د ۲۰۲۴ کال د نوامبر په ۵مه د ولسمشر په توګه د ډونلد ټرم بیا ټاکنه تمه نه کېږي چې د اسرائیل د امریکا پر قوي او غیرې مشروط ملاتړ کوم منفي اغیز وکړي.

خو د اسرائیل د لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو سره د ټرمپ اړیکې ښایي د هغه د لومړي دورې په څېر اسانه نه وي. په حقیقت کې، نه منځنی ختیځ، نه اسرائیل او نه هم خپله نتنیاهو د ټرمپ له واک څخه د وتلو وروسته هماغسې پاتې ندي.

د امریکا او اسرائیل ترمنځ د زیاتېدونکي کړکېچ په منځ کې، نتنیاهو د ۲۰۲۳ کال د جنورۍ راهیسې د بایډن ادارې سره له ګڼو ننګونو سره مخ دی، د قضایي اصلاحاتو له قانون څخه نیولې تر د لویدیځې غاړې په نیول شویو سیمو کې د ناقانونه مېشتېدنو پورې. په دې موده کې، هغه د ډیموکراتانو د فشار په وړاندې په بریالیتوب سره مقاومت وکړ او کله ناکله یې دا مقاومت د کورني سیاسي ستراتیژۍ لپاره د وسیلې په توګه وکاراوه.

سره له دې، د ټرمپ د لومړۍ دورې د مشرۍ د سبک پر بنسټ ویل کېدای شي چې نتنیاهو ته به ستونزمن وي چې هماغه مسیر وساتي. برسېره پر دې، دا چې ایا نتنیاهو لا هم دومره ځواکمن دی چې د اړتیا په وخت کې د اسرائیلي سیاست مخه ونیسي، لکه څنګه چې یې د ټرمپ په لومړۍ دوره کې وکړه، یوازې د کړکېچ له کمېدو وروسته به څرګنده شي.

دواړو مشرانو ترمنځ د باور کموالی هم دلته د یوه مهمې ستونزې په توګه څرګندېږي. په داسې حال کې چې ټرمپ د ۲۰۲۰ کال د ټاکنو پایلې لا هم ردولې، نتانیاهو په یوه ویډیویي پیغام کې بایډن ته مبارکي ورکړه – یو اقدام چې ټرمپ وروسته د بې وفایۍ عمل وباله.

د ټرمپ ځواک، د نتنیاهو کمزوري

له ۲۰۱۸ کال راهیسې د پنځو ټاکنو او د سیاسي بې ثباتۍ د یوې مودې وروسته – چې یوه کال یې په اپوزیسیون کې تېر کړ – نتنیاهو د ۲۰۲۲ کال په پای کې واک ته راستون شو، او د مذهبي صهیونیستانو د ښي اړخي بلاک د کنېسټ ته د ننوتلو اسانتیا یې برابره کړه. خو د هغه دریځ د دوامداره قضایي جګړو او د هغه د "ښاغلي امنیت" په نوم د شهرت د زیانمنېدو له امله لا هم کمزوری دی، په ځانګړې توګه د اکتوبر د ۷مې برید وروسته.

نتنیاهو د خپلو ائتلافي شریکانو غوښتنو ته ډېر حساس شوی، چې د هغه د حکومت د دوام لپاره اړین دي، او کله ناکله د خپل لیکود ګوند دننه د اختلافاتو په مدیریت کې له ستونزو سره مخ کېږي.

په پایله کې، نتانیاهو اوس د یوه داسې مشر په توګه ولاړ دی چې په اسرائیل کې یې د بېلابېلو سیاسي مانورونو له لارې سیاسي بقا ترلاسه کړې. د کورنیو ننګونو سره مخ، هغه پوهېږي چې د ۲۰۲۵ کال د ټاکنو فشار به زیاتېږي او د اکتوبر د ۷مې د امنیتي نیمګړتیاوو د څېړنې ځنډېدلی بهیر به حتمي وي. برسېره پر دې، د ۲۰۲۳ کال د مظاهرو سره پیل شوې د اپوزیسیون د فعالانو څپه خپل حرکت ساتلی، چې اوس د اکتوبر د ۷مې وروسته د یرغمل شویو کسانو د ژغورنې پر تمرکز یو متحرک حرکت ته وده ورکړې.

د بهرني سیاست محدودې لارې

په بهرني سیاست کې د اسرائیل فرصتونه د ۲۰۱۰مو کلونو له منځ څخه په څرګند ډول محدود شوي دي. په هغه وخت کې، نتنیاهو له پوتین سره اغېزمنې خبرې درلودې او له څو اړخیزو نوښتونو سره یې بوختیا لرله، لکه له چین سره د اړیکو پراختیا او د هایفا بندر د پراختیا په څېر پروژې. خو د امریکا او اسرائیل ترمنځ د ځانګړو اړیکو د جوړښت له امله، دا څو اړخیزه تګلاره په بشپړ ډول وده ونه کړه. د اکتوبر د ۷مې وروسته، د اسراییل بهرنی سیاست په څرګند ډول له واشنګټن سره ډېر تړلی شو، په ځانګړې توګه د ملي امنیت د اندېښنو په اړه.

برسېره پر دې، د ټرمپ د دورې د ابراهیم تړونونو میراث او د اسرائیل سره د اړیکو د عادي کولو د جبهې د پراختیا هڅې له پام وړ خنډونو سره مخ شوې دي.

په مقابل کې، ټرمپ د ۲۰۱۷ کال په پرتله په پیاوړي دریځ کې خپل دویمه دوره پیلوي، د زیاتې انتخاباتي ملاتړ او پیاوړي سیاسي حالت څخه په ګټه اخیستنې سره.

د دې لپاره چې د امریکا سیاستونه په نړیوال او سیمه ییزه کچه څنګه بدلون موندلی شي، په ځانګړې توګه په هغو سیمو کې چې له کړکېچونو سره مخ دي، د پام وړ علاقه شته. دا چې دا د هغه دویمه او وروستۍ دوره ده او د هغه د مخکینۍ دورې تجربې په پام کې نیولو سره – په شمول د COVID-19 وبا په څېر ننګونې – ټرمپ داسې ښکاري چې دا مرحله له پیاوړي دریځ څخه پیلوي. دا پیاوړی دریځ به احتمالاً د هغه په سیمه ییزو سیاستونو باندې اغېز وکړي، چې د هغه د هغو جګړو د پای ته رسولو ژمنې په شاوخوا کې به تمرکز ولري چې هغه یې د ختمولو ژمنه کړې وه.

د یوه داسې مشر په توګه چې مخکې یې له نتنیاهو سره همکاري کړې، ټرمپ په څو مهمو پېښو کې کلیدي رول لوبولی چې د اسرائیل سیمه ییزه انزوا یې کمه کړې: د امریکا سفارت بیت المقدس ته انتقالول، د سوریې په نیول شویو جولان غونډیو باندې د اسرائیل حاکمیت په رسمیت پېژندل او د ابراهیم تړونونه. دا اقدامات بې له شکه د نتنیاهو دریځ پیاوړی کړ، چې هغه ته یې اجازه ورکړه چې واک ته دوام ورکړي.

د نتانیاهو پېچلې شخصي اړیکې

د نتنیاهو غیر متوقع چلند هغه د امریکایي ولسمشرانو لپاره یو غیر باور وړ شریک ګرځولی، په ځانګړې توګه کله چې د اسراییل غوښتنې د امریکا د سیمه ییزو ګټو سره په ټکر کې وي. د امریکا او اسراییل د اړیکو د حالت پر بنسټ د یوې تګلارې په غوره کولو سره، نتنیاهو د اسرائیلي سیاست په دننه کې هم مثبتې اړیکې او هم اختلافات د یوې وسیلې په توګه کارولي دي.

کله چې د امریکا مخالفت راپورته کېږي، هغه ځان د اسرائیل د ګټو د مدافع په توګه وړاندې کوي، چې د اسرائیلي خلکو سره همغږي لري. کله چې اړیکې برابرې شي، هغه خپله ستراتیژیکه ونډه د مطلوبو پایلو په ترلاسه کولو کې روښانه کوي.

دا دوه اړخیزه تګلاره نتنیاهو سره مرسته کوي چې د اړیکو د کړکېچونو سره سره خپل شهرت وساتي. د بېلګې په توګه، د ۲۰۱۹ کال د ټاکنیزې مبارزې پر مهال هغه د بایډن او پوتین سره خپله همکاري وښوده، او د اکتوبر د ۷مې وروسته یې ځان د اسرائیل د ګټو په دفاع کې ثابت وښود، سره له دې چې د غزې د اوربند په اړه د بایډن سره په شخړه کې و.

دلته نتنیاهو د امریکا ادارې ته څو ژمنې ورکړې، چې بایډن ته یې د اوربند د پلان اعلانولو لاره هواره کړه. سره له دې، د نتانیاهو هغه څرګندونې چې د دې پلان د ځینو شرایطو مخالفت کوي، ژر بایډن په یوه سخت حالت کې واچاوه. برسېره پر دې، نتانیاهو د نږدې هرې غونډې وروسته منفي څرګندونې وکړې.

د ټرمپ د مشرۍ سبک ته په پام سره، احتمال شته چې هغه د نتانیاهو د پیچلو مانورونو لپاره لږ زغم ولري. د نتانیاهو هغه تګلارې چې د کورني خلکو د ارامولو لپاره کارول کېږي، په داسې حال کې چې د امریکا اداره ځنډوي او د ولسمشر انځور زیانمنوي، ښایي د ټرمپ تر څار لاندې لږه منل شوې وي.

د جګړې د پای ژمنه؟

د هرې ادارې یا ولسمشر په شتون کې، د امریکا او اسراییل په اړیکو کې د پام وړ بدلون یا د اسراییل لپاره د امریکا د ملاتړ کمښت تمه نه کېږي. خو ټرمپ داسې مشر نه دی چې د نتانیاهو له خوا ورته د بایډن په څېر چلند زغمي. په بله وینا، که څه هم د ټرمپ دویمه دوره ښایي د فلسطینیانو لپاره په ځانګړې توګه ښه نه وي، نتانیاهو ښایي له یوه ډېر ننګونکي وخت سره مخ شي.

د ټرمپ د کمپاین یوه مرکزي موضوع د جګړو پای ته رسول وو، او دا تمرکز به احتمالاً د هغه بهرنی سیاست جوړ کړي.

د نړیوالو بحثونو په رڼا کې او د زیاتېدونکو تمو په پام کې نیولو سره، د ټرمپ اداره به احتمالاً په دې لاره کې ګامونه پورته کړي. خو اصلي ستونزه په هغو شرایطو کې ده چې هر ډول شخړه به پای ته ورسېږي – یو احتمالي ننګونه د نتانیاهو لپاره. د ټرمپ د "جګړې د پای" د دریځ عملي اغېز په څرګندېدو سره، د هغه اړیکې به د نتانیاهو سره لا روښانه شي.

د اسرائیل لپاره د ملاتړ بېلول له نتانیاهو څخه

په هر حالت کې، ټرمپ به احتمالاً د دې نوي دورې په جریان کې د نتنیاهو په وړاندې یوه ننګونکې دریځ غوره کړي. که څه هم تمه نه کېږي چې اسراییل به په بشپړ ډول د امریکا د لارښوونې لاندې عمل وکړي، تمه کېږي چې هغه به زیات فشار احساس کړي.

د ټرمپ لپاره، د اسرائیل لپاره د امریکا د ملاتړ بېلول له نتانیاهو څخه یو عملي تګلاره کېدای شي، چې د هغه د اسراییل او نتانیاهو په وړاندې د بیانونو د توپیر احتمال زیاتوي. په دې چوکاټ کې، د نتانیاهو وروستی بدلون – د ګالانت پر ځای د اسراییل کاتز د دفاع وزیر په توګه ټاکل – د ستراتیژیکې کچې په توګه لیدل کېدای شي.

سره له دې، د ټرمپ د واک ته رسېدو مخکې په راتلونکو دوو میاشتو کې، د اسرائیل د روانې جګړې په دواړو جبهو کې وضعیتونه به طبیعي ډول د دې اړیکو په مسیر اغېز وکړي. په دې توګه، که څه هم د ټرمپ د لومړۍ دورې په څېر مثبت مسیر تمه نه کېږي، د شخړې پرمختګ به احتمالاً د ټرمپ-نتانیاهو د اړیکو په ژوروالي کې د هر ډول بدلون لپاره کلیدي عامل وي.