د ملګرو ملتونو د روغتیا نړیوالې ادارې د سه شنبې په ورځ د یوې تاریخي هوکړې اعلان وکړ چې د راتلونکو روغتیايي بحرانونو د مخنیوي لپاره به کار کوي. دا هوکړه د درې کلونو اوږدو خبرو اترو وروسته، چې د کوویډ-۱۹ بحران له امله پیل شوې وه، رامنځته شوه.

د دې هوکړې موخه دا ده چې د کوویډ-۱۹ وبا پر مهال د ګډوډو نړیوالو غبرګونونو او بې نظمۍ مخه ونیسي. د دې لپاره به نړیواله همغږي، څارنه، او واکسینونو ته لاسرسی ښه شي، څو راتلونکو وباګانو ته په اغېزمن ډول ځواب وویل شي.

د روغتیا نړیوال سازمان کلنۍ غونډې د سه شنبې په ورځ په جنیوا کې د دې پلان تصویب وکړ.

د روغتیا نړیوال سازمان مشر، ټیډروس اډهانوم ګیبریسوس، د رایې ورکولو وروسته وویل: "دا یوه تاریخي ورځ ده."

د دې هوکړې متن تېره میاشت د څو پړاوونو سختو خبرو اترو وروسته په اجماع سره وروستی شو.

د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پرېکړې له مخې، چې خپل هېواد یې له روغتیا نړیوال سازمان څخه وایسته، امریکا له دې خبرو اترو څخه ځان جلا کړ. د دې پرېکړې بشپړیدو لپاره یو کال وخت نیسي.

ټیډروس په یوه بیان کې وویل: "نن نړۍ د خپلو غړو هېوادونو د مشرتابه، همکارۍ او ژمنتیا له امله خوندي ده چې د دې تاریخي هوکړې ملاتړ یې وکړ."

هغه زیاته کړه: "دا هوکړه د عامې روغتیا، ساینس او څو اړخیزو اقداماتو لپاره یوه بریا ده. دا به ډاډ ورکړي چې موږ په ګډه د راتلونکو وباګانو له ګواښونو څخه د نړۍ د خوندي کولو لپاره ښه چمتو یو.

دا د نړیوالې ټولنې له خوا دا پېژندنه هم ده چې زموږ وګړي، ټولنې او اقتصادونه باید بیا د کوویډ-۱۹ په څېر زیانونه ونه ګالي."

د تصویب لاره

دا هوکړه د نړیوالې همغږۍ او څارنې د ښه کولو، واکسینونو او درملو ته د عادلانه لاسرسي په تمرکز سره د وباګانو د ښه کشف او مبارزې لپاره جوړه شوې ده.

د خبرو اترو پر مهال د شتمنو او پرمختیايي هېوادونو ترمنځ اختلافات زیات شول، ځکه پرمختیايي هېوادونو د کوویډ-۱۹ پر مهال د واکسینونو له لاسرسي څخه ځان محروم احساس کړ.

دې هوکړې د هغو کسانو مخالفت هم ولید چې فکر یې کاوه دا به د هېوادونو پر خپلواکۍ اغېز وکړي.

هېوادونه تر مې ۲۰۲۶ پورې وخت لري چې د دې هوکړې د "پاتېجن لاسرسي او ګټې شریکولو میکانیزم" جزئیات بشپړ کړي.

د PABS میکانیزم د هغو پاتېجنو شریکولو په اړه دی چې د وباګانو د رامنځته کېدو وړتیا لري، او بیا د هغو ګټو شریکول چې له دې پاتېجنو څخه ترلاسه کېږي، لکه واکسینونه، ټیسټونه او درمل.

کله چې د PABS سیستم بشپړ شي، نو هوکړه به تصویب شي. د تړون د نافذېدو لپاره د ۶۰ هېوادونو تصویب ته اړتیا ده.

د سویلي افریقا پرېشس ماتسوسو او د فرانسې د نړیوالې روغتیا سفیرې ان کلېر امپرو د دې خبرو اترو مشري وکړه چې دې هوکړې ته یې لاره هواره کړه.

هغې غونډې ته وویل: "دا د داسې یو سیستم جوړولو لپاره دی چې د راتلونکو وختونو لپاره به د اصولو پر بنسټ ولاړ وي او د وخت ازموینه به تېره کړي. دا د هېوادونو خپلواکۍ ته زیان نه رسوي او نه به یې ورسوي."

هغې زیاته کړه: "په داسې وخت کې چې منطقوي کړکېچونه او لوی بدلونونه روان دي، دې هوکړې ثابته کړه چې نړۍ لا هم سره یو ځای ده."