا وکړي، خو شرکت د دوشنبې په ورځ د هغې استعفا سمدستي قبوله کړه او له دندې يي ګوښه کړه. دا خبره د  سي ان بي سي تلویزیون کړې ده .

اعتراضونه د جمعې په ورځ پیل شول، کله چې عبوساد د شرکت د ۵۰مې کلیزې په مراسمو کې د مصنوعي زیرکتیا د څانګې مشر مصطفی سلیمان وینا ودروله او په لوړ غږ یې وویل چې د هغه "لاسونه په وینو ککړ دي" او مایکروسافټ یې د اسرائیلي پوځ سره د مصنوعي زیرکتیا  وسلو برابرولو په تور تورن کړ. هغې وویل: "۵۰,۰۰۰ کسان وژل شوي دي، او مایکروسافټ زموږ په سیمه کې دا نسل وژنه ځواکمنه کړې ده."

وروسته، اگروال د یوې بلې غونډې په ترڅ کې، چې د شرکت اجرائیه رئیس ستیا نډیلا، پخوانی اجرائیه رئیس سټیو بالمر، او بنسټګر بل ګیټس پکې ګډون درلود، مداخله وکړه او په لوړ غږ یې وویل: "تاسې ټولو ته د شرم ځای دی ! له اسرائیل سره اړیکې پرې کړئ."

د دغو اعتراضونو وروسته، عبوساد د مایکروسافټ کارکوونکو او اجرائیه پلاوي ته یو برېښنالیک واستاوه، چې په هغه کې یې تور پورې کړ چې شرکت د کارکوونکو د مخالفتونو مخه نیولې ده.

په دې برېښنالیک کې د "نو ازور فار اپارتایډ " په نوم د یوې ډلې د غوښتنې لینک هم شامل و، چې د مایکروسافټ هغه کارکوونکي نومونه مه  پکې شامل وو چې مخکې یې د اسرائیل سره د شرکت اړیکو پر وړاندې اعتراض کړی و.

مایکروسافټ د عبوساد برېښنالیک ته په ځواب کې وویل چې دوی د هغې "ناوړه چلند" په رسمیت پېژندلی او ټینګار یې وکړ چې د هغې دندې "سمدستي پای ته رسول" یوازینۍ مناسبه پرېکړه ده.

اگروال هم په خپل برېښنالیک کې خپلې اندېښنې څرګندې کړې او د مایکروسافټ د نظامي-صنعتي کمپلکس سره په ښکېلتیا نیوکه وکړه، او شرکت یې د څارنې، اپارتایډ، او نسل وژنې په ملاتړ تورن کړ.

د مایکروسافټ ویاند د جمعې په ورځ وویل: "موږ د ټولو غږونو د اورېدو لپاره ډېرې لارې برابرې کړې دي. مهمه دا ده چې موږ غوښتنه کوو چې دا کار په داسې ډول وشي چې د سوداګرۍ ګډوډي رامنځته نه کړي. که داسې وشي، موږ له ګډونوالو غواړو چې ځای بدل کړي."

له اکتوبر ۲۰۲۳ راهیسې په غزه کې د اسرائیلي ځواکونو په وحشیانه بریدونو کې له ۵۰,۷۰۰ څخه زیات فلسطینیان وژل شوي دي، چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.

وپلټۍ
د اسرائیلو پوځ د سوریې په قنیطره ولایت کې دوه کسان ونیول
د چین د سیچوان ایالت کې د ودانۍ د دېوال ړنګېدو له امله ۵ کسان وژل شوي
د هند په لویدیځ بنګال ایالت کې په یوه هوټل کې د اورلګېدنې له امله نهه کسان مړه شوي دي
ټرمپ یو داسې انځور خپور کړ چې د هرمز تنګی د "امریکا د خاورې" په توګه ښيي
په کابل کې پر یوه تعلیمي مرکز کې د چاودنې له امله  لږ تر لږه ۴۲ ماشومان ټپیان شوي دي.
لاوروف وايي روسیه او شمالي کوریا د نوي څو قطبي نړیوال نظم په لټه کې دي
اسرائیلو د سوریې په ادلیب ولایت کې د ابو ظهور پوځي هوايي ډګر بمبار کړ
د تورکیې ولسمشر اردوغان د امریکا له ولسمشر ټرمپ سره ټلیفوني خبرې وکړې
ټرمپ ګواښ کړی که چیرې عمان د امریکا او ایران د خبرو اترو په لاره کې مداخله وکړي نو بمبار به یې کړي
پر غزې د اسرائیلو په بریدونو کې د وژل شویو شمېر ۷۳ زره ۳۹۹ تنو ته ورسېد
پاپ لیو څوارلسم په لویدیځه غاړه کې د فلسطینیانو پر وړاندې داسرائیلو تاوتریخوالي د ختمولو غوښتنه وکړه
ملګري ملتونه: د پولې له بندېدو سره سره، تر ۷۰۰ ډېرې د مرستو لارۍ افغانستان ته داخلې شوې
حماس په غزه کې د اوربند د تړون د دایمي کولو لپاره قاهرې ته ځي
ایران د امریکايي سرتېرو د نیولو یا وژلو لپاره ۳۰،۰۰۰ ډالره انعام اعلان کړ
تورکیې"دوست او ورور" هیواد پاکستان ته د خپلواکۍ د ورځې مبارکي ورکړه.