د امریکا متحده ایالاتو د استازو خونې ټولې ۴۳۵ څوکۍ به په دغو ټاکنو کې پرانستې وي ، دا هغې لړۍ ته ویل کېږي چې د ولسمشرۍ د څلور کلنې دورې په نيمايي کې تر سره کېږي. همدا راز پر هماغه ورځ د سل بیلیزو لخوا د سنا د ۱۰۰ څوکیو له ډلې د ۳۵ هغو په اړه رایې اچول کېږي.
اوس مهال جمهوري غوښتونکی ګوند په دواړو مجلسونو کې لږ اکثریت لري. که چېرې برحال ولسمشر په کانګرس کې اکثریت ونه لري، د مهمو قوانینو په تصویبولو او مقرریو کې له خنډونو سره مخ کېږي.
مګر تاریخي سابقه ښیي چې د برحال ولسمشر ګوند په زیاترو مواردو کې د استازو د خونې څوکۍ له لاسه ورکوي. دا برخلیک له تېرو ۲۲ ټاکنیزو دورو څخه کابو په ۲۰ هغو کې تکرار شوی دی.
کارپوهان وايي، ممکن دا بهیر دوام ومومي، که څه هم د امریکا په ټولنه کې سیاسي درز او نور فکټورونه د رایو په پایلو کې ستر او ژور بدلون پېچلی کوي.
د «عرب امريکن انستیتیوت» همکار بنسټ ایښودونکي او د نظرپوښتنو لړۍ شنونکي جان زوګبي (John Zogby) ټي آر ټي ورلډ (TRT World) ته وویل: «په تېرو لسو کلونو کې چې ټرمپ پر سیاسي سیمه حاکم دی، ډېری پخواني اصول او تاریخي روایتونه مات شوي دي.»
نوموړی یادونه کوي چې له ۱۹۸۲ کال راهیسې، په لومړۍ دوره کې هر برحال ولسمشر د ۲۰۰۲ کال پر مهال د جورج ډبلیو بوش له یوازینۍ استثنا پرته د ولسمشرۍ له ترلاسه کولو وروسته په لومړیو ټاکنو کې د کانګرس څوکۍ بایللي دي. په دې ډله کې رونالډ ریګن، بېل کلنټن، بارک اوباما او خپله ټرمپ په ۲۰۱۸ کال کې په منځمهالو ټاکنو کې خورا زیاتې څوکۍ بایللې وې.
زوګبي زیاتوي: «د اوسني حالت له مخې، ټول بهیر د دې ښکارندوی دی چې مخالف دیموکرات ګوند دا مخینه او بېلګه جاري وساتي.»
د ټرمپ د محبوبیت کچه په ټیټه کچه کې ده. هغوی په ځانګړې توګه د ګرانۍ، اقتصاد او له ایران سره د روانې جګړې په برخه کې - چې د امريکايي رایې ورکوونکو لپاره خورا مهم مسایل دي - ټیټ ملاتړ لري. د ټاکنو له تر سره کېدو نږدې دوه اونۍ وړاندې، «د ولسمشر ګوند له پورته ننګونو سره مخ دی.»
د هاملین پوهنتون د سیاسي علومو د استاد او د محلي سیاسي هېوادونو د پرمختګ لیکوال ډېوېډ شولټز (David Schultz) په وینا، پر منځمهالو ټاکنو کې د ولسمشر د ګوند څوکیو د بایللو تاریخي خنډ یوازې د یوه «قوي احتمال» په توګه پیژندل کېدای شي، نه د دایمي قانون په توګه.
په ۱۹۹۸ کال کې د کلنټن د استیضاح کېدو غبرګون او په ۲۰۰۲ کې د سپټمبر ۱۱مې بریدونو کې د جورج بوش شاوخوا راټولېدو استثناوو وښودله چې «نا توقعی بهرنۍ پېښې» کولای شي عام نظرونه بدل کړي.
شولټز له ټي آر ټي ورلډ سره په مرکه کې وویل: «تر اوسه، د ارزیابیو منځنۍ کچه د ټرمپ عمومي رضایت د ۳۶ او ۳۸ سلنې ترمنځ ښيي.»
هغه ددې په ټینګار سره وايي چې د سیاسي تمایل لرونکو بدلون موندونکو رایې ورکوونکو برخه په تېرو لسیزو کې له ۱۰ تر ۱۵ سلنې څخه یوازې ۰ تر ۵ سلنې ته راټیټه شوې ده. په ورته وخت کې د رقابتي څوکیو شمېر هم له ۱۲۰ څخه شا و خوا ۳۰ ته لږ شوی دی. د داسې بدلون موندونکو رایو پر لږوالي، وروستۍ پایله ډېره پر دې ولاړه ده چې څوک به د ټاکنو پر ورځ له خپلو کورونو بهر راوځي.
شولټز زیاتوي: «له ټرمپ څخه زړه توري کېدل، د دیموکراتانو له ملاتړ سره مساوي نه دي.» هغه هیله لري چې جمهوري غوښتونکي به څوکۍ وبایلي، مګر د دوی د دغو ناکامیو ابعاد تر اوسه روښانه نه دي.
ایا د ټرمپ نوم پر پاڼه شته؟
کارپوهان وايي چې پر برحال ولسمشر د خلکو د رضایت کچه د وروستۍ پایلې یو مهم شاخص بلل کېږي. زوګبي هغو تېرو دورو ته اشاره کوي چې د ولس د ټیټې کچې ملاتړ له اقتصادي ناورین او غیرمحبوبو تګلارو سره یو ځای و او غټ زیانونه یې درلودل: لکه د ریګن دوره په ۱۹۸۲ رېسېشن کې، د کلنټن په ۱۹۹۴ کې، او د اوباما دوره له عامې روغتیا په پلي کولو کې په ۲۰۱۱۰ کې.
زوګبي یادونه کوي چې ټرمپ خپلو پلویانو ته په خطاب کې وویل: «داسې رایه ورکړئ لکه زما نوم چې پر پاڼه لیکلی وي.»
شولټز خبرداری ورکوي چې د ولسمشر د مقبولیت او د ټاکنو د پایلو ترمنځ تړاو بې له اقتصادي درک نه تطبیقېږي. امريکايان روان اقتصادي وضعیت ښه نه ګڼي او دا برخه د جمهوري غوښتونکو له ګټې مخالفه ده.
د «کویني پیاک» (Quinnipiac) پوهنتون د وروستۍ نظرپوښتنې له مخې، یوازې ۳۲ سلنه برخه اخیستونکو د ټرمپ اقتصادي پالیسۍ تایید کړې او ۶۵ سلنې یې مخالفت کړی دی. مګر شولټز ټینګار کوي چې د بېلابېلو ملحوظاتو له امله ښایی نظرپوښتنې د دیموکراتانو د پرمختګ شمېرې له حده زیاتې وښيي.
د کویني پیاک د ارزیابۍ له مخې، د جمهوري غوښتونکو ۷۹ سلنه لا هم د ټرمپ ملاتړ کوي. له ټرمپ خفا کېدل په اوتومات ډول مخالف ګوند ته د رایو ورکولو مانا نه لري، او خپلواک رایې ورکوونکي تر تېرو مهالونو کم او شاته پاتې شوي دي.
مهم او برخلیک ټاکونکي موضوعات
زوګبي د پام وړ او لومړني اندېښنې درې تر ټولو مهمې موضوعات بولي: ګراني او اقتصادي دباو، د منځني ختیځ جګړه او تورم. دا وضعیت د جمهوري غوښتونکو برعکس تمامېږي ځکه د استازو خونې، سنا او سپینې ماڼۍ ټول واک د دوی په لاس کې دی.
د شولټز په نظر، مهم مسایل د برېښنا، تېلو او لومړنیو خوراکي توکو بیې، استوګنه او د روغتیايي پاملرنې لګښتونه دي. پرته له مهاجرت او ګمرکي تعرفو — چې خپله یې هم د پېسو له ارزښت لوېدو سره غوټه خوړلې — بله سخته مسله له ایران سره روانه جګړه ده.
دا نااعلان شوې جګړه چې اوس اتلسمې میاشتې ته داخله شوې، د خلکو پاملرنه جلبوي. راپورونه ښيي چې یوازې ۲۹ سلنه خلک د ټرمپ له نظامي غبرګون ملاتړ کوي او ۶۵ سلنه یې مخالف دي.
هغه څه چې ۲۰۲۶ کال له تېرو ټاکنو بېلوي دا دي چې ځینې موضوعات مستقیم له ټرمپ پورې نښتي دي. ټاکنې د سیاسي او ګوندي کړنلارو په پرتله د يوه فرد پر محور او پرېکړه ولاړې دي. او څنګه چې دیموکراتانو کوم روښانه اقتصادي راپور نه دی وړاندې کړی، ګراني په هماغه اندازه چې هغوی ته رایې راوړي، د هغوی له پامه غورځولو لامل هم کېدای شي.
مهم استثنایي فکټورونه
کارپوهان وايي چې یو شمېر مسایل جمهوري غوښتونکو ته دا فرصت ورکوي چې پر کانګرس خپله ډېره شوې ماتی محدود او لږترلږه د يوې خونې تصدي وساتي.
زوګبي د دیموکراتانو خپلمنځي ضعفونه یو غیرمترقبه حالت ګڼي: «پر دیموکراتانو د خلکو باور په تاریخ کې تر ټولو ټیټې کچې ته ښکته شوی.»
په ټولیز ډول د دیموکرات ګوند مثبت ارزښت یوازې ۲۶ سلنه دی. همدارنګه هغوی د باثباته راتلونکي لپاره یوه واحده طرحه نه لري؛ په هغوی کې بېلابېلې پرمختللې ډلې یو بل پر افراطیت تورنوي. دا وضعیت وروستیو ناوخته پرېکړه کوونکو رایې ورکوونکو ته د تګ لاره روښانه کوي.
سربېره پر دې، ټرمپ پخپله بې بېلګې او غافلګیر کوونکی فکټور دی. شولټز پر بېلابېلو نښو رڼا اچوي:
لومړی، ګوندي پیوستون او ثبات پر ولسمشر له نېوکو ډېر دوام کولای شي؛ که د بدیل لاره روښانه نه وي، ډېری جمهوري غوښتونکي به بیرته خپلو نوماندانو ته رایه ورکړي.
دویم، یوازې ۲۱ سلنه رایې ورکوونکي په کانګرس کې د دیموکراتانو فعالیت تاییدوي او تر ۷۵ سلنې ډېر دیموکراتان خپله رایه یوازې «له ټرمپ سره د مخالفت» لپاره کاروي.
درېیم، خبري بدلونونه لکه له ایران سره تړون یا د ډیزلو د بیو ټیټېدل، یا د تورم مهارول کېدای شي د ټرمپ موقف يو څو فیصده پياوړی کړي.
په پای کې، د سنا ټولیز نوی تنظیم له جمهوري غوښتونکو سره مرسته کوي، که څه هم دیموکراتان ټولې پرانستې څوکۍ له خطر سره ویني او تر ۴ زیاتو څوکیو ترلاسه کولو ته اړتیا لري.
شولټز پایله اخلي: «جمهوري غوښتونکي د استازو د خونې په پرتله د سنا په ساتلو کې په ډېر ښه موقعیت کې قرار لري.» د هغوی لخوا د استازو د خونې اکثریت ساتل د دیموکراتانو سختې ناستې او د جمهوري غوښتونکو کلک ثبات ته اړتیا لري — هغه څه چې روانې نظرپوښتنې یې نښې نه ښيي.
