نړۍ
4 د لوستلو دقیقې
د نوبل د جایزې کمیټه :مونږ بې پرې توب او خپلواکي به هیڅکله هم د نړۍوالو فشارونو تر اغیزو لاندې رانشي
پداسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د نوبل د سولې جایزې ګټلو لپاره خپله لیوالتیا ښکاره کړې، خو داسې ښکاري چې د ناروې د نوبل کمیټې خپلواکي یې په دې لاره کې خنډ ګرځېدلې ده. دغه کمیټه ټینګار کوي چې د بهرنیو فشارونو پر وړاندې بې پرې پاتې کېږي.
د نوبل د جایزې کمیټه :مونږ بې پرې توب او خپلواکي به هیڅکله هم د نړۍوالو فشارونو تر اغیزو لاندې رانشي
/ Reuters

د نوبل د جایزې کمیټې ویلي دي چې هیڅډول نړۍوال فشارونه  به پر دوې اغیزه ونکړي او ددې کمیټې بې پرې توب او خپلواکي به تر پوښتنې لاندې راونولي.

پداسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د نوبل د سولې جایزې ګټلو لپاره خپله لیوالتیا ښکاره کړې، خو داسې ښکاري چې د ناروې د نوبل کمیټې خپلواکي یې په دې لاره کې خنډ ګرځېدلې ده. دغه کمیټه ټینګار کوي چې د بهرنیو فشارونو پر وړاندې بې پرې پاتې کېږي.

له دې وروسته چې ټرمپ په جنورۍ کې سپینې ماڼۍ ته راستون شو، هغه په ښکاره توګه ویلي چې غواړي دغه معتبره جایزه ترلاسه کړي. د یادونې وړ ده چې د هغه سیال، دیموکرات بارک اوباما، په ۲۰۰۹ کال کې د ولسمشرۍ دنده پیلولو لږ وخت وروسته دغه جایزه ګټلې وه.

د ۷۹ کلن میلیاردر ټرمپ د شپږو جګړو د پای ته رسولو ادعا کړې، که څه هم په غزه او اوکراین کې جګړې لا هم روانې دي، چې هغه وایي غواړي یې حل کړي.

د نوبل کمیټې منشي، کریستیان برګ هارپویکن، په اوسلو کې یوې مرکې کې وویل: "البته، موږ ګورو چې ځینې نوماندان د رسنیو ډېره پاملرنه ترلاسه کوي، خو دا زموږ د کمیټې په بحثونو هېڅ اغېز نه لري." هغه زیاته کړه: "کمیټه هر نوماند د هغه د وړتیاوو پر بنسټ ارزوي." د دې کال د جایزې ګټونکی به د اکتوبر په ۱۰مه اعلان شي.

ټرمپ د دې جایزې د مستحق ګڼلو لپاره ویلي چې د قاتل بنیامین نتنیاهو او د اذربایجان ولسمشر الهام علییف په ګډون یو شمېر بهرني مشران یا خو هغه نومولی دی یا یې ملاتړ کړی دی. خو د دې کال لپاره نومونې د جنورۍ تر ۳۱مې پورې باید وړاندې شوې وای، چې دا د ټرمپ د ولسمشرۍ له پیل څخه یوازې ۱۱ ورځې وروسته وه.

د نوبل کمیټې منشي وویل: "یوازې نومول کېدل لویه لاسته راوړنه نه ده. اصلي لاسته راوړنه د جایزې ګټل دي." هغه زیاته کړه: "د هغو کسانو لیست چې نومونې کولی شي، ډېر اوږد دی." د نړۍ د هر هېواد د پارلمان غړي، وزیران، پخواني ګټونکي، او ځینې پوهنتوني استادان د نومونې حق لري. په دې توګه، زرګونه یا حتی لسګونه زره کسان د نوماندۍ وړاندیز کولی شي.

سږکال کمیټه د ۳۳۸ کسانو او سازمانونو له اوږده لیست څخه ګټونکی ټاکي. دغه لیست د ۵۰ کلونو لپاره پټ ساتل کېږي. د غوره نوماندانو لنډ لیست جوړېږي، او هر نوماند بیا د متخصصینو لخوا ارزول کېږي.

هارپویکن وویل: "کله چې کمیټه بحث کوي، د متخصصینو معلومات د بحث چوکاټ جوړوي، نه هغه څه چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د رسنیو پام ځان ته اړولی وي." هغه زیاته کړه: "موږ پوهېږو چې هر کال یو شمېر کمپاینونه کېږي، خو موږ هڅه کوو چې خپل بهیر داسې جوړ کړو چې د هېڅ کمپاین تر اغېز لاندې رانشو."

د ناروې د مالیې وزیر ینس سټولټنبرګ، چې د ناټو پخوانی عمومي منشي دی، د جولای په پای کې د ټرمپ سره د تعرفو په اړه د ټیلیفوني خبرو پر مهال د سولې جایزې موضوع راپورته کړه. د ناروې د مالیې وزارت د دې خبرو پخلی کړی، خو دا یې نه دي ویلي چې ایا دواړو د نوبل جایزې په اړه خبرې کړې وې که نه.

د ناروې د نوبل کمیټې پنځه غړي د ناروې د پارلمان لخوا ټاکل کېږي، خو کمیټه ټینګار کوي چې د دوی پرېکړې د ګوندیزو سیاستونو او حکومت څخه خپلواکې دي. د دې یوه بېلګه په ۲۰۱۰ کال کې د چین د مخالف لیو شیاوبو ته د جایزې ورکول دي، چې د ناروې او بیجینګ ترمنځ یې کلونه ډیپلوماتیکې اړیکې خرابې کړې وې.

هارپویکن وویل: "د نوبل کمیټه په بشپړه توګه خپلواکه عمل کوي او د انفرادي نوماندانو په اړه د بحث پر مهال د دې ډول مسایلو په پام کې نیولو اجازه نه ورکوي."

 

وپلټۍ
ټرمپ د امریکا-نایجیریا په عملیاتو کې په افریقا کې د داعش لوړپوړی مشر د وژل کیدو نه خبر ورکړ.
د اوکرایني ډرونونو د پېښو په اړه د نیوکو له امله د لاتویا لومړۍ وزیرې سیلینا استعفا وکړه
د اسپانیا لومړی وزیر سانچز: د بارسلونا پر ستوري یامال د فلسطین د بیرغ په رپولو 'ویاړم'
د پاکستان په خیبرپښتونخوا ایالت کې د پولیسو پر مرکز د موټر بم برید شوی
مکرون: فرانسه په افریقا کې له تورکیې، چین او امریکا څخه شاته پاتې شوې ده
د چین او امریکا مشرانو د دواړو هیوادونو ترمنځ د همکارۍ پر زیاتولو او لا پیاوړې کولو موافقه وکړه.
د هند په شمالي سیمو کې د سختو طوفانونو له امله نږدې ۹۰ کسان وژل شوي دي
شي جنپینګ ټرمپ ته خبرداری ورکړ چې که د تایوان مسله په سمه توګه حل نه شي،'نښتې او شخړې'به رامنځته شي
د اوکراین پلازمینه کیف د روسیې د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو له لوی برید سره مخ شوې.
د پاکستان په سویل لویدیځ کې له وسله والو سره په نښته ۵ سرتېري او ۷ وسله وال وژل شوي
مهم خبرونه
ټرمپ له شي جین پینګ سره د مهمو خبرو لپاره بیجینګ ته ورسېد
روسیه: اوکراین باید د اوربند دمخه له ډونباس څخه ووځي، بیا د سولې بشپړې خبرې پیل کیدی شي
کانګرس غړي د یوه راپور په حواله سنا ته ویلي چې امریکا د ایران په جګړه کې ۳۹ الوتکې له لاسه ورکړې دي
امریکا او چین د ټرمپ او شي جين پينګ تر لیدنې مخکې په سیول کې د سوداګرۍ په اړه خبرې وکړې
د نیویارک ټایمز راپور: د امریکا استخبارات ښيي چې ایران لا هم د توغندیو پراخې وړتیاوې لري
د ورځې مهم خبرونه
د پاکستان په شمال لویدیځ کې په یوه بازار کې چاودنې ګڼ شمير کسانو ته مرګ ژوبله اړولې ده.
د انګلستان په پارلمان کې د کارګر ګوند یو زیات شمیر غړیو وکیلانو  د سټارمر څخه د استعفا غوښتنه وکړه
امریکا یوه سناتور د زیږون له لارې د تابعیت د حق د ختمولو لپاره په اساسي قانون کې د تعدیل وړاندیز وکړ