سیاست
4 د لوستلو دقیقې
ټرمپ : چین باید له موږ سره معامله وکړي. موږ اړتیا نه لرو چې له دوی سره معامله وکړو."
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ وویل چې د ګمرکي تعرفو د ستونزو حل د چین په لاس کې دی.
ټرمپ : چین باید له موږ سره معامله وکړي. موږ اړتیا نه لرو چې له دوی سره معامله وکړو."
Trump has slapped new tariffs on friend and foe since returning to the presidency this year, but has reserved his heaviest blows for China — imposing additional 145 percent levies on many Chinese imports. / Reuters

ډونلډ ټرمپ وویل چې  دا پدې باور دی چې د سوداګرۍ په اړه مذاکرات باید د  چین پلو پيل کړي، دا د چین مسؤلیت دی چې ګام پورته کړي.  د سپینې ماڼۍ په وینا، ولسمشر ټرمپ خپل دا نظر وروسته له هغه بیان کړ   چې چین يي  د بوینګ شرکت سره  د یو لوی تړون او قرارداد په ماتولو تورن کړ.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویټ د سه شنبې په ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل چې ولسمشر ټرمپ پدې باور دی چې "توپ اوس د چین په میدان کې دی. چین باید له موږ سره معامله وکړي. موږ اړتیا نه لرو چې له دوی سره معامله وکړو."

هغې زیاته کړه: "د چین او نورو هېوادونو ترمنځ هېڅ توپیر نشته، پرته له دې چې دوی ډېر لوی دي."

د لیویټ څرګندونې وروسته له هغې مخې ته راغلې چې ټرمپ چین تورن کړ چې د امریکا د الوتکو ستر شرکت بوینګ سره د یو ستر تړون او قراراداد نه په شاتګ کړی دی. دا تور د بلومبرګ د یوې راپور وروسته راپورته شو چې بیجینګ خپلو هوايي شرکتونو ته سپارښتنه کړې چې د بوینګ  شرکت څخه نورې الوتکې وانخلي.

راپور همدارنګه وویل چې بیجینګ له خپلو هوايي شرکتونو غوښتنه کړې چې د امریکا له شرکتونو څخه د الوتکو اړوند تجهیزاتو او پرزو پیرودل وځنډوي.

ټرمپ په یوه پوسټ کې چې په ټروت سوشیل کې یې خپور کړی، وویل: "هغوی یوازې د بوینګ له لویې معاملې څخه شاتګ وکړ، او وویل چې دوی به د بشپړ ژمنو شوې الوتکې ترلاسه کولو څخه ډډه وکړي."

هغه د بوینګ د تړون په اړه نور جزیات ورنه کړل چې هغه یې یادونه وکړه.

ټرمپ د ولسمشرۍ دویمې دورې له پیل راهیسې د خپلو متحدینو او مخالفینو پر وارداتو نوي تعرفې لګولي دي، خو د چین لپاره یې تر ټولو سخت ګامونه پورته کړي دي، چې د چین پر ډېرو وارداتو یې ۱۴۵ سلنه اضافي تعرفې وضع کړي دي.

د اروپايي کمېسیون مشرې اورسولا فون دیر لاین د جرمني یوې اونیزې ته وویل چې د اروپايي ټولنې او امریکا ترمنځ اړیکې "پیچلې" دي، وروسته له هغې چې ټرمپ د اروپايي ټولنې پر وارداتو ۱۰ سلنه تعرفې ولګولې.

کله چې له هغې څخه د احتمالي خبرو اترو په اړه پوښتنه وشوه، فون دیر لاین وویل چې اروپایان خپل دریځ په روښانه توګه وړاندې کوي، او امریکایان هم همداسې کوي.

بلخوا، اوټاوا د سه شنبې په ورځ د موټرو جوړونکو لپاره د تعرفې معافیت وړاندیز وکړ، په دې شرط چې دوی په کاناډا کې تولید وساتي، ځکه چې د ټرمپ پالیسۍ د دې سکتور د امریکا ته د انتقال وېره راپورته کړې ده.

ټرمپ د سه شنبې په ورځ بیا پر بیجینګ نیوکه وکړه، او په ټروت سوشل کې یې وویل چې چین د یوه پخواني سوداګریز تړون لاندې خپلې ژمنې نه دي پوره کړې. هغه داسې ښکاري چې د دواړو خواوو د تعرفو جګړې د اوربند تړون ته اشاره کوي چې د هغه په لومړۍ دوره کې شوی و.

د امریکا ولسمشر وویل چې چین یوازې "هغه برخه اخیستې چې دوی یې د اخیستلو ژمنه کړې وه" او تور یې ولګاوه چې بیجینګ د هغه د مخکیني ولسمشر جو بایډن ادارې ته "هیڅ درناوی" نه لري.

د کال له پیل راهیسې، ټرمپ د چین پر وارداتو سخت تعرفې لګولي دي، او د ډېرو امریکايي سوداګریزو شریکانو پر وارداتو یې ۱۰ سلنه "بنسټیزه" تعرفه وضع کړې ده.

د هغه اداره په دې وروستیو کې د دې تعرفو څخه ځینې معافیتونه پراخ کړي دي، او ځینې ټیکنالوژيکي محصولات لکه سمارټ فونونه او لپټاپونه له نړیوالو ۱۰ سلنه تعرفو او د چین پر وروستیو ۱۲۵ سلنه تعرفو څخه مستثنی کړي دي.

ټرمپ د سه شنبې په ورځ ژمنه وکړه چې د امریکا کروندګر به خوندي کړي، او په ټولنیزو رسنیو کې یې یادونه وکړه چې دوی اکثره وخت د چین په څېر د مخالفینو سره د سوداګریزو شخړو پر مهال "د لومړۍ کرښې په وړاندې" کېښودل کېږي.

ډېری چینایي واردات لا هم د ۱۴۵ سلنه اضافي تعرفې سره مخ دي، یا لږ تر لږه د ۲۰ سلنه پخوانۍ تعرفې سره چې ټرمپ د چین د فینټانیل د عرضه کولو په تور لګولې وه.

په ځواب کې، بیجینګ د امریکا د کرنیزو توکو پر وړاندې متقابل تعرفې معرفي کړې، او وروسته یې د امریکا پر وارداتو ۱۲۵ سلنه پراخه تعرفه ولګوله.

د بوینګ ونډې د سه شنبې په ورځ ۲.۴ سلنه ټیټې شوې.

وپلټۍ
امریکا د ایران هغه وړاندیز رد کړ چې له خبرو اترو څخه د اټومي موضوع د ایستلو غوښتنه کوي
اوکراین په روسیه کې د تیلو په یوه تصفیه خانه د ډرون الوتکو پر مټ برید کړی دی.
یونیسف: افغانستان به تر ۲۰۳۰ کال پورې زرګونه ښځینه ښوونکې او ډاکټرانې له لاسه ورکړي
د اندونیزیا په لویدیځه جاوا کې د رېل ګاډو ټکر؛ د ټکسي له امله رامنځته شوې پېښه کې ۱۴ کسان ووژل شول
د عراق د همغږۍ چوکاټ ائتلاف  علي الزیادي د لومړي وزیر نوماند په توګه وټاکه
جنوبي کوریا د شمالي کوریا د اټومي پروګرام په اړه د بیړني نړیوال اقدام غوښتنه وکړه.
ایران د بریدونو پر وړاندې د 'باوري ضمانتونو' غوښتنه وکړه او امریکا او اسرائیل یې په تېري تورن کړل .
ټرمپ د هرمز تنګي د بیا پرانستلو په اړه د ایران پر وړاندیز خوښ نه دی
نن دوشنبه د پاکستان له لورې د افغانستان پر کونړ ولایت په بریدونو کې ۴ تنه مړه او ۷۰ تنه ټپيان شوي
اروپايي ټولنه: له افغانستان سره تخنیکي خبرې د طالبانو د رسمیت پېژندنې په مانا نه دي
په کونړ کې د پاکستان په یو "توغندیز برید" کې ۳ تنه وژل شوي او ۴۵ نور  ټپیان  شوي دي.
ټرمپ دا غوره ګڼي چې په تهران باندې د فشار زیاتولو لپاره د ایران په بندرونو سمندري بندیزونه وساتي
ایران د پاکستان په منځګړیتوب د خبرو د ناکامۍ ملامتي پر امریکا واچوله.
تورکیې پر اسلامي ټولنو د خپل ارزښتونو د بیرته د ترلاسه کولو غږ وکړ.
په قطر کې بند پاتې ۱۱۰۰ افغانان؛ د کانګو دیموکراتیک جمهوریت ته د لېږدولو له ګواښ سره مخ دي