لیدلوری
نړۍ
3 د لوستلو دقیقې
د جګړې د جرمونو محکمه په خطر کې ده: دجرمونو نړیوالې محکمې مشر.
د امریکا د استازو جرګې په جون کې د محکمې پر وړاندې د بندیزونو یو قانون تصویب کړ، د امریکا د استازو جرګې دغه پریکړه د جرمونو نړیوالې محکمې څارنوال د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو او پخواني دفاع وزیر یواف ګلنټ د نیولو غوښتنې په ځواب کې کړې ده.
00:00
د جګړې د جرمونو محکمه په خطر کې ده: دجرمونو نړیوالې محکمې مشر.
د جګړې د جرمونو محکمه په خطر کې ده: دجرمونو نړیوالې محکمې مشر. / Reuters

دجرمونو نړیوالې محکمې مشر ویلي چې د امریکا بندیزونو او د روسیې لخوا د محکمې پر کارکوونکو د نیولو امرونو د دې ادارې شتون په جدي توګه له ګواښ سره مخ کړی. د محکمې د ۱۲۴ غړو هېوادونو په کلني کنفرانس کې د محکمې مشر  توموکو اکاني په خپلو خبرو کې روسیه یا امریکا په مستقیم ډول یاد نه کړل، خو هغوۍ یې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د دایمي غړو په توګه یاد کړل.

"په هر معیار، په هر ستندرد، دا غونډه په یو کړکیچن وخت کې ده،" د جرمونو نړیوالې محکمې څارنوال کریم خان د کنفرانس په پیل کې وویل. "موږ له بې سارې ننګونو سره مخ یو. زه فکر کوم چې مدني ټولنه، قربانیان، ژوندي پاتې شوي، او په ټوله کې بشریت له مونږ څخه بې سارې هیلې لري." د روسیې د لاهي په محکمه کې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوټین د نیولو له امر څخه دوه میاشتې وروسته دغې محکمې، دجرمونو نړیوالې محکمې  د لوۍ څارنوال کریم خان لپاره د نیولو امر صادر کړ.

د امریکا استازو جرګې په جون میاشت کې د محکمې پر وړاندې د بندیزونو یو قانون تصویب کړ، چې دا د څارنوال خان لخوا د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو او پخواني دفاع وزیر یواف ګلنټ د نیولو غوښتنې په ځواب کې و. نور: کله چې عدالت مناسب نه وي: د امریکا او د جرمونو نړیوالې ادارې ستونزمنې اړیکې

'درانه بندیزونه'

"محکمه د داسې بریدونو هدف ګرځېدلې چې موخه یې د محکمې مشروعیت، د عدالت د پلي کولو وړتیا او د نړیوال قانون او بنسټیزو حقونو د پلي کولو وړتیا کمزوري کول دي؛ جبري اقدامات، ګواښونه، فشارونه او د خرابۍ کړنې،" اکاني وویل او زیاته یې کړه چې د محکمې د کارکوونکو پر وړاندې د نیولو نور امرونه هم صادر شوي دي. "دوۍ داسې فکر کوي لکه مونږ چې یوه تروریستي ډله یو، محکمه د امنیت شورا د بل دایمي غړي لخوا د درنو اقتصادي بندیزونو له ګواښ سره مخ ده. داسې اقدامات به ژر تر ژره د محکمې عملیات په ټولو حالاتو او قضیو کې کمزوري کړي او د هغې شتون به په جدي توګه له ګواښ سره مخ کړي،".

که څه هم امریکا د محکمې غړې نه ده، خو د نړۍ د مخکښ پوځي او اقتصادي ځواک په توګه کولی شي د جرمونو نړیواله محکمه د دیپلوماتیکو او سیاسي لارو او د هغې پر کارکوونکو د مالي بندیزونو له لارې کمزورې کړي. محکمه په کلکه د خپلې خپلواکۍ د اغېزمن کولو هر ډول هڅه ردوي. موږ په کلکه زموږ د دندې د سیاسي کولو هڅې ردوو. موږ په هر حالت کې یوازې د قانون سره سم عمل کړی او تل به همداسې کوو،" هغه وویل.

د جرمونو نړیواله محکمه په ۲۰۰۲ کال کې د جګړې جرمونو، د بشریت پر وړاندې جرمونو، نسل وژنې او د تیري جرمونو د څېړلو لپاره جوړه شوه، په هغو مواردو کې چې غړي هېوادونه پخپله دغه جرمونه څېړل نه غواړي یا نشي کولی. محکمه کولی شي د غړو هېوادونو د اتباعو لخوا ترسره شوي یا د غړو هېوادونو په خاوره کې د نورو لخوا ترسره شوي جرمونه وڅېړي. د دغې محکمې د ۲۰۲۴ کال بودیجه شاوخوا ۱۹۷ میلیونه ډالره اټکل شوې ده.

وپلټۍ
وینزویلا د دوو زورورو زلزلو له امله چې لږترلږه ۳۲ کسان پکې وژل شوي، بېړنی حالت اعلان کړ
د امریکا ولسمشر ټرمپ وايي چې د ناټو په سرمشریزه کې د تورکیې د ولسمشر اردوغان په خاطر ګډون کوي.
افغان پلاوي په بروکسل کې د اروپايي ټولنې له چارواکو سره لیدنه وکړه
د تورکیې ولسمشر: د اسرائیلو له پاروونکو اقداماتو سره سره به په سیمه کې سوله بریا ومومي
قطر: د ایران د بیارغونې لپاره وړاندیز شوی ۳۰۰ ملیارده ډالري فنډ لاهم یو "لوړ هدف" دی
په ۲۰۲۵ کال کې تورکیې ته د راغلو کډوالو شمېر د تیر کال په پرتله ۲۵.۲ سلنه زیات شوی دی
ملګري ملتونه: په غزه کې نږدې ۱.۷ میلیونه بې ځایه شوي فلسطینیان له ناورین سره مخ دي
ایران دا ادعا رد کړه چې ګواکې ازادې شوې پیسې باید پر امریکايي توکو مصرف شي
مارکو روبیو منځني ختیځ ته خپل سفر پیل کړ؛ خلیجي متحدین د ایران په اړه د لازمو ځوابونو په تمه دي
روسیه وايي تېره شپه یې د اوکراین ۳۲۳ ډرون الوتکې نسکورې کړې دي
د امریکا سنا مجلس د جګړې د واکونو پریکړه لیک تصویب کړ
ملګرو ملتونو څېړنه:ماشومانو په قصدي ډول په نښه کول په غزه کې د اسرائیلو د روانې نسل وژنې یوه برخه ده
ولسمشر اردوغان د  پزشکیان سره په ټلیفوني خبرو کې د سیمه ییزې سولې لپاره د مرستې ژمنه وکړه
د اوکراین لخوا د روسیې په ورونژ ښار په توغندیز برید کې ۵ کسان وژل شوي دي.
ایران وايي چې له امریکا سره په سویس کې تخنیکي خبرې اترې پای ته ورسیدې