د جرمني د کیل (Kiel) انسټیټیوټ په وینا، اروپايي هیوادونه په اوکراین کې په لویه کچه د بې پیلوټه الوتکو په تولید او تمویل کې پانګونه کوي، چې ورسره تخنیکي پوهه بېرته اروپا ته په انتقال کې ده.

د جرمني د کیل انسټیټیوټ د پنجشنبې په ورځ وویل، له هغه وخته چې د متحده ایالاتو تمویل پای ته رسیدلی، اروپايي هیوادونو اوکراین ته په میلیاردونو ډالره پوځي مرستې لېږلي دي، چې د ۲۰۲۶ کال مرستې د دغه هیواد د بې پیلوټه الوتکو د مخ پر ودې سکتور په پیاوړتیا کې مرسته کوي.

د کیل انسټیټیوټ، چې د ۲۰۲۲ کال د فبروري په ۲۴مه د روسیې له برید راهیسې له اوکراین سره پوځي، مالي او بشري مرستې څاري، وایي چې د روان کال په لومړیو څلورو میاشتو کې اوکراین ته د اروپا د پوځي مرستو ۱۲ سلنه د بې پیلوټه الوتکو تولید ته ځانګړې شوې وه.

د هغو ۱۲.۳۳ میلیارد یورو پوځي مرستو له جملې څخه چې د جنوري څخه تر اپریل پورې د اروپايي هیوادونو لخوا ځانګړې شوې وې، ۱.۵ میلیارده یې د ډرون تولید لپاره ځانګړي شوي و؛ دا اندازه د ۲۰۲۵ کال د ټول کال (۱.۲۴ میلیارد یورو) له مرستې څخه ډېره ده.

د ډرون لپاره ځانګړې شوې مرستې د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ درې برابره شوي، چې دا لړۍ په مارچ او اپریل کې نوره هم ګړندۍ شوې ده. بریتانیا د اپریل په ۱۵مه اعلان وکړ چې ۱۲۰،۰۰۰ بې پیلوټه الوتکې به چمتو کړي.

جرمني او ناروې هر یو ۵۰۰ میلیونه یورو، او هالنډ ۲۵۰ میلیونه یورو مرسته کړې ترڅو له اوکراین سره د هغو وسلو په ترلاسه کولو کې مرسته وکړي چې د روسیې د بریدونو په وړاندې دفاع کې اړینې ثابتې شوې دي.

اوکراین په دې ویاړي چې اوس د نړۍ په کچه د بې پیلوټه الوتکو په برخه کې مخکښ متخصص دی. همدارنګه د فنلنډ، ډنمارک او بریتانیا په څېر د اروپايي هیوادونو مخ پر زیاتیدونکی شمېر د دغې جګړې لپاره له اوکرایني شرکتونو سره یوځای ډرون جوړوي، چې دا شرکتونه اوس خپل یو شمېر تولیدات متحدو هیوادونو ته لیږدوي.

د کیل انسټیټیوټ د څېړنې مدیر کریسټوف ټریبیش وویل: "اروپايي تمویل کوونکي اوس په لویه کچه د ډرون تمویل او تولید ته ننوځي."

هغه زیاته کړه: "د پایلې په توګه، له اوکراین څخه ملاتړ په زیاتیدونکې توګه په دوه اړخیزه راکړه ورکړه بدلیږي: مالي مرستې اوکراین ته ځي، په داسې حال کې چې تخنیکي لاسته راوړنې بېرته اروپا ته راځي."

د ډرون په برخه کې د اوکراین تجربې د دې لامل شوي چې له څو هیوادونو، په ځانګړې توګه د خلیج له هیوادونو سره دفاعي تړونونه لاسلیک کړي. دا هیوادونه د منځني ختیځ په جګړه کې د ورته ډول ایراني بې پیلوټه الوتکو لخوا په نښه شوي چې اوکراین یې د مقابلې لارې زده کړې دي.