فرانسې، بریتانیا او اوکراین د پاریس له خبرو وروسته د څو ملیتي ځواک د ځای پر ځای کولو هوډلیک لاسلیک کړ

دا اقدام د "غوښتونکو ایتلاف" تر نوم لاندې سرمشریزې وروسته کیږي، چې د اوکراین لپاره پر هغو امنیتي تضمینونو تمرکز کوي چې د اوربند په صورت کې د روسیې د نورو تېریو د مخنیوي لپاره ورته اړتیا لري.

د فرانسې، بریتانیا او اوکراین مشرانو په پاریس کې د راتلونکي څو ملیتي ځواک د ځای پر ځای کولو په اړه د هوډ یوه اعلامیه لاسلیک کړې، چې د اوربند له ټینګښت وروسته به د اوکراین لپاره د امنیتي تضمین په توګه کار وکړي.

د سې شنبې ورځې دا اقدام په داسې حال کې وشو چې د اوکراین کلیدي اروپايي متحدین او د امریکا لوړپوړي استازي په پاریس کې سره راټول شوي وو او تمه کیده چې اعلان وکړي چې که د روسیې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د سولې کوم تړون وشي، واشنګټن به د اوربند د څارنې مشري وکړي.

د "غوښتونکو ایتلاف" سرمشریزه د هغو امنیتي تضمینونو په اړه ده چې اوکراین ورته د اوربند په صورت کې اړتیا لري ترڅو د روسیې د نورو تېریو مخه ونیسي.

د خبرو له پیل مخکې د فرانس پرس لخوا لیدل شوې یوې مسودې کې ویل شوي چې که د سولې تړون وشي، متحده ایالات به د اروپا په ګډون د "اوربند د څارنې او تایید میکانیزم" مشري وکړي.

په مسوده کې زیاته شوې چې واشنګټن به ژمن وي چې له هر ډول اوربند وروسته په اوکراین کې د اروپا په مشرۍ د ځای پر ځای شوي څو ملیتي ځواک "ملاتړ" وکړي، "که چېرې" روسیه بیا برید وکړي.

په دې سرمشریزه کې د ۳۵ هیوادونو استازو، د ۲۷ دولتونو یا حکومتونو مشرانو په ګډون، چې د بریتانیا، کاناډا، جرمني او ایټالیا مشران هم پکې شامل وو، ګډون کړی و. د فرانسې ولسمشرۍ وویل چې دا به د اوکراین لپاره د امنیتي تضمینونو په اړه د واشنګټن، کییف او اروپايي متحدینو ترمنځ "همغږي" وښيي.

یوې معاملې ته د رسیدو لپاره د امریکا په مشرۍ دیپلوماتیکې هڅې په وروستیو اونیو کې ګړندۍ شوې دي. خو دا غونډه په اوکراین کې د سختو جګړو په منځ کې ترسره کیږي، چې د دویمې نړیوالې جګړې راهیسې په اروپا کې تر ټولو خونړۍ جګړه ده او نږدې څلور کاله یې کیږي.

د روسیې د مشر ولادیمیر پوتین د متحد، د وینزویلا د ولسمشر نیکولاس مادورو، تښتول کېدو د ځینو اروپايي هیوادونو اندیښنې راپارولي او د اتلانتیک دواړو غاړو ترمنځ یې د ناڅرګندتیا یو نوی احتمالي عنصر اضافه کړی دی.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ځانګړي استازي سټیو ویټکوف او زوم یې جیرډ کوشنر د دې ایتلاف غونډې ته، چې تیر کال د فرانسې او بریتانیا لخوا پیل شوی و، پاریس ته سفر کړی و.

د ایتلاف ځینې غړي هوډ لري چې که د ۲۰۲۲ کال په فبرورۍ کې د روسیې له خوا پیل شوې جګړه پای ته ورسیږي، نو اوکراین ته به یو څو ملیتي ځواک واستوي ترڅو په راتلونکي کې د هر ډول روسي برید مخه ونیسي.

خو اوکراین او روسیه د جګړې وروسته د ځمکو پر سر لا هم اختلافات لري.

روسیې هم په اوکراین کې د دښمنیو د درولو د څارنې لپاره په ځمکه د ناټو د هر ډول ځواکونو له شتون سره په مکرر ډول مخالفت کړی دی.

اروپايي مشرانو هڅه کړې چې د مادورو د تښتولو لپاره د امریکا پوځي عملیات په کلکه ونه غندي، خو د نړیوال قانون لپاره یې د پایلو په اړه اندیښنه څرګنده کړې ده.

پاریس ته له تګ مخکې، د پولنډ لومړي وزیر ډونالډ ټوسک وویل چې د غونډې موخه "د اروپايي او امریکايي دریځونو همغږي کول" دي.

هغه وویل، "یوازې دا ډول فشار کولی شي روسان مجبور کړي چې د اوربند او بیا د سولې مسله جدي ونیسي." خو هغه خبرداری ورکړ چې په پاریس کې د وروستیو پریکړو تمه ونه لري.

د دوشنبې په ورځ د ماکرون یوه سلاکار وویل چې دا غونډه د هغو هڅو پایله وه چې ټرمپ سپینې ماڼۍ ته له رسیدو وروسته د دې لپاره پیل شوې وې چې "متحده ایالات له اوکراین څخه لاس وانخلي."

د زمینې برابرولو لپاره، د ۱۵ هیوادونو امنیتي سلاکارانو، د بریتانیا، فرانسې او جرمني په ګډون، او همدارنګه د ناټو او اروپايي اتحادیې استازو، د اونۍ په پای کې په کییف کې سره راټول شول، چې ویټکوف په انلاین ډول ورسره یوځای شو.

کییف په وروستیو ورځو کې ویلي و چې یو تړون "۹۰ سلنه" چمتو دی.

خو روسیه، چې د اوکراین شاوخوا ۲۰ سلنه خاوره یې نیولې، د یوې معاملې د برخې په توګه د هیواد د ختیځ ډونباس سیمې د بشپړ کنټرول لپاره فشار راوړي.

کییف خبرداری ورکړی چې د ځمکې پرېښودل به مسکو زړور کړي او ویلي یې دي چې داسې د سولې تړون به لاسلیک نه کړي چې روسیه بیا له یرغل څخه منع نه کړي.

د جرمني لومړي وزیر فریډریش میرز د یکشنبې په ورځ وویل چې دیپلوماتیکې هڅې "په سختو شرایطو کې" روانې دي.

هغه قانون جوړونکو ته په یوه لیک کې، چې یوه کاپي یې د سې شنبې په ورځ فرانس پرس ته ورسیده، لیکلي: "روسیه خبرو اترو ته لږ لیوالتیا ښیي، ولسمشر زېلېنسکي د اوکراینیانو ترمنځ د یووالي ساتلو لپاره مبارزه کوي، او د اتلانتیک دواړو غاړو همکاري په ژوره توګه بدله شوې ده."

"موږ داسې اوربند غواړو چې د اوکراین حاکمیت وساتي. له همدې امله موږ غواړو چې دا ډول اوربند... د امریکا او اروپا لخوا د امنیتي تضمینونو ملاتړ ولري."