د هند تورونه تل د اسلام آباد پر وړاندې د ډیپلوماتیکو او پوځي اقداماتو سره مل وي، ځکه چې د ۱.۴۶ میلیارده وګړو دغه ګڼ مېشته هېواد سیاستوال ژمنه کوي چې د برید عاملین او د هغوی ملاتړي به عدالت ته راکاږي. پاکستان، چې ۲۵۰ میلیونه نفوس لري، هم سخت دریځ خپلوي او د هند اقداماتو ته په ورته ډول ځواب ورکوي.
د جنوبي آسیا دا دوه اټومي سیالان د بشپړ پوځي شخړې تر څنډې رسیدلي دي، خو تمه کیږي چې تر د دوستو هېوادونو لخوا بیړني ډیپلوماتیک هڅې به د بشپړ پوځي شخړې مخه ونیسي.
دا د پاکستان او هند ترمنځ د اړیکو نمونه په تېرو شلو کلونو کې پاتې شوې ده، چې پوځي ټکرونه، د سرحدي نښتې او حتی د سرحدونو پورې غاړې هوايي بریدونه یې رامنځته کړي دي.
خو له هغه وخته چې د هند لومړي وزیر نریندرا مودي سخت دریځه ملیت پاله ملي حکومت په ۲۰۱۴ کال کې واک ته ورسېد، د دغو ټکرونو تکرار او شدت یوازې زیات شوی دی.
د مودي حکومت نه یوازې په ۲۰۱۶ کې د اوري برید وروسته له دوه اړخیزو خبرو اترو څخه لاس واخیست، بلکې د پاکستان پر وړاندې د فشار راوړلو په هڅه کې یې ډاډ ترلاسه کړ چې د دغو کرکټ مینه والو هېوادونو ترمنځ هېڅ دوه اړخیز کرکټ سیالۍ ترسره نه شي.
هند په وروستي ځل په ۲۰۰۶ کال کې د دوه اړخیزې سیالۍ لپاره پاکستان ته سفر وکړ، په داسې حال کې چې پاکستان په ۲۰۱۲-۱۳ کلونو کې هند ته لاړ.
په ۲۰۰۸ کې د ممبۍ ترهګریز برید او د هند تر ولکې لاندې کشمیر کې د تاوتریخوالي وروسته پېښو د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو خبرو او کرکټ بشپړ ځنډ لامل شو.
له بلې خوا، پاکستان په پرلهپسې ډول د خبرو غوښتنه کړې او سیاست او لوبغالي جلا ساتلو غوښتنه یې کړې. خو د مودي هند په خپل دریځ ټینګ پاتې شوی، چې تر هغه چې پاکستان د هند د تورونو له مخې د ترهګرۍ ملاتړ بند نه کړي، عادي دوه اړخیزې ډیپلوماسي او کرکټ ممکن نه دي.
وروستی کړکېچ
د اپرېل په ۲۲مه نېټه د کشمیر په ښکلي سیاحتي سیمه بایسارن وادۍ کې د ترهګریز برید له امله دواړه هېوادونه یو ځل بیا د جګړې تر څنډې پورې نږدې شوي دي.
پدې برید کې، چې د مقاومت جبهې په نوم یوې لږ پېژندل شوې وسله والې ډلې ترسره کړ، ۲۶ ملکي وګړي ووژل شول، چې ۲۴ یې هندو سیلانیان، یو عیسوی او یو ځایي مسلمان لارښود و.
لکه د تېر په څېر، د هند رسنیو په څو دقیقو کې پاکستان د دې وحشت مسوول وګاڼه، پرته له دې چې کوم ثبوت وړاندې کړي، او نوی ډیلي د یو لړ اقداماتو اعلان وکړ چې د دواړو سیال هېوادونو ترمنځ اړیکې نورې هم خرابې کړې.
د هند اقداماتو کې د ډیپلوماتیکو اړیکو نور کمول، د سوداګرۍ بندول، او د ۱۹۶۰ کال د نړیوال بانک تضمین شوې د سندو د اوبو تړون ځنډول شامل دي، چې د سندو حوزې شپږو سیندونو د وېش تضمین یې کاوه – درې د هر هېواد لپاره.
په ځواب کې، پاکستان هم د ډیپلوماتیکو اړیکو نور کمول، د سوداګرۍ بندول، او د پاکستان هوايي حریم د هند هوايي شرکتونو لپاره بندول اعلان کړل.
اسلام آباد اعلان کړی چې که هند د پاکستان پر لور د سیندونو د اوبو جریان بندولو هڅه وکړي، دا به د جګړې عمل وګڼل شي او په مناسب ډول به ځواب ورکړل شي.
اوس نړۍ په اندېښنه کې ده چې آیا نوی ډیلي به د پاکستان دننه یا د کشمیر په هغه برخه کې چې د پاکستان تر واک لاندې ده، کوم ځمکنی یا هوايي برید ترسره کړي، ځکه چې اسلام آباد ژمنه کړې چې د هر ډول تېري په وړاندې به په بشپړ ځواک ځواب ورکړي.
د نړۍ ځواکونه، په شمول د امریکا لوړ پوړي چارواکي، د دواړو هېوادونو له مشرانو سره په اړیکه کې دي ترڅو وضعیت تر کنټرول لاندې راولي. روسیه، چین، ګاونډی ایران او ځینې مهم منځني ختیځ هېوادونه ټولو د پاکستان او هند له مشرانو غوښتي چې زغم وښيي او خپلې ستونزې د ډیپلوماسۍ له لارې حل کړي.
