سیاست
4 د لوستلو دقیقې
ټرمپ : چین باید له موږ سره معامله وکړي. موږ اړتیا نه لرو چې له دوی سره معامله وکړو."
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ وویل چې د ګمرکي تعرفو د ستونزو حل د چین په لاس کې دی.
ټرمپ : چین باید له موږ سره معامله وکړي. موږ اړتیا نه لرو چې له دوی سره معامله وکړو."
Trump has slapped new tariffs on friend and foe since returning to the presidency this year, but has reserved his heaviest blows for China — imposing additional 145 percent levies on many Chinese imports. / Reuters

ډونلډ ټرمپ وویل چې  دا پدې باور دی چې د سوداګرۍ په اړه مذاکرات باید د  چین پلو پيل کړي، دا د چین مسؤلیت دی چې ګام پورته کړي.  د سپینې ماڼۍ په وینا، ولسمشر ټرمپ خپل دا نظر وروسته له هغه بیان کړ   چې چین يي  د بوینګ شرکت سره  د یو لوی تړون او قرارداد په ماتولو تورن کړ.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویټ د سه شنبې په ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل چې ولسمشر ټرمپ پدې باور دی چې "توپ اوس د چین په میدان کې دی. چین باید له موږ سره معامله وکړي. موږ اړتیا نه لرو چې له دوی سره معامله وکړو."

هغې زیاته کړه: "د چین او نورو هېوادونو ترمنځ هېڅ توپیر نشته، پرته له دې چې دوی ډېر لوی دي."

د لیویټ څرګندونې وروسته له هغې مخې ته راغلې چې ټرمپ چین تورن کړ چې د امریکا د الوتکو ستر شرکت بوینګ سره د یو ستر تړون او قراراداد نه په شاتګ کړی دی. دا تور د بلومبرګ د یوې راپور وروسته راپورته شو چې بیجینګ خپلو هوايي شرکتونو ته سپارښتنه کړې چې د بوینګ  شرکت څخه نورې الوتکې وانخلي.

راپور همدارنګه وویل چې بیجینګ له خپلو هوايي شرکتونو غوښتنه کړې چې د امریکا له شرکتونو څخه د الوتکو اړوند تجهیزاتو او پرزو پیرودل وځنډوي.

ټرمپ په یوه پوسټ کې چې په ټروت سوشیل کې یې خپور کړی، وویل: "هغوی یوازې د بوینګ له لویې معاملې څخه شاتګ وکړ، او وویل چې دوی به د بشپړ ژمنو شوې الوتکې ترلاسه کولو څخه ډډه وکړي."

هغه د بوینګ د تړون په اړه نور جزیات ورنه کړل چې هغه یې یادونه وکړه.

ټرمپ د ولسمشرۍ دویمې دورې له پیل راهیسې د خپلو متحدینو او مخالفینو پر وارداتو نوي تعرفې لګولي دي، خو د چین لپاره یې تر ټولو سخت ګامونه پورته کړي دي، چې د چین پر ډېرو وارداتو یې ۱۴۵ سلنه اضافي تعرفې وضع کړي دي.

د اروپايي کمېسیون مشرې اورسولا فون دیر لاین د جرمني یوې اونیزې ته وویل چې د اروپايي ټولنې او امریکا ترمنځ اړیکې "پیچلې" دي، وروسته له هغې چې ټرمپ د اروپايي ټولنې پر وارداتو ۱۰ سلنه تعرفې ولګولې.

کله چې له هغې څخه د احتمالي خبرو اترو په اړه پوښتنه وشوه، فون دیر لاین وویل چې اروپایان خپل دریځ په روښانه توګه وړاندې کوي، او امریکایان هم همداسې کوي.

بلخوا، اوټاوا د سه شنبې په ورځ د موټرو جوړونکو لپاره د تعرفې معافیت وړاندیز وکړ، په دې شرط چې دوی په کاناډا کې تولید وساتي، ځکه چې د ټرمپ پالیسۍ د دې سکتور د امریکا ته د انتقال وېره راپورته کړې ده.

ټرمپ د سه شنبې په ورځ بیا پر بیجینګ نیوکه وکړه، او په ټروت سوشل کې یې وویل چې چین د یوه پخواني سوداګریز تړون لاندې خپلې ژمنې نه دي پوره کړې. هغه داسې ښکاري چې د دواړو خواوو د تعرفو جګړې د اوربند تړون ته اشاره کوي چې د هغه په لومړۍ دوره کې شوی و.

د امریکا ولسمشر وویل چې چین یوازې "هغه برخه اخیستې چې دوی یې د اخیستلو ژمنه کړې وه" او تور یې ولګاوه چې بیجینګ د هغه د مخکیني ولسمشر جو بایډن ادارې ته "هیڅ درناوی" نه لري.

د کال له پیل راهیسې، ټرمپ د چین پر وارداتو سخت تعرفې لګولي دي، او د ډېرو امریکايي سوداګریزو شریکانو پر وارداتو یې ۱۰ سلنه "بنسټیزه" تعرفه وضع کړې ده.

د هغه اداره په دې وروستیو کې د دې تعرفو څخه ځینې معافیتونه پراخ کړي دي، او ځینې ټیکنالوژيکي محصولات لکه سمارټ فونونه او لپټاپونه له نړیوالو ۱۰ سلنه تعرفو او د چین پر وروستیو ۱۲۵ سلنه تعرفو څخه مستثنی کړي دي.

ټرمپ د سه شنبې په ورځ ژمنه وکړه چې د امریکا کروندګر به خوندي کړي، او په ټولنیزو رسنیو کې یې یادونه وکړه چې دوی اکثره وخت د چین په څېر د مخالفینو سره د سوداګریزو شخړو پر مهال "د لومړۍ کرښې په وړاندې" کېښودل کېږي.

ډېری چینایي واردات لا هم د ۱۴۵ سلنه اضافي تعرفې سره مخ دي، یا لږ تر لږه د ۲۰ سلنه پخوانۍ تعرفې سره چې ټرمپ د چین د فینټانیل د عرضه کولو په تور لګولې وه.

په ځواب کې، بیجینګ د امریکا د کرنیزو توکو پر وړاندې متقابل تعرفې معرفي کړې، او وروسته یې د امریکا پر وارداتو ۱۲۵ سلنه پراخه تعرفه ولګوله.

د بوینګ ونډې د سه شنبې په ورځ ۲.۴ سلنه ټیټې شوې.

وپلټۍ
د سکانډیناویا هوایي شرکت  اسرائیل ته د الوتنو د بیا پیلولو پلان لغوه کړ
د یمن په پلازمېنه صنعاء کې د حوثیانو له لوري د بې‌پیلوټه الوتکو (ډرون) له ویشتلو وروسته د چاودنو غږو
په پاکستان کې د یوه جومات ترڅنګ چاودنه شوې چې له امله يي ۱۵ کسان وژل شوي او تر ۵۰ ډېر ټپیان دي
اسرائیل او مراکش په ملګرو ملتونو سازمان کې له لیدنې وروسته د سفارتونو په پرانستلو موافقه وکړه
اوکراین وايي، د روسیې د بې پیلوټه الوتکې له برید وروسته د تنزانیا بیرغ لرونکې بیړۍ کپتان ووژل شو
روسيې او اوکراين په متقابلو بریدونو کې حساسې نقطې په نښه کړې
کانادا د بریتانیا په مشرۍ د مشترک بهرنیو عملیاتو په ځواکونو کې د غړیتوب غوښتنه وکړه
ترامپ: ایران په مستقیمه توګه له امریکا سره اړیکه نیولې او غواړي تړون وکړي
تورکیې د مکې مکرمې شاوخوا کې د حوثیانو د ډرون هڅه او برید وغانده
تورکیې د ملي استخباراتو سازمان (MİT) رئیس ابراهیم قالن د رسمي سفر په ترځ کې افغانستان نه لیدنه وکړه
زیلینسکي روسیه په وروستیو اونیو کې یې دوه ځلې د هغه د الوتکې د ويشتلو په هڅې تورنه کړه.
د اروپايي ټولنې مشرې کاناډا ته د «ملګري غړي» پېشنهاد وکړ
په غزه کې د اسرائیلي بریدونو له امله د ۵ ماشومان په ګډون ۱۱ کسان وژل شوي دي
د تورکیې ځايي او ملي بې پیلوټه تعرضي الوتکې خپل یو بل ازمایښت هم په ډیر بریالیتوب سره بشپړ کړ
حوثیانو ادعا کړې چې د سعودي عربستان یوه F-15 جنګي الوتکه یې ویشتې ده