اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"
روغتیا
2 د لوستلو دقیقې
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"د اکسفورډ ژبو، د ۲۰۲۴ کال کلمه "د مغزو خرابېدل" (brain rot) اصطلاح غوره کړه. دا غوره کول د ډیجیټل مصرف د شناختي اغیزو په اړه زياتيدونکې انديښني په نښه کوي.
00:00
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل" / AP
28 فبروري 2025

په آنلاین سروې کې چې له ۳۷ زرو څخه زیاتو خلکو پکې برخه اخیستې وه "د مغزو خرابېدل" اصطلاح د ډیجیټل عصر د شناختي زیان تر ټولو ښه بیان کوونکې کلمه وه.

د دې اصطلاح کارول د ۲۰۲۳-۲۰۲۴ ترمنځ ۲۳۰ سلنه ریکارډ زیاتوالی ښیي. دا د ډیجیټل منځپانګې مصرف له امله رامنځته شوي اندېښنې څومره خپرې شوې دي، په ګوته کوي.

اکسفورډ "د مغزو خرابېدل" په ځانګړي ډول د آنلاین منځپانګې د اضافه مصرف په نتیجه کې د فرد په ذهني او فکري وړتیاوو کې د خرابوالي په توګه تعریف کړی.

په ټیکټاک غوندې پلیټفارمونو کې ځوانان دا اصطلاح د خپلو رسنیو عادتونو د نیوکې لپاره کاروي. دا حالت ښيي چې ځوانان د ډیجیټل روږدتیا په اړه خبر دي.

متخصصین ټینګار کوي چې ډیر سکرین وخت او ټیټ کیفیت لرونکي منځپانګې، په ځانګړي ډول د ځوانانو تمرکز، خلاقيت او ذهني روغتیا جدي ګواښي.

په روغتیایي مرکزونو کې لارښونې پرانیستل شوي

 د متحده ایالاتو د رواني روغتیا مرکزونو د " مغزو خرابېدلو" د اغیزو په پېژندلو او مخنیوي کې لارښوونه چمتو کول پیل کړل.

دا استعاره، چې هینري ډیویډ تورو په ۱۸۵۴ کې کارولې وه، د ډیجیټل عصر د اندېښنو له امله یو ځل بیا مخ په وړاندې راغلی. دا ښيي چې ستونزه په حقیقت کې نوې نه ده، مګر په ډيجیټل عصر کې لا ژوره شوې ده.

دې نورو کليمو ته ماتې ورکړه لکه "دماغ روټ"، "ډیمور"، "سلاپ"، "متحرک قیمت"، "رومانتاسي" او "لور". د اکسفورډ د ژبو مشر وویل چې دا غوره کول د مجازي ژوند تکامل او د انټرنېټ کلتور د ژبې په اغیزې منعکس کوي.

د اکسفورډ ژبو د محصول ډایرکټر کاترین کانر مارټین وویل، "د کال کلمه زموږ د ژبې متخصصینو د پلي کولو او شریکولو، د کال منعکس کولو، او په نړۍ کې د خلکو سره د ژبې د بدلون په اړه د مشغولتیا لپاره یوه ځانګړې لاره ده."

د " مغزو خرابېدلو" د کال د کلمې په توګه ټاکل د ډيجیټل عصر زموږ په ژبه او ذهني روغتیا د اغیزې په اړه یو مهم خبردارۍ ده. دا حالت، د دې خبرې لاندې کرښه باسي چې موږ باید خپل ډیجیټل مصرف عادتونه وڅیړو.

وپلټۍ
اردوغان له ټرمپ سره په ټیلیفوني خبرو کې د وینزویلا او غزې په اړه اندیښنې څرګندې کړې
پاکستان بلوچستان او خیبر پښتونخوا ایالتونو کې د ځای پر ځای شویو ماینونو چاودنو کې دوه تنه وژل شول
روسیه ادعا کوي چې د سومي ولایت ته نږدې یو سرحدي مېشت ځای یې نیولی
حسینې د دورې تښتونو کې لږ تر لږه ۲۸۷ کسان وژل شوي، مړي یې په سیندونو یا ډله ییزو قبرونو کې اچول شوي
پاکستان او چین په افغانستان کې میشتو ترهګرو ډلو پر وړاندې د اقدام غوښتنه کوي
د اروپايي ټولنې له امریکا غواړي چې د وینزویلا له پوځي مداخلې وروسته نړیوالو قوانینو ته درناوی وکړي
د شیورون انرژۍ شرکت پخوانی اجرائیوي رئیس د وینزویلا د تیلو پروژو لپاره دوه میلیارد ډالر غواړي.
په پاکستان کې پر یوه موټر د برید له امله یو تن وژل شوی او ۸ نور ټپیان دي
کیوبا : په وینزویلا کې د امریکا د مداخلې پر مهال ۳۲ کیوبایي جنګیالي وژل شوي دي
روسیه وايي چې د اوکراین بې پیلوټه الوتکې په ۲۰۲۶ کال کې هره ورځ مسکو په نښه کوي
د سوریې پوځ په حلب کې د پخواني بعث رژیم سره د تړاو په تور اته کسان نیولي دي
شمالي کوریا داځل یو هایپرسونیک توغندی وازمایه
نیویارک ټایمز: په وینزویلا کې د امریکا پوځي مداخلې د ټرمپ ملاتړي په دوو برخو ویشي
شمالي کوریا یو ځل بیا د ختیځ سمندر پر لور بالستیک توغندي توغولي دي. دا خبره سویلي کوریا کړې ده.
د وینزویلا سترې محکمې د ولسمشر مرستیالې  ته 'په موقت ډول' د ولسمشرۍ د چارو د په غاړه اخیستو امر کړی