خو پوښتنه داده چې آيا هنر کوم لوړ هدف لري او که نه؟ ایا هنرمندان کولی شي چې د خپل هنر سره زمونږ نړۍ په یو لا ښکلې ځای بدله کړي؟ يو څېړونکی ټيم پريکړه وکړه چې دغه پوښتنې وڅېړي.
په ۲۰۱۹ کال کې، يو څېړونکی ټيم هڅه وکړه چې وپوهېږي آيا د هنر نندارتونونه کولای شي د خلکو په چلند او نظرياتو کې بدلون رامنځته کړي. په ځانګړي ډول، هغوی غوښتل چې پوه شي چې آيا هنر کولای شي د کډوالو سره د خلکو چلند نرم کولو او عامه پوهاوي په لوړولو کې مرسته وکړي؟
په اتریش کې د وېنا پوهنتون د ډوم موزيم کې، له ۲۰۱۸ څخه تر ۲۰۱۹ کال پوری د "زخم دې ماته وښایه" نندارتون پر اساس يو څېړنه وکړه.
نندارتون د زخمونو هنري استازولۍ ته متمرکز و. دغه زخمونه کولای شي جسمي، رواني، ټولنيزیا سياسي وي. هنري آثارو مختلفې دورې او سبکونه پوښلی وو، هر يو د انساني زغم تحقيق کاوه. هر هنري اثر د زخم موضوع ته يوه بېله سوژه جوړه کړې وه. پداسې حال کې چې ځينو يې د هنرمندانو د خپل بدن زغم نماینده ګي کوله، او نورو يې د بوم جسماني يوه برخه ښودله.
د نندارې مسئولینو هيله کوله چې دا نندارتون نندارچیانو د انساني زغملو او بې وسۍ پر هکله فکر کولو ته وهڅوي.
په ځانګړی ډول، د زخم موضوع د کډوالو او پناه غوښتونکو تجربې کې ژوره اوازه لري. هره زخم يوه کیسه بيانوي – که د د تاوتريخوالي د جسمي زخمونو نښې او نښانې وي، يا هم د جلا کیدو او یا د خپلو کورنیو د غړیو د لاسه ورکولو شاکونه وي. دغه زخمونه يوازی د بدن نښانې نه دي؛ بلکې د هغه ستونزو په مخ د مقاومت او ژوندي پاتې کیدو انعکاسونه دي چې تر اوسه پورې تصویر شوي ندي.
د کډوالو لپاره، د کډوالي سفر په عمومي ډول د ژور ماتیدونکو لحظاتو سره متمايزېږي. د خپل ځان سره تصور وکړۍ يوه نا آشنا خاورې ته، د ژوند پاتې کیدل په شک کې دي خو خو لږ تر لږه ممکن دي. یوه مور تصور کړۍ چې په یوې کوچنۍ کښتۍ کې خپل کوچنی ماشوم په خپلې غیږ کې کلک نیولی وي. ددې په هیواد کې جنګ جګړې د دوی ورځني ژوند له منځه وړی دی. شاعر وارسان شاير دا وضعیت د یو څو بیتونو سره داسې بیان کړی دی "تر هغه چې وچه مځکه له اوبو خوندي او با امنه وي، هېڅوک خپل ماشوم پر هغه کوچنۍ کښتۍ کې نه سپروي ".
دوی ددې کړاونو ډک سفر یواځنی موخه ژوندي پاتې کیدل ندي؛ ډېری وختونه دا سفر پدې ظالمې نړۍ کې د خپل شرف او حیثیت د بیرته ترلاسه کولو په خاطر ترسره کیږي. د کډوالو کیسو ته انعکاس ورکول او د هنر له لارې د هغوې ټپونو او زخمونو بیانول، يو د همدردی احساس رامنځته کوي چې کولای شي د جلا کېدنې مخنيوی وکړي او يوه د مينې او درناوي ډکه نړۍ جوړه کړي.
نو، کله چې خلک په ویانا کې نندارتون ته ننوتل، څیړونکو دوی ودرول او پوښتنه یې وکړه چې ایا دوی غواړي د وړیا ټکټونو په بدل کې په مطالعې کې برخه واخلي. دوی لیدونکو ته وویل چې دوی اړتیا لري د خواخوږۍ په اړه خپل فکرونه او احساسات راپور کړي. هغه کسان چې د ازموینې لپاره یې موافقه کړې وه یو ځل د لیدنې دمخه او یوځل وروسته ترینه پوښتنې وشوې.
او هغه څه چې دوی وموندل ډیر زیات هیله مند و – نندارچیانو په خپلو هیوادونو کې د کډوالو منلو ته د ډیرې خواخوږۍ او لیوالتیا سره ښه راغلاست ووایه.
په لیدونکو باندې د هنر د دې مثبت اغیز موندلو وروسته، څیړونکو پریکړه وکړه چې نورې پوښتنې وکړي: ایا دا اغیزې به دوام وکړي؟ او که داسې وي، څومره وخت؟ نو دوی دویمه مطالعه وکړه.
د څیړنې ټیم د ۴۱ لیدونکو دویمه ډله استخدام کړه. له دوی څخه وغوښتل شول چې په خپلو ګرځنده تلیفونونو کې یو اپلیکیشن نصب کړي او هره ورځ خپل فکرونه او عملونه راپور کړي. د غوښتنلیک پایلې د دوه اونیو لپاره وڅارل شوې - یوه اونۍ دمخه او د نندارتون څخه یوه اونۍ وروسته.
کله چې څیړونکو د نندارتون څخه د اونۍ دمخه راپورونه د اونۍ وروسته پرتله کړل، دوی ډیری اغیزې وموندلې. د نندارتون څخه وروسته په ورځو کې، خلکو د خواخوږۍ اړوند پوښتنو کې زیاتې شمیرې ښودلې. نو حتی د نندارتون لیدو څخه څو اونۍ وروسته ، هنر داسې بریښي چې خلک د یو بل په وړاندې ډیر خواخوږي کوي!
دا څیړنه "د هنر اغیز څومره وخت نیسي؟" تر عنوان لاندې د جمالیات، خلاقیت او هنرونو د ارواپوهنې په ژورنال کې خپره شوه.
د دې څیړنې موندنې نن ورځ په ځانګړې توګه مهمې دي. په ټوله نړۍ کې د کډوالۍ ضد احساساتو په منځ کې، په ځانګړې توګه په اروپا کې، پناه غوښتونکي او مسلمانان د سیمه ایزو بومي ډلو لخوا د ډیریدونکي بریدونو سره مخ دي.
د دې احساساتو سره معامله کول د خبرو اترو او خواخوږۍ هڅولو ته اړتیا لري، د مثبتو ونډې روښانه کول چې کډوال ټولنې ته راوړي، او د ناسم معلوماتو سره مبارزه کوي.
د پیړیو راهیسې، هنرمندانو او نندارتونو مسئولینو خپل کار د ټولنیزو مسلو په نښه کولو لپاره کارولی دی. دا څیړنه په ډاګه کوي چې هنرونه کولی شي د مثبت ټولنیز چلند په وده کې مهم رول ولوبوي.
نن ورځ، هنر نه یوازې د تفریح لپاره، بلکې د روغتیا، زده کړې او هوساینې لپاره د یوې وسیلې په توګه ارزښت لري. د دې څیړنې دمخه، په موږ باندې د هنر اغیزې په اړه لږ حقیقي معلومات شتون درلود. له همدې امله، دا ډول څیړنې کولی شي مهم بصیرت چمتو کړي چې څنګه موږ کولی شو د ټولنیزو ننګونو په وړاندې د خلکو غبرګون بدل کړو.
موږ دمخه دا په عمل کې ګورو! د ۲۰۲۴وینس بینیل د کډوالۍ په اړه ډیر بحثونه د هغې موضوع "په هر ځای کې بهرنیان" سره راپورته کړل. د نندارتون موخه دا وه چې د مختلفو پس منظرونو څخه د اشخاصو متنوع داستانونه او لیدونه روښانه کړي.
که څه هم یوازې هنر نشي کولی زینوفوبیا له منځه یوسي، دا د همدردۍ او تفاهم په وده کې یوه پیاوړې وسیله کیدی شي. بل ځل چې تاسو د ګالري یا میوزیم څخه لیدنه وکړئ، په یاد ولرئ: هغه هنر چې تاسو یې ګورئ ممکن ستاسو په زړه او ذهن باندې په داسې طریقو اغیزه وکړي چې تاسو یې تصور هم نه وي کړی.
