چین د امریکا د ولسمشر دونالډ ټرمپ لخوا اعلان شوی د ( طلايي ګمبدې ) دفاعي سیستم د پلان نه د نړۍ لپاره د یو خطر په توګه یادونه وکړه خو روسیې بیا دا د امریکا د حاکمیت مسئله وبلله.
د چین او روسیې ترمنځه د امریکا د ولسمشر ټرمپ لخوا اعلان شوي د طلايي ګمبدې په نامه د دفاعي سیستم په اړه اختلاف د نظر پیدا شوی دی.
چین خبرداری ورکړی چې د امریکا وړاندیز شوی "طلايي ګمبد" د توغندیو دفاعي سیستم به د فضا د سوله ییزې استفادې اصولو څخه سرغړونه وکړي او د نړیوال ستراتیژیک ثبات لپاره به ګواښ رامنځته کړي. دا خبره د بیجینګ ګلوبل ټایمز د چینايي مقاماتو له قوله کړې ده .
دا غبرګون وروسته له هغې څرګند شو چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سه شنبې په ورځ د یو نوي توغندیو دفاعي پلان اعلان وکړ، چې د ۱۷۵ میلیارد ډالرو لګښت اټکل شوی او د مداري مخنیوي وړتیاوو جوړولو باندې تمرکز لري.
د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاندې، ماؤ نینګ، د چهارشنبې په ورځ وویل چې دغه سیستم به د فضا په برخه کې د امریکا د جګړې وړتیاوې په پراخه کچه زیاته کړي.
"دا سیستم ښکاره تهاجمي پایلې لري، د ۱۹۶۷ کال د فضا تړون له مخې د فضا د سوله ییزې استفادې اصولو څخه سرغړونه ده، او د فضا د پوځي کولو او د وسلو د سیالۍ خطرونه زیاتوي، چې نړیوال امنیت او د وسلو کنټرول چوکاټونه زیانمنوي" .
هغې زیاته کړه چې دغه پروژه د نړیوال ستراتیژیک توازن لپاره ګواښ دی او وویل: "موږ د امریکا څخه غوښتنه کوو چې د نړیوال توغندیو دفاعي سیستم د پراختیا او ځای پر ځای کولو څخه لاس واخلي او د ستراتیژیک متقابل باور د زیاتولو او نړیوال ستراتیژیک ثبات د ساتنې لپاره عملي ګامونه پورته کړي."
خو روسیې د واشنګټن پلان د امریکا "خپلواکه موضوع" وبلله.
د کریملین ویاند دیمتري پیسکوف په مسکو کې خبریالانو ته وویل "دا د امریکا لپاره یوه خپلواکه موضوع ده."
"که امرکیا باور لري چې د توغندیو ګواښ شتون لري، نو البته دوی د توغندیو دفاعي سیستمونه جوړولی شي. ټول هغه هیوادونه چې دا وړتیا لري، همداسې کوي،"
ویاند دا هم رد کړه چې روسیه د امریکا سره د اټومي برابري په اړه ګواښ ارزوي.
پیسکوف وضاحت ورکړ."دلته د موضوعاتو د نازکو اړخونو پوهیدل اړین دي. د دې پروژې هیڅ جزئیات لا تر اوسه شتون نه لري،"
د طلايي ګمبدې د پروژې وروستی لګښت لا تر اوسه معلوم نه دی.
سناتور ټیم شیهي، چې د "طلايي ګمبدې د پروژې" مشري کوي، وایي: "که چیرې دا پروژه بشپړه شي، نو ښایي په ټریلیونونو ډالرو لګښت ولري."
سناتور انګس کینګ اټکل کړی چې په ټوله امریکا کې د "طلايي ګمبدې" جوړول به ۶.۲ ټریلیونه ډالر مصرف ولري.
د کانګرس د بودیجې دفتر اټکل کړی چې د فضا پر بنسټ د مخنیوي سیستمونه به د ۱۳۰۰ څخه تر ۲۰۰۰ مخنیوی کوونکو لپاره د ۲۶۴ میلیارده ډالرو څخه تر ۸۳۱ میلیارده ډالرو پورې لګښت ولري، چې یوازې د توغندیو د توغولو لګښتونه به د ۱۱۶ میلیارده ډالرو څخه تر ۳۳۵ میلیارده ډالرو پورې ورسیږي.
ویل شوي چې طلايي ګمبد ښایي د شمالي کوریا، چین او روسیې له ګواښونو سره د مقابلې لپاره لوی ډیزاین ته اړتیا ولري، چې دا به لګښتونه نور هم زیات کړي.
