سیاست
3 د لوستلو دقیقې
د ایران لوړ پوړي دیپلومات وویل چې د امریکا سره مستقیمې خبرې بې معنا دي
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د ولسمشر ټرمپ د مخامخ لیدنې پیشنهاد په ردولو سره وویل چې هغه دا لیدنه د امریکا د پراخو ګواښونو او تضادونو په منځ کې بې معنا بولي.
د ایران لوړ پوړي دیپلومات وویل چې د امریکا سره  مستقیمې خبرې بې معنا دي
Abbas Araghchi criticised the US approach to direct negotiations with Iran. [Photo: AP] / AP
6 اپریل 2025

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د یکشنبې په ورځ وویل چې د امریکا سره مستقیمې خبرې "بې معنا" دي. عراقچي  وروسته له  هغه دا څرګندونې وکړې چې  د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ویلي وو چې هغه به د ایران سره مستقیمې خبرې غوره وګڼي.

ټرمپ تېره میاشت تهران ته بلنه ورکړې وه چې د خپل اټومي پروګرام په اړه له واشنګټن سره خبرې وکړي، خو ګواښ یې هم  وکړ چې که ډیپلوماسي ناکامه شي، پر ایران به برید وکړي.

د پنجشنبې په ورځ، د امریکا ولسمشر وویل چې هغه به د ایران سره "مستقیمې خبرې" غوره وګڼي.

هغه وویل: "زه فکر کوم چې دا به ښه  وي چې تاسو  د بل اړخ په نظر ښه پوه شئ، د دې پر ځای چې د منځګړو له لارې پر مخ ولاړ شۍ."

خو د یکشنبې په ورځ، عراقچي وویل: "مستقیمې خبرې د داسې اړخ سره بې معنا دي چې په دوامداره توګه د زور کارولو ګواښ کوي، د ملګرو ملتونو د منشور خلاف عمل کوي او د خپلو مختلفو چارواکو له خوا متناقض دریځونه څرګندوي."

هغه زیاته کړه: "موږ د ډیپلوماسۍ پابند یو او د غیر مستقیمو خبرو اترو د لارې هڅه کولو ته چمتو یو."

عراقچي وویل: "ایران د ټولو ممکنه یا احتمالي حالاتو لپاره ځان چمتو ساتلی دی، او لکه څنګه چې په ډیپلوماسۍ او خبرو اترو کې جدي دی، په خپل ملي ګټو او حاکمیت د دفاع په برخه کې به هم جدي او پرېکنده وي."

د شنبې په ورځ، د ایران ولسمشر مسعود پزشکيان وویل چې هېواد یې د امریکا سره د "برابر دریځ" پر بنسټ خبرو ته چمتو دی.

هغه د واشنګټن د خبرو اترو د غوښتنې په صداقت پوښتنه وکړه او ویې ویل: "که تاسو خبرې غواړئ، نو د ګواښ کولو څه اړتیا ده؟"

اټومي پروګرام

لویدیځ هېوادونه، چې مشري یې امریکا کوي، د لسیزو راهیسې پر تهران تور پورې کوي چې د اټومي وسلو ترلاسه کولو هڅه کوي.

ایران دا تورونه ردوي او ټینګار کوي چې د دې اټومي فعالیتونه یوازې د ملکي موخو لپاره دي.

د شنبې په ورځ، د ایران د سپاه پاسداران انقلاب مشر حسین سلامي وویل چې هېواد یې "د جګړې لپاره چمتو" دی.

هغه د ایران رسمي خبري اژانس ایرنا ته وویل: "موږ د جګړې په اړه هیڅ اندیښنه نه لرو. موږ به د جګړې پیل کوونکي نه یو، خو د هر ډول جګړې لپاره چمتو یو."

په ۲۰۱۵ کال کې، ایران د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د دایمي غړو، یعنې امریکا، فرانسې، چین، روسیې، او بریتانیا، او جرمني سره یوه تاریخي موافقه وکړه ترڅو خپل اټومي فعالیتونه تنظیم کړي.

د ۲۰۱۵ کال موافقه، چې په رسمي ډول د ګډ هر اړخیز پلان (JCPOA) په نوم یادیږي، ایران ته د بندیزونو د نرمولو په بدل کې د دې اټومي پروګرام محدودیتونه وضع کړل ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې تهران اټومي وسلې نه شي جوړولی.

په ۲۰۱۸ کال کې، د ټرمپ د لومړۍ دورې په جریان کې، امریکا له دې موافقې څخه ووت او پر ایران یې سخت بندیزونه بیا ولګول.

یو کال وروسته، ایران د دې موافقې لاندې خپلې ژمنې کمې کړې او خپل اټومي پروګرام یې ګړندی کړ.

د دوشنبې په ورځ، د ایران دیني مشر علي خامنه يي نږدې سلاکار علي لاریجاني خبرداری ورکړ چې که څه هم ایران د اټومي وسلو غوښتونکی نه دی، خو که پر هغه برید وشي، "بله چاره به ونه لري" پرته له دې چې ورته اقدام وکړي.

 

وپلټۍ
د امریکا د دفاع وزارت کانګرس ته ویلي دي هیڅ داسې استخباراتي معلومات نه وو چې د برید چمتوالی نیولی وي
ایران له امریکا سره هر ډول خبرې او مذاکرات رد کړل
ایران پر اسرائیلو خپل توغندیز بریدونو ته زور ورته کړی دی.
علي رضا عرافي د ایران د مشرتابه د لنډمهاله شورا د غړي په توګه وټاکل شو
افغان او پاکستاني ځواکونو د یکشنبې په ورځ د خپلې پولې په اوږدو کې نښتې وکړې
په ایران د نجونو په ښوونځي د اسرائیل د برید له امله د مړو شمیره ۱۴۸ تنو ته لوړه شوه
ولسمشر اردوغان: پر ایران د امریکا او اسرائیل برید ښايي منځنی ختیځ د اور په حلقه بدل کړي
راپورونه: د ایران لوړپوړي دفاعي چارواکي د امریکا او اسرائیل په بریدونو کې وژل شوي
د یکشنبې په سهار د کابل په مرکز کې د یوې چاودنې او ورپسې د پرله پسې ډزو غږونه اورېدل شوي.
ایران تایید کړه چې علي خامنه‌یي او د کورنۍ غړي یې د امریکا او اسرائیل په بریدونو کې وژل شوي
اسرائیل د د ایران د دیني مشر خامنه‌یي او ولسمشر پزشکیان په ګډون د ایران لوړپوړي مشران په نښه کړل
اسرائیل پر ایران کې په یو ښوونځي برید کړی چې له امله يي لږ تر لږه ۴۰ تنه زده کوونکو ژوند د لاسه ورکړ
هاکان فیدان پر ایران د امریکا او اسرائیل له بریدونو وروسته له خپلو سیالانو سره ټیلیفوني خبرې وکړې
ټرمپ وایي امریکا په ایران کې "پراخ جنګي عملیات" پیل کړي دي
افغانستان په جلال آباد ښار کې د پاکستان د جنګي الوتکې د غورځولو ادعاء کړې ،پاکستان رد کړه