د دې میاشتې په پیل کې، د امستردام سړکونه د یوې اندېښمنې پېښې شاهدان وو: د اسرائیلو د فوټبال مینه‌وال، چې د خپلې لوبډلې د ماتې له امله په غوسه وو، په ښار کې یې تاوتریخوالی او ګډوډي رامنځته کړه، د خلکو سره یې شخړې وکړې، د خلکو ، او د فلسطین بیرغ ته یې اور ورته کړ.

خو دا پېښه چې باید د ډله‌ییز تاوتریخوالي په اړه یوه افشاګري وای، د لویو رسنیو له خوا د خبرونو د جوړولو او کنټرول یوه بېلګه شوه.

نیویارک ټایمز دا پېښه د یهود ضد برید په توګه وړاندې کړه، د یوه ویډیو په کارولو سره چې ویل کېدل اسرائیلي مینه‌وال ښيي چې پرې برید شوی دی — خو وروسته دا ویډیو لرې شوه کله چې د ویډیو جوړونکي په ډاګه کړه چې دا په حقیقت کې اسرائیلي مینه‌وال ښيي چې یو سړی تعقیبوي.

په زړه پورې خبره دا ده چې نیویارک ټایمز د دې ګډوډۍ د حل لپاره د یوې ساده بصري څېړنې په ترسره کولو کې لږه علاقه وښوده.

د نوامبر په ۱۸مه، د الیکترونیک انتفاضه راپور ورکړ چې د نیویارک ټایمز جایزه ګټونکي خبریال کریستیان ټریبرټ لخوا د پېښې د حقیقت څرګندولو لپاره د بصري څېړنې وړاندیز وشو خو رد شو، او د ټایمز لوړپوړي چارواکي چارلي سټاډلنډر د دې پرېکړې لپاره یوه مشکوکه توجیه وړاندې کړه.

په یوه تعقیبي ایمیل کې چې الیکترونیک انتفاضې ته واستول شو، سټاډلنډر د تعصب تورونه رد کړل او ادعا یې وکړه چې د ټریبرټ کار په بلې مقالې کې شامل شوی دی.

خو هغه مقاله چې ده ورته اشاره وکړه، د "هرج و مرج، پارونې او تاوتریخوالي: څنګه د اسرائیل فوټبال مینه‌والو بریدونه ترسره کړل" په نوم وه، چې د نیویارک ټایمز د هغو راپورونو له ډلې څخه وه چې د اسرائیلي هولیګانانو د بریدونو شدت یې کم ښودلی و.

خو سټاډلنډر پخوانۍ سابقې ته په کتو چې د امریکا دسایبري استخباراتو د ویاند په توګه پاتې شوی دی دا خبره د حیرانتیا وړ نده.

دد تایمز د بهرنیو اړیکو د مدیر په توګه خپله دنده په څرګند ډول د اداري پرېکړو سره تړاو نه لري.

خو، ځینېو ته، دا منطقي ښکاري چې پوښتنه وکړي چې ایا  سټاټلانډر د د امریکا د سایبري استخباراتو لپاره  د سانسور د رسنۍ او دولتي ادارې اړیکو او د خبریالۍ د صداقت ترمنځ توازن ساتي.

"دا ټول واضح پوښتنې راپورته کوي،" د انټرسیپټ جین سویرز په مارچ ۲۰۲۳ کې یوه راپور کې تبصره وکړه.

"آیا د هیواد د تر ټولو معتبرې ورځپاڼې ویاند کیدل د NSA د ویاند کیدو نه مختلفه دنده ده؟ یا دا دواړه تقریبا ورته دنده ده؟ تر ټولو مهمه خبره، آیا د دې دوه ادارو لیدلوري بنسټیز توپیر لري — یا آیا دا په ډیرو لارو کې چې تاسو یې تصور کولی شئ، بنسټیز ورته والی لري؟"

پخواني اسرائیلي جاسوسان په امریکايي رسنیو کې

د سټاټلانډر قضیه یواځنۍ قضیه نده. نور رسنۍ لکه CNN هم د اسرائیلي استخباراتي ادارو سره اړیکې لرونکي افراد خپلو لیکو ته منلي دي.

د اکتوبر په ۱۶، د منټپریس یوه څېړنیز راپور د امریکايي خبري خونې د نفوذ پرده پورته کړه، چیرې چې د اسرائیلو د الیت سایبر استخباراتي واحد ۸۲۰۰ سره مستقیم تړاو لرونکي افراد ښودل شوي.

واحد ۸۲۰۰، چې زیاتره د NSA اسرائیلي معادل ګڼل کیږي، د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د کتلې څارنې او شخړه وړ سایبر عملیاتو سره تړاو لري، چې په لبنان کې د پیجر بریدونه هم پکې شامل دي.

دې راپور کې یو شمیر شخصیتونه یاد شوي، لکه باراک راوید د اکسېوس، چې مخکې په واحد ۸۲۰۰ او د اسرائیلو د دفاعي ځواکونو ذخیره کې خدمت کړی و؛ شاخار پیلیډ، چې پخوانی CNN تولیدونکی دی او د واحد ۸۲۰۰ او شین بېټ سره اړیکه لري؛ او اناټ شوارتز، چې پخوانی اسرائیلي هوایي ځواک استخباراتي افسر دی او د "بې کلمو ځغاستو" په نامه جنجالي لیکنه د نیویارک ټایمز لپاره لیکلې ده.

بل مهم شخصیت تال هاینرک دی، چې واحد ۸۲۰۰ واحد پخوانی جاسوس دی او د CNN د اورشلیم دفتر لپاره یې کار کړی، او اوس د اسرائیل لومړي وزیر بنیامین نتن یاهو رسمي ویاند دی.

دا هغه دفتر دی چې په جنوري کې د اسرائیلو-فلسطین په اړه د ټول CNN پوښښ لپاره د اړین بیاکتنې ټکي په توګه افشا شو.

په جنوري ۲۰۲۴ کې، انټرسیپټ د CNN یوه کارکوونکي له قوله نقل وکړ: "د اسرائیلو-فلسطین اړوند هره کرښه باید د [اورشلیم] دفتر څخه تصویب ترلاسه کړي — یا کله چې دفتر نه وي، له هغو څو کسانو څخه چې دفتر او لوړ پوړي مدیریت ټاکلي وي — چې زیاتره وختونه کرښې د ځانګړو یاداشتونو سره ایډیټ کیږي."

دا ټول بنسټیزې پوښتنې راپورته کوي چې ډموکراسۍ په خبریالۍ کې څه رول لري.

که د مطبوعاتو هدف د قدرت د څارنې په توګه عمل کول وي، نو څنګه کولی شي ماموریت ترسره کړي ؟