هند په کشمیر کې د هیمالیایي سیمې په دوو برېښنا تولیدوونکو بندونو کې د اوبو ذخیره کولو ظرفیت لوړولو لپاره کار پیل کړی دی، د هغو سرچینو په وینا چې د دې موضوع په اړه معلومات لري. دا ګام وروسته له هغې اخیستل شوی چې د پاکستان سره د تازه کړکېچ له امله هند د اوبو شریکولو تړون وځنډاوه.

دا کار د هند لپاره لومړی عملي ګام دی چې د ۱۹۶۰ کال د اندس اوبو تړون څخه بهر فعالیت کوي، هغه تړون چې د درې جګړو او څو نورو شخړو سربېره د دواړو اټومي وسلو لرونکو سیالانو ترمنځ نه و مات شوی.

تېر میاشت، نوي ډیلي هغه تړون وځنډاوه چې د پاکستان د ۸۰ سلنه کرنیزو ځمکو لپاره د اوبو رسولو ډاډ ورکوي، وروسته له هغې چې په هند تر واک لاندې کشمیر کې یو برید ۲۶ کسان ووژل، او هند دوه پاکستانیان بریدګر وبلل.

اسلام‌اباد د دې ځنډ په اړه د نړیوالو قانوني اقداماتو ګواښ کړی او په برید کې یې هر ډول لاس لرل رد کړي دي. پاکستان خبرداری ورکړی: "هر ډول هڅه چې د پاکستان اړوند اوبو جریان ودروي یا یې بل لوري ته واړوي، د جګړې عمل ګڼل کېږي."

د هند تر ټولو لوی دولتي برېښنا شرکت NHPC Ltd او د سیمې چارواکو د پنجشنبې په ورځ د "ذخیرې پاکولو" پروسه پیل کړه، چې موخه یې د رسوباتو لرې کول دي، د درې سرچینو په وینا.

دا کار ښايي په فوري توګه د پاکستان د اوبو رسولو ته ګواښ ونه کړي، چې د هند له لارې بهېدونکو سیندونو باندې د خپلې کرنې او برېښنا لپاره تکیه کوي، خو که نورې پروژې هم ورته هڅې پیل کړي، نو په راتلونکي کې اغېزمن کېدای شي.

په دې سیمه کې له نیم درجن څخه زیاتې ورته پروژې شته. هند د سالال او بګلیهار پروژو په اړه پاکستان ته خبر نه و ورکړی، چې دا کار د لومړي ځل لپاره ترسره کېږي له هغه وخته چې دغه بندونه په ۱۹۸۷ او ۲۰۰۸/۰۹ کلونو کې جوړ شوي وو، ځکه چې تړون دا ډول کارونه بند کړي وو.

سرچینو چې د رسنیو سره د خبرو اجازه نه لرله، د نوم نه ښودلو په شرط خبرې وکړې. د هند NHPC او ګاونډیو حکومتونو د نظر غوښتنې ایمیلونو ته ځواب ونه وایه.

له ۱۹۴۷ کال څخه د بریتانوي استعماري واکمنۍ څخه د خپلواکۍ راهیسې، هند او پاکستان د کشمیر پر سر درې جګړې کړې دي، سربېره پر دې چې ګڼ شمېر لنډمهاله شخړې یې هم لرلې دي.

د سرچینو په وینا، د پاکولو عملیات د مې له لومړۍ نېټې څخه د درې ورځو لپاره ترسره شول. "دا لومړی ځل دی چې داسې یو اقدام ترسره کېږي، چې د برېښنا تولید به اغېزمن کړي او د توربینونو د زیان مخه به ونیسي،" یوې سرچینې وویل.

سرچینې زیاته کړه: "موږ ته ویل شوي وو چې د پاکولو لپاره د تنظیم وړ دروازې خلاصې کړو، چې موږ د مې له لومړۍ نېټې څخه ترسره کړې. دا هڅه د بندونو عملیات له هر ډول محدودیت څخه آزادولو لپاره شوې ده."

په هند تر واک لاندې کشمیر کې د چناب سیند پر غاړه اوسېدونکو خلکو وویل چې دوی ولیدل چې له سالال او بګلیهار بندونو څخه د پنجشنبې څخه تر شنبې پورې اوبه خوشې شوې دي.

د برېښنا تولیدوونکو بندونو پاکول د دې اړتیا لري چې ذخیره نږدې خالي شي ترڅو رسوبات لرې شي، چې د تولید د کمېدو لوی لامل دی.

د مثال په توګه، د سرچینو په وینا، د ۶۹۰ میګاواټه سالال پروژې برېښنا د هغې له ظرفیت څخه خورا ټیټه وه، ځکه چې پاکستان د دې ډول پاکولو مخه نیولې وه، په داسې حال کې چې رسوباتو د ۹۰۰ میګاواټه بګلیهار پروژې تولید هم اغېزمن کړی و.

"پاکول عام کار نه دی، ځکه چې دا د اوبو د زیاتې ضایع کېدو لامل کېږي،" یوې سرچینې وویل. "د لاندې هېوادونو ته باید خبر ورکړل شي که دا د سیلابونو لامل شي."

دواړو پروژو جوړولو لپاره د پاکستان سره پراخې خبرې اترې شوې وې، ځکه چې پاکستان د خپلې اوبو برخې د لاسه ورکولو په اړه اندېښنه لري.

د ۱۹۶۰ کال د تړون له مخې، چې د اندس سیند او د هغې څانګې د دواړو ګاونډیو ترمنځ وېشلي دي، هند د اوبو د جریان په اړه لکه د سیندونو په بېلابېلو برخو کې د هایدروجولوژیکي جریانونو په اړه معلومات شریک کړي او د سېلابونو خبرداری یې ورکړی و.

د هند د اوبو وزیر ژمنه کړې چې "د اندس سیند یو څاڅکې اوبه به هم پاکستان ته ونه رسېږي."

د دواړو خواوو چارواکي او کارپوهان وايي چې هند نشي کولی په فوري توګه د اوبو جریان ودروي، ځکه چې تړون یوازې ورته اجازه ورکړې چې د پاکستان لپاره ټاکل شویو درې سیندونو باندې د ذخیرې بندونو پرته د برېښنا تولیدوونکي بندونه جوړ کړي.

د تړون ځنډول دا معنا لري چې هند "اوس کولی شي خپلې پروژې د خپلې خوښې سره سم پرمخ یوسي،" د هند د مرکزي اوبو کمېسیون یو تازه تقاعد شوی مشر کوشویندر ووهرا وویل، چې د پاکستان سره د اندس شخړو په اړه یې پراخه کار کړی و.