د امریکا د پلان له مخې روسي او اوکرایني مذاکره کوونکي د سولې خبرو دویمې ورځې ته ننوتل
دغه خبرې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د شرطونو پر ټاکلو راڅرخېږي، چې د نورو مذاکراتو لپاره د خاورې او ډونباس مسلې د اجنډا په سر کې وې.
د روسیې، اوکراین او امریکا مذاکره کوونکي به د شنبې په ورځ په ابوظبۍ کې د دویمې ورځې لپاره د هغه پلان په اړه خبرې وکړي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یې د نږدې څلور کلنې جګړې د پای ته رسولو لپاره وړاندې کړی دی.
د دې وړاندیز په اړه د اوکراین او روسیې د چارواکو ترمنځ لومړنۍ پېژندل شوې نېغ په نېغه اړیکه د جمعې په ورځ پیل شوه. د اوکراین لوی مرکچي، رستم عمروف، وویل چې خبرې "د روسیې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د شرطونو او د مذاکراتو د بهیر د راتلونکي څرنګوالي" په اړه وې.
د امریکا لومړنۍ مسوده په کییف او لویدیځه اروپا کې له سختو نیوکو سره مخ شوه ځکه چې د مسکو له دریځ سره ډېره نږدې وه، په داسې حال کې چې وروستیو نسخو یې د اروپایي سوله ساتو ځواکونو د نظر وړاندې کولو له امله د روسیې مخالفت راوپاروه.
دواړه لوري وايي چې د ختیځ ډونباس سیمې د خاورې برخلیک د هغې جګړې د حل په لټون کې یوه له اصلي پاتې مسلو څخه ده چې لسګونه زره کسان یې وژلي، میلیونونه یې بې ځایه کړي او د اوکراین ځینې برخې یې ویجاړې کړې دي.
د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ویلي، چې دا خبرې د دوو ورځو لپاره پلان شوې او "د خبرو اترو د هڅولو او د بحران لپاره د سیاسي حل لارو د موندلو د روانو هڅو یوه برخه ده."
ټرمپ د پنجشنبې په ورځ په داووس کې د نړۍ په اقتصادي فورم کې د اوکراین له ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي سره وکتل او وروسته د امریکا استازي سټیو ویټکوف په کرملین کې له ولادیمیر پوتین سره خبرې وکړې.
د ډونباس شخړه
د اماراتو غونډه په داسې حال کې پیل شوه چې په کییف کې زرګونه خلک د روسیې د بریدونو له امله د یخنۍ په سختو شرایطو کې له تودوخې بې برخې وو.
اروپایي ټولنې، چې په سلګونو جنراتورونه یې استولي، مسکو تورن کړ چې "په قصدي توګه ملکي وګړي له تودوخې بې برخې کوي."
چارواکو د شنبې په سهار وویل، د روسیې په نورو بریدونو کې د اوکراین په پلازمېنه او شمال ختیځ ښار خارکیف کې یو کس وژل شوی او ۲۲ نور ټپیان شوي دي.
د کییف ښاروال ویتالي کلیچکو په ټیلیګرام کې ولیکل: "کییف د دښمن تر سخت برید لاندې دی،" او زیاته یې کړه چې څو غیر استوګنیزې ودانۍ په نښه شوي او اوسېدونکو ته یې وویل چې په پناه ځایونو کې پاتې شي.
په داسې حال کې چې له دویمې نړیوالې جګړې وروسته په اروپا کې د تر ټولو بدې جګړې د پای ته رسولو لپاره ډیپلوماسۍ چټکتیا موندلې، داسې ښکاري چې مسکو او کییف د خاورې پر سر له خنډ سره مخ دي.
څو ساعته وروسته له هغې چې پوتین په مسکو کې له ویټکوف — او د ټرمپ زوم جیرډ کوشنر — سره وکتل، کرملین وویل چې د دوی هغه غوښتنه چې کییف دې له ختیځ ډونباس سیمې څخه ووځي، لا هم پر ځای ده.
د کرملین ویاند دیمیتري پسکوف وویل: "د روسیې دریځ په دې اړه ښه معلوم دی چې اوکراین، اوکرایني وسله وال ځواکونه، باید د ډونباس له خاورې ووځي."
هغه زیاته کړه: "دا یو ډېر مهم شرط دی."
کییف، چې لا هم د ختیځې سیمې شاوخوا ۲۰ سلنه کنټرولوي، دا ډول شرطونه رد کړي دي.
له خبرو مخکې، زیلینسکي خبریالانو ته وویل چې خاوره یوه "کلیدي مسله" ده — په داسې حال کې چې مسکو ویلي وو چې خپله هغه غوښتنه نه پرېږدي چې کییف دې له ختیځ ډونباس سیمې څخه ووځي.
هغه وروسته په یوه انلاین پوسټ کې زیاته کړه: "دا اړینه ده چې نه یوازې اوکراین د جګړې د پای ته رسولو او بشپړ امنیت ته د رسېدو هیله ولري، بلکې په روسیه کې هم باید ورته هیله رامنځته شي."
روسي او اوکرایني مذاکره کوونکي وروستی ځل تېر دوبي په استانبول کې مخامخ سره لیدلي وو، په هغو خبرو کې چې یوازې د اسیرو سرتېرو د تبادلې پر معاملې پای ته ورسېدې.
د ابوظبۍ غونډه لومړی ځل دی چې دوی د ټرمپ ادارې د پلان په اړه له یو بل سره مخامخ خبرې کوي.
پوتین په وار وار ویلي، که خبرې ناکامې شي، مسکو هوډ لري چې د ختیځ اوکراین بشپړ کنټرول په زور ترلاسه کړي.
په کرملین کې د روسیې او امریکا له خبرو وروسته، د پوتین مرستیال یوري اوشاکوف ټینګار وکړ چې مسکو "په رښتینې توګه د جګړې په ډیپلوماتیک حل کې لېوالتیا لري."
خو هغه زیاته کړه: "تر هغه چې دا کار وشي، روسیه به د جګړې په ډګر کې خپلو موخو ته رسېدو ته دوام ورکړي."
ټرمپ پر اوکراین فشار راوړی چې داسې شرایط ومني چې کییف یې تسلیمېدل ګڼي.
ټرمپ د چهارشنبې په ورځ خپل باور بیا تکرار کړ چې پوتین او زیلینسکي یوې معاملې ته نږدې دي.
هغه وویل: "زه باور لرم چې دوی اوس داسې یوې نقطې ته رسېدلي چې کولی شي سره راټول شي او یوه معامله وکړي. او که دوی دا کار ونه کړي، نو احمقان دي — دا خبره د دواړو لپاره ده."
