اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
د فرانسې او سویس چارواکي به د یوې اونۍ لپاره پر پولو د کرونا د وبا د وخت په څېر سخت محدودیتونه ولګوي، ځکه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د نړۍ نور مشران په دې سرمشریزه کې ګډون کوي. تنظیموونکي د احتمالي تاوتریخجن لاریونونو په اړه اندېښمن دي.
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر

د جون له ۱۵مې تر ۱۷مې پورې د فرانسې په "ایویان-لي-بین" ښارګوټي کې، چې د جنیوا جهیل پر غاړه پروت دی، د جي-۷ هېوادونو سرمشریزه جوړېږي. په دې غونډه کې به پر منځني ختیځ، اوکراین او د نړۍ په اقتصادي ناانډولیو خبرې وشي.

د فرانسې او سویس چارواکي به د یوې اونۍ لپاره پر پولو د کرونا د وبا د وخت په څېر سخت محدودیتونه ولګوي، ځکه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د نړۍ نور مشران په دې سرمشریزه کې ګډون کوي. تنظیموونکي د احتمالي تاوتریخجن لاریونونو په اړه اندېښمن دي.

د نړۍ د بډایه هېوادونو دغه غونډه په داسې حال کې جوړېږي چې جنیوا ته نږدې، د سوداګرۍ مالکان او ځايي مشران غواړي د هغو تاوتریخجنو لاریونونو د تکرار مخه ونیسي چې په ۲۰۰۳ کال کې د جي-۸ (G8) سرمشریزې پر مهال شوي وو او د پلورنځیو شیشې پکې ماتې شوې وې.

د دا ډول لوړپوړو ناستو په ترڅ کې لاریونونه کومه نوې خبره نه ده. دا ځل فعالان غواړي د بېلابېلو مسایلو لکه ګمرکي تعرفو، په ایران کې د جګړې او اقلیمي بدلون په اړه د ټرمپ له مشرتابه څخه خپله ناخوښي څرګنده کړي. په دې ډلو کې د چاپیریال ساتونکي، فیمینستان او د پانګوالۍ ضد فعالان شامل دي. د "جي-۷ نه منو" (No G7) ائتلاف د دغې ناستې پر وړاندې د پراخو نړیوالو لاریونونو غږ کړی دی.

په جنیوا کې، چې د ملګرو ملتونو د دفترونو مرکز دی، سوداګرو د خپلو پلورنځیو پر دروازو او کړکیو لرګي لګولي دي. ځینې بنسټونه لکه د نړیوالې سوداګرۍ سازمان (WTO) خپل دفترونه تړي او کارمندانو ته یې ویلي چې له کور څخه کار وکړي.

سویس پخپله د جي-۷ غړی نه دی؛ په دې ګروپ کې برېتانیا، کاناډا، فرانسه، جرمني، ایټالیا، جاپان او متحده ایالات شامل دي.

هوايي محدودیتونه او نظامي همکاري

فرانسې او سویس د امنیت په برخه کې د پوځي همکارۍ تړون کړی دی. مشران به د جنیوا هوايي ډګر له لارې راځي. د سویس حکومت ویلي چې پوځ به د پولیسو د ملاتړ لپاره شاوخوا ۴،۰۰۰ پرسونل وګماري. په دې عملیاتو کې به هوايي محدودیتونه، د جنیوا پر جهیل ګزمې او د سړکونو بندول شامل وي. د پولې له ۳۵ سړکونو څخه به یوازې ۷ خلاص وي. جنیوا یو لوی پارک هم تړلی چې فعالانو غوښتل هلته راټول شي.

فرانسې د پولې بلې غاړې ته د امنیت خوندي کولو لپاره تر ۱۳،۰۰۰ ډېر پولیس او ژاندارم ځواکونه ګمارلي دي. فرانسې د "ایویان" اوسېدونکو ته ځانګړي جوازونه وېشلي او هغه هوټل ته نږدې سیمې یې په کلکه کلابندې کړې دي چې مشران پکې غونډه کوي.

د جنیوا د فارغ التحصیل انسټیټیوټ پروفیسور، سیډریک ډوپونټ وايي چې چارواکي "له حده زیات غبرګون" ښيي او د دومره سختو امنیتي تدابیرو لګول به پر اقتصاد او خلکو منفي اغیزه وکړي. هغه زیاته کړه چې دا ډول بندیزونه د ستونزو د هواري پر ځای نوې ستونزې جوړوي.

خلک او سوداګرۍ د ګډوډۍ لپاره چمتووالی نیسي

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت وايي، هره ورځ تر ۱۱۰،۰۰۰ ډېر کارګران له فرانسې څخه جنیوا ته د کار لپاره تګ راتګ کوي. فرانسوي چارواکو خلکو ته مشوره ورکړې چې غیر ضروري سفرونه وځنډوي او که ممکنه وي له کور څخه کار وکړي.

په جهیل کې د کښتیو تګ راتګ هم بدل شوی او ځینې تمځایونه تړل شوي دي. د جنیوا ایالت د هغو سوداګریو لپاره چې د لاریونونو پر مهال ورته زیان رسېږي، د ۶ ملیون سویسي فرانک (۷.۶ ملیون ډالره) بودیجه ځانګړې کړې ده. چارواکو خبرداری ورکړی چې "د ناارامۍ احتمال شته."

 

وپلټۍ
د تورکیې پر سر د ټرمپ او نتنیاهو اختلاف؛ ټرمپ د F-35 الوتکو د پلور په اړه د نتنیاهو پر نیوکو غصه شوی
ایران په بحرین کې د امریکا پر هوايي هډې د بریدونو د ترسره کولو نه خبر ورکړی دی.
د امریکا او ایران ترمنځ د نښتو د زیاتوالي او د سرې بحیرې د تړل کېدو له ګواښ سره د تېلو بیې لوړې شوې
د مهمو خبرونو غورچاڼ
د تورکیې د بهرنیو چارو وزیر د روسیې-اوکراین جګړې په اړه د استانبول خبرو اترو د دوام غوښتنه وکړه
ایران: "د اهواز د ماشومانو د سرطان روغتون پر شاوخوا د امریکا برید جنګي جنایت دی"
د تورکیې دفاع وزارت: "د قبرس په ټاپو کې د ترکي پوځیانو شتون د سولې، امنیت او ثبات ضمانت دی"
کرملین: "موږ د تورکیې په منځګړیتوب د اوکراین په اړه د خبرو اترو پیلولو ته چمتو یو"
ایران خبرداری ورکوي چې د هرمز تنګی  زمونږ "سره کرښه" ده او تر پایه به مقاومت وکړو
د ایران په پلازمېنه تهران کې د انقلاب په میدان کې د "په تابوت کې د پراته ټرمپ" بلبورډ انځور ځړول شوی
اسرائیل په غزه کې نسل وژنې ته دوام ورکوي. په وروستیو بریدونو کې لږ تر لږه ۱۳ تنو ژوند د لاسه ورکړ
فیدان: د جولای ۱۵مې وښودله چې د تورکیې ملي اراده به هیڅکله د "استبدادي ځواکونو" په وړاندې تسلیم نشي
اوکراین پر سوداګریزو کښتیو  د روسیې په بریدونو کې د  ۳ تنو د وژل کیدو نه خبر ورکړی دی.
ایران په اردن کې د امریکا پر اډو د ډرون الوتکو پراخ بریدونه کړي
ولسمشر اردوغان : د جولای ۱۵ مه یوازې د یوې خاینانه کودتا شنډول نه وو بلکې د ډیموکراسۍ ستره بریا ده