اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"
روغتیا
2 د لوستلو دقیقې
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"د اکسفورډ ژبو، د ۲۰۲۴ کال کلمه "د مغزو خرابېدل" (brain rot) اصطلاح غوره کړه. دا غوره کول د ډیجیټل مصرف د شناختي اغیزو په اړه زياتيدونکې انديښني په نښه کوي.
00:00
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل" / AP
28 فبروري 2025

په آنلاین سروې کې چې له ۳۷ زرو څخه زیاتو خلکو پکې برخه اخیستې وه "د مغزو خرابېدل" اصطلاح د ډیجیټل عصر د شناختي زیان تر ټولو ښه بیان کوونکې کلمه وه.

د دې اصطلاح کارول د ۲۰۲۳-۲۰۲۴ ترمنځ ۲۳۰ سلنه ریکارډ زیاتوالی ښیي. دا د ډیجیټل منځپانګې مصرف له امله رامنځته شوي اندېښنې څومره خپرې شوې دي، په ګوته کوي.

اکسفورډ "د مغزو خرابېدل" په ځانګړي ډول د آنلاین منځپانګې د اضافه مصرف په نتیجه کې د فرد په ذهني او فکري وړتیاوو کې د خرابوالي په توګه تعریف کړی.

په ټیکټاک غوندې پلیټفارمونو کې ځوانان دا اصطلاح د خپلو رسنیو عادتونو د نیوکې لپاره کاروي. دا حالت ښيي چې ځوانان د ډیجیټل روږدتیا په اړه خبر دي.

متخصصین ټینګار کوي چې ډیر سکرین وخت او ټیټ کیفیت لرونکي منځپانګې، په ځانګړي ډول د ځوانانو تمرکز، خلاقيت او ذهني روغتیا جدي ګواښي.

په روغتیایي مرکزونو کې لارښونې پرانیستل شوي

 د متحده ایالاتو د رواني روغتیا مرکزونو د " مغزو خرابېدلو" د اغیزو په پېژندلو او مخنیوي کې لارښوونه چمتو کول پیل کړل.

دا استعاره، چې هینري ډیویډ تورو په ۱۸۵۴ کې کارولې وه، د ډیجیټل عصر د اندېښنو له امله یو ځل بیا مخ په وړاندې راغلی. دا ښيي چې ستونزه په حقیقت کې نوې نه ده، مګر په ډيجیټل عصر کې لا ژوره شوې ده.

دې نورو کليمو ته ماتې ورکړه لکه "دماغ روټ"، "ډیمور"، "سلاپ"، "متحرک قیمت"، "رومانتاسي" او "لور". د اکسفورډ د ژبو مشر وویل چې دا غوره کول د مجازي ژوند تکامل او د انټرنېټ کلتور د ژبې په اغیزې منعکس کوي.

د اکسفورډ ژبو د محصول ډایرکټر کاترین کانر مارټین وویل، "د کال کلمه زموږ د ژبې متخصصینو د پلي کولو او شریکولو، د کال منعکس کولو، او په نړۍ کې د خلکو سره د ژبې د بدلون په اړه د مشغولتیا لپاره یوه ځانګړې لاره ده."

د " مغزو خرابېدلو" د کال د کلمې په توګه ټاکل د ډيجیټل عصر زموږ په ژبه او ذهني روغتیا د اغیزې په اړه یو مهم خبردارۍ ده. دا حالت، د دې خبرې لاندې کرښه باسي چې موږ باید خپل ډیجیټل مصرف عادتونه وڅیړو.

وپلټۍ
برتانیا د افغانستان، کامرون، میانمار او سوډان اتباعو ته د ویزو ورکړه بندوي
د تورکیې ولسمشر اردوغان د پر اصولو ولاړ نړۍوال نظم د خپو لاندې کول او پاشل وغندل
د افغانستان د سرپرست حکومت: له پاکستان سره جګړه هېڅکله لومړنی انتخاب نه وو او ندی
هاکان فیدان په سیمه کې د روانې جګړې د پایته رسولو لپاره هلو ځلو ته دوام ورکوي
د ملګرو ملتونو د کډوالو اداره: د ایران او تورکیې پر پوله کوم جدي تحرک نشته
د ایران د بهرنیو چارو وزیر له خپل افغان سیال سره ټیلیفوني خبرې وکړې
یوناما: د افغانستان او پاکستان په نښتو کې لږ تر لږه ۴۲ ملکي وګړي وژل شوي؛ جګړه شپږمې ورځې ته ورسېده
پاکستان :د افغانستان له لوري وروستي بریدونه مو په شا تنبولي او افغان لوري ته ۶۷ تنه ځاني تلفات اوښتي
عمر چیلیک : ایران له یوه ناعادلانه او غیرقانوني برید سره مخ دی
ولسمشر اردوغان په ایران کې د ملکي وګړو په مرګ ژوبلې ژوره خواشیني څرګنده کړه او سولې غوښتنه يي وکړه
ایران د سعودي عربستان د تیلو په تصفیه خانه د ډرون الوتکو برید وکړ
د سیمه ییزو کړکېچونو په زیاتېدو سره، تورکیې او ایران د مځکنیو پولو له لارې تګ راتګ ودرولو.
پاکستان په افغانستان کې په بریدونو کې د ۴۱۵ تنو د وژلو ادعا کوي
په کویټ کې د امریکا څو جنګي الوتکې راوغورځېدلې، خو عمله یې ژوندۍ پاتې ده
د امریکا د دفاع وزارت کانګرس ته ویلي دي هیڅ داسې استخباراتي معلومات نه وو چې د برید چمتوالی نیولی وي