اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"
روغتیا
2 د لوستلو دقیقې
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"د اکسفورډ ژبو، د ۲۰۲۴ کال کلمه "د مغزو خرابېدل" (brain rot) اصطلاح غوره کړه. دا غوره کول د ډیجیټل مصرف د شناختي اغیزو په اړه زياتيدونکې انديښني په نښه کوي.
00:00
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل" / AP

په آنلاین سروې کې چې له ۳۷ زرو څخه زیاتو خلکو پکې برخه اخیستې وه "د مغزو خرابېدل" اصطلاح د ډیجیټل عصر د شناختي زیان تر ټولو ښه بیان کوونکې کلمه وه.

د دې اصطلاح کارول د ۲۰۲۳-۲۰۲۴ ترمنځ ۲۳۰ سلنه ریکارډ زیاتوالی ښیي. دا د ډیجیټل منځپانګې مصرف له امله رامنځته شوي اندېښنې څومره خپرې شوې دي، په ګوته کوي.

اکسفورډ "د مغزو خرابېدل" په ځانګړي ډول د آنلاین منځپانګې د اضافه مصرف په نتیجه کې د فرد په ذهني او فکري وړتیاوو کې د خرابوالي په توګه تعریف کړی.

په ټیکټاک غوندې پلیټفارمونو کې ځوانان دا اصطلاح د خپلو رسنیو عادتونو د نیوکې لپاره کاروي. دا حالت ښيي چې ځوانان د ډیجیټل روږدتیا په اړه خبر دي.

متخصصین ټینګار کوي چې ډیر سکرین وخت او ټیټ کیفیت لرونکي منځپانګې، په ځانګړي ډول د ځوانانو تمرکز، خلاقيت او ذهني روغتیا جدي ګواښي.

په روغتیایي مرکزونو کې لارښونې پرانیستل شوي

 د متحده ایالاتو د رواني روغتیا مرکزونو د " مغزو خرابېدلو" د اغیزو په پېژندلو او مخنیوي کې لارښوونه چمتو کول پیل کړل.

دا استعاره، چې هینري ډیویډ تورو په ۱۸۵۴ کې کارولې وه، د ډیجیټل عصر د اندېښنو له امله یو ځل بیا مخ په وړاندې راغلی. دا ښيي چې ستونزه په حقیقت کې نوې نه ده، مګر په ډيجیټل عصر کې لا ژوره شوې ده.

دې نورو کليمو ته ماتې ورکړه لکه "دماغ روټ"، "ډیمور"، "سلاپ"، "متحرک قیمت"، "رومانتاسي" او "لور". د اکسفورډ د ژبو مشر وویل چې دا غوره کول د مجازي ژوند تکامل او د انټرنېټ کلتور د ژبې په اغیزې منعکس کوي.

د اکسفورډ ژبو د محصول ډایرکټر کاترین کانر مارټین وویل، "د کال کلمه زموږ د ژبې متخصصینو د پلي کولو او شریکولو، د کال منعکس کولو، او په نړۍ کې د خلکو سره د ژبې د بدلون په اړه د مشغولتیا لپاره یوه ځانګړې لاره ده."

د " مغزو خرابېدلو" د کال د کلمې په توګه ټاکل د ډيجیټل عصر زموږ په ژبه او ذهني روغتیا د اغیزې په اړه یو مهم خبردارۍ ده. دا حالت، د دې خبرې لاندې کرښه باسي چې موږ باید خپل ډیجیټل مصرف عادتونه وڅیړو.

وپلټۍ
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ
نیپا ویروس څه شی دی چې په سویلي اسیا کې یې وېره خپره کړې ده؟
د سرطان په درملنه کې یوه نوې هیله
افریقایي هېوادونو د HIV مخنیوي  واکسین لومړی عامه وېش پیل کړ
ولسمشر اردوغان ته د روغتیا د نړۍوال سازمان لخوا جایزه ورکړل شوه
مالدیف د نړۍ لومړی هیواد دی چې په تنباکو او سګرټو پدې ډول سخت بندیزونه لګوي
امریکايي-جاپاني ډلې د معافیتي سیسټم د څېړنو له امله د طب په برخه کې د ۲۰۲۵ کال د نوبل جایزه وګټله
د نوي راپور له مخې، کیمیاوي ککړتیا د اقلیمي بدلون په څېر یو نړیوال بحران دی
جاپان وروسته له هغه چې یو تن د پیشوګانو لخوا انتقالیدونکي د کنې ویروس له امله ومړ خبرداری خپور کړ
په امریکا کې د "ډیر اسانه خپریدونکي" کوویډ-19 نوي ډول پيښه کشف شوي.
د روغتیا نړیوال سازمان د راتلونکو روغتیایي بحرانونو سره د مقابلې لپاره یوه ګډه معاهده تصویب کړه
د کولمو سرطان ناروغي په ځوانانو کې هم په چټکۍ سره مخ په ډیریدو ده
په تیره یوه پيړۍ کې د نارينه وو قد د ښځو په پرتله له دوه برابره ډیر اوږد شوی دی
د سږو سرطان د وختي تشخیص لپاره نوې هیلې
چینايي ساینس پوهانو په طبي پرمختګ کې د Type-۱ د شکر ناروغي لپاره درملنه رامینځته کړې
هغه کور چې لمر نه لري د ډاکټر ميلمه به وي
ایا د ټولنیزو رسنیو ډیر کارول د خرابې روغتیا سره تړاو لري؟ څیړونکي وايي هو