د چین سمندري ځواکونو د جمعې په ورځ وویل چې د دوی درېمه او نوی الوتکه وړونکی بیړۍ، فوجیان، د تایوان حساس تنګي څخه تېر شوی ترڅو په سویلي چین سمندر کې "علمي څېړنې ازموینې او روزنیز ماموریتونه" ترسره کړي.
د چین د سمندري ځواکونو ویاند، لینګ ګوووي، په یوه بیان کې وویل چې د سیمو ترمنځ د ازموینو ترسره کول "د الوتکه وړونکي بیړۍ د جوړونې بهیر یوه عادي برخه ده" او دا "د کوم ځانګړي هدف پر وړاندې نه دی."
خو د سینګاپور اس راجاراتنام د نړۍوالو مطالعاتو څیړونکي کولین کوه بیا ویلي دي چې دا پدې باور دی چې د تایوان حساس تنګي څخه د چین تر ټولو پرمختللې او سترې الوتکو لیږدونکې کښتۍ تېرېدل د چین لخوا د خپل قوي سمندري ځواک نمایش ته وړاندې کول دي."
هغه وویل: "دا د چین لخوا د خپل پوځ د طاقت نمایش او د احتمالي مخالفینو لپاره یو څرګند پیغام ورکوي."
چین اوس مهال دوه فعالې الوتکه وړونکې بیړۍ لري — لیاؤنینګ او شاندونګ — او فوجیان دریمه بیړۍ ده چې اوس د سمندري ازموینو په حال کې دی.
په ورته وخت کې، د تایوان د ملي دفاع وزارت د جمعې په ورځ وویل چې دوی د "ګډ استخباراتو، څارنې او کشف وسیلو" په کارولو سره وضعیت په بشپړه توګه څارلی او په مناسبه توګه یې ځواب ورکړی.
د جاپان د دفاع وزارت وویل چې د پنجشنبې په ماسپښین یې درې چینایي سمندري کښتۍ په اوبو کې چې د سینکاکو ټاپوګانو څخه ۲۰۰ کیلومتره (۱۲۴ میله) شمال لویدیځ ته پرتې دي، لیدلي دي.
د جاپان د سمندري دفاع ځواک په یوه بیان کې وویل: "په دې کې د فوجیان الوتکه وړونکې بیړۍ د لومړي ځل لپاره تایید شوه."
جاپان په جولای کې وویل چې د چین د پوځي فعالیتونو زیاتوالی کولی شي د دوی امنیت "په جدي توګه اغېزمن کړي" او د تیر اګست په میاشت کې د چین د یوې پوځي الوتکې د هوايي حریم لومړۍ تایید شوې سرغړونې ته یې اشاره وکړه.
چین وویل چې د ساحلي ساتنې بیړۍ یې د جمعې په ورځ د دیاؤیو ټاپوګانو په سیمه کې ګزمه کړې ده.
د خپل نفوذ پراخول
د نورو سمندرونو په پرتله، سویلي چین سمندر د فوجیان لپاره "یو ډیر ننګونکی چاپیریال وړاندې کوي چې سخت شرایط لري، او دا ازموینې لا سختوي"، د چینایي پوځي شنونکي سونګ ژونګپینګ وویل.
سونګ د فرانس پریس خبري اژانس ته وویل چې د سمندري ازموینو او نورو تطبیقي روزنو بشپړولو وروسته، امکان لري چې فوجیان په فعال خدمت کې شامل شي.
د شوروي اتحاد لخوا جوړه شوې لیاؤنینګ د چین تر ټولو زوړ الوتکه وړونکی بیړۍ ده چې په ۲۰۱۲ کال کې په خدمت کې شامله شوه، په داسې حال کې چې شاندونګ په ۲۰۱۹ کال کې خدمت ته داخل شو.
په واشنګټن کې د سی ایس آی ایس په نوم د فکر مرکز شنونکو ویلي چې تمه کیږي فوجیان د پرمختللو ټیک آف سیسټمونو سره مجهز وي، چې د چین هوایي ځواک ته به اجازه ورکړي چې د زیات بار او زیات سونګ وړونکي جټونه ځای پر ځای کړي.
چین په وروستیو کلونو کې د خپل سمندري ځواک د پراختیا لپاره پراخې هڅې کړې دي ترڅو په ارام سمندر کې خپل نفوذ زیات کړي او د امریکا په مشرۍ ایتلاف ته ننګونه وکړي.
د امریکا د دفاع وزارت په یوه راپور کې چې د دسمبر په میاشت کې خپور شو، وویل چې چین په عددي توګه د نړۍ تر ټولو لوی سمندري ځواک لري، چې د جګړې لپاره له ۳۷۰ څخه زیاتې کښتۍ او اوبتلونه لري.
بیجینګ په جون کې وویل چې د لیاؤنینګ او شاندونګ الوتکه وړونکو بیړیو ډلو په لویدیځ ارام سمندر کې د جګړې تمرینونه ترسره کړي، چې سیمه ییز ګاونډیان یې لکه جاپان اندېښمن کړي دي.
د تایوان یوه امنیتي چارواکي هم په جون کې وویل چې بیجینګ په مې میاشت کې د ټاپو شاوخوا خپلې دوه الوتکه وړونکې ډلې ځای پر ځای کړې وې.
د چین کمونیسټ ګوند د تایوان د کنټرول لپاره د زور کارولو احتمال نه دی رد کړی، هغه ټاپو چې چین یې د خپل قلمرو برخه ګڼي.
