افغانان د یکشنبې په ورځ د یوه ډلهییز قبر شاوخوا راټول شوي وو ترڅو هغه کلیوال خاورو ته وسپاري چې د پاکستان په شپنیو هوايي بریدونو کې وژل شوي وو. پاکستان وايي چې په دغو پوځي عملیاتو کې یې لسګونه وسلهوال وژلي دي.
افغانستان وویل چې په دغو شپنیو بریدونو کې د ماشومانو په ګډون لږ تر لږه ۱۸ کسان وژل شوي، او دا د اکتوبر میاشتې د پولې پر سر له هغو نښتو وروسته تر ټولو پراخ بریدونه دي چې له امله یې د دواړو لورو څه باندې ۷۰ کسان وژل شوي او سلګونه نور ټپیان شوي وو.
د ننګرهار ولایت د بهسودو ولسوالۍ یوه ۳۵ کلن بزګر نزاکت، چې یوازې خپل لومړی نوم یې یاد کړ، وویل: "کور په بشپړه توګه ویجاړ شو. زما ماشومان او د کورنۍ غړي هلته وو. زما پلار او زامن هلته وو. دوی ټول ووژل شول."
اسلام اباد ویلي چې په پاکستان کې د ځانمرګو بریدونو په ځواب کې یې د پولې په اوږدو کې اوه ځایونه په نښه کړي، چې هدف یې په افغانستان کې میشتې وسلهوالې ډلې وې.
یوې پاکستانۍ امنیتي سرچینې د یکشنبې په ورځ ای اېف پي ته وویل چې په دغو بریدونو کې "تر ۸۰ ډېر" وسلهوال وژل شوي، او زیاته یې کړه چې د مرګ ژوبلې د لوړېدو تمه ده.
په افغانستان کې د ای اېف پي خبریالانو ونشو کړای چې دا شمېره تایید کړي، او یوې افغان امنیتي سرچینې دا ادعا رد کړه.
دغې سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط ای اېف پي ته وویل: "د پاکستاني رژیم له خوا د ۸۰ شهیدانو ورکړل شوې شمېره دروغ او خیالي ده."
د اسلام اباد د اطلاعاتو وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي چې پوځ یې پاکستاني طالبان او د هغوی ملګري، او همدارنګه د اسلامي دولت (داعش) ډلې یوه څانګه په نښه کړې ده.
افغان چارواکو تر دې وړاندې هم د وسلهوالو د پټنځایونو لرلو تورونه رد کړي دي.
د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد وویل چې د ننګرهار او پکتیکا په ختیځو ولایتونو په بمبارۍ سره "د خلکو کورونه ویجاړ شوي، دوی ملکي وګړي په نښه کړي، او دا جنایتکارانه عمل یې ترسره کړی دی."
د ای اېف پي یوه خبریال وویل چې د ننګرهار په لیرې پرتې بهسودو ولسوالۍ کې ځایي اوسېدونکو له لټون کوونکو سره یوځای د بېلچو او یوې کیندونکې ماشین په مرسته تر کنډوالو لاندې د جسدونو په لټون پیل وکړ.
یوه ګاونډي، ۳۷ کلن امین ګل امین وویل: "دلته خلک عادي خلک دي. د دې کلي اوسېدونکي زموږ خپلوان دي. کله چې بمباري وشوه، یو ژوندي پاتې شوي کس د مرستې لپاره چیغې وهلې."
د ننګرهار پولیسو ای اېف پي ته وویل چې بمباري شاوخوا نیمه شپه پیل شوه او درې ولسوالۍ یې په نښه کړې، چې ټول وژل شوي کسان د یوه ملکي وګړي په کور کې وو.
د پولیسو ویاند سید طیب حماد وویل: "د هغه د کورنۍ ۲۳ غړي تر کنډوالو لاندې شول، چې ۱۸ یې ووژل شول او ۵ نور ټپیان شول."
په ننګرهار کې په نورو بریدونو کې دوه نور کسان ټپیان شوي، په داسې حال کې چې په پکتیکا کې د ای اېف پي یوه خبریال یو ویجاړ شوی مېلمستون لیدلی خو هلته د مرګ ژوبلې په اړه سمدستي راپورونه نه وو.
ـ 'حساب شوی ځواب' ـ
د افغانستان دفاع وزارت ویلي چې د پاکستان بریدونو ته به "مناسب او حساب شوی ځواب" ووايي.
دواړه هېوادونه له هغه راهیسې چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې د بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته بیا پر افغانستان واک ترلاسه کړ، په یوه مخ پر زیاتېدونکي کړکېچ کې ښکېل دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماموریت په وینا، د اکتوبر او ډسمبر میاشتو ترمنځ د پاکستان په پوځي اقداماتو کې ۷۰ افغان ملکي وګړي وژل شوي وو.
د قطر او تورکیې په منځګړیتوب له لومړني اوربند وروسته څو پړاوه خبرې اترې وشوې، خو دا هڅې د یوې تلپاتې هوکړې په رامنځته کولو کې پاتې راغلې.
سعودي عربستان په دې میاشت کې مداخله وکړه او د هغو دریو پاکستاني سرتېرو په خوشې کولو کې یې منځګړیتوب وکړ چې په اکتوبر کې د افغانستان له خوا نیول شوي وو.
د اړیکو خرابېدو د دواړو هېوادونو پر خلکو اغېز کړی، او د ځمکې پر سر د تګ راتګ لارې - چې د سوداګرۍ لپاره حیاتي دي - له میاشتو راهیسې تړلې دي.
اسلام اباد د یکشنبې په ورځ وویل چې د پرله پسې غوښتنو سره سره، طالب چارواکو د هغو وسلهوالو ډلو پر وړاندې اقدام نه دی کړی چې د افغانستان له خاورې په پاکستان کې د بریدونو لپاره کار اخلي، خو کابل دا تورونه ردوي.
اسلام اباد دا بریدونه دوه اونۍ وړاندې په اسلام اباد کې پر یوه شیعه جومات له ځانمرګي برید او په دې وروستیو کې د پاکستان په شمال لوېدیځ کې له نورو بریدونو وروسته ترسره کړل.
د اسلامي دولت (داعش) ډلې د جومات د چاودنې مسؤلیت منلی و، چې له امله یې لږ تر لږه ۴۰ کسان ووژل شول او تر ۱۶۰ ډېر ټپیان شول. دا په اسلام اباد کې له ۲۰۰۸ کال راهیسې تر ټولو خونړی برید و.
د دغې وسلهوالې ډلې سیمهییزې څانګې، داعش-خراسان، تېره میاشت په کابل کې پر یوه رستورانت د یوه خونړي ځانمرګي برید مسؤلیت هم منلی و.
