د تورکیې د بهرنیو چارو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو  د سوریې د سیاسي بدلون او بیا رغونې لپاره د سیمه ییزې او نړیوالې پراخې مرستې غوښتنه کړې ده. دا اعلامیه د سوریې په تاریخ کې د "نوې دورې" پیل ته اشاره کوي، چې د اسد رژیم له سقوط وروسته رامنځته شوې ده.

په دې اعلامیه کې، چې د پنجشنبې په ورځ خپره شوې، ټینګار شوی چې د سوریې خلک هڅه کوي د ۱۴ کلنې جګړې له ټپونو ځان راوباسي او باید د داسې سیاسي بهیر له لارې خپل راتلونکی وټاکي چې د سوریایانو په مشرۍ ترسره شي.

انقرې په ډاګه کړې چې سوریه باید په سیمه ییزه او نړیواله ډیپلوماسۍ کې د بیا ادغام لپاره ملاتړ ترلاسه کړي. دغه راز خبرداری ورکړل شوی چې د سوریې جلاوالی او بندیزونه د باریکه  ثبات په زیان تمامېدلای شي. دایمي سولې لپاره پراخه ډیپلوماټیک او اقتصادي همکاري، په شمول د بندیزونو لرې کول، اړین بلل شوي دي.

تورکیې دا موضوع د بشري او ستراتیژیکې اړتیا په توګه وړاندې کړې، او  ټینګار يې کړی  چې د بې ثباتۍ د خطرونو د له منځه وړلو یوازینۍ عملي لاره د "زیاتې مرستې او قوي پیوستون دی".

د تورکیې د سوریې لیدلوری: یووالی، امنیت، او بیا رغونه

د تورکیې د سوریې پالیسۍ بنسټ د دې هېواد د ځمکنۍ بشپړتیا ساتنه، د ترهګریزو ګواښونو له منځه وړل، ملي پخلاینه، او د بندیزونو د لرې کولو له لارې د بیا رغونې ملاتړ دی. تورکیې یو ځل بیا خپل دریځ څرګند کړ چې د سوریې حاکمیت ته زیان رسوونکو یا د وسله والو ډلو او بېلتون غوښتونکو ملاتړ کوونکو هڅو سره مخالفت کوي.

اعلامیه کې د سوریې په سویلي برخو کې د پوځي فعالیتونو د کمېدو یادونه شوې، چیرې چې وسله والې ډلې په یوه نوي ملي پوځ کې مدغم کېږي. خو په دې هم اعتراف شوی چې ځینې محلي شخړې لا هم دوام لري، چې اکثره د پارونو له امله رامنځته کېږي.

د YPG/PYD ترهګرو فعالیتونو په اړه اندېښنې

تورکیې د سوریې حکومت او د YPG/PYD په مشرۍ د SDF ترمنځ د اړیکو په اړه اندېښنه څرګنده کړې، په ځانګړې توګه د دواړو خواوو ترمنځ د تفاهم د یادښت په اړه. دغه راز، د اپرېل په ۲۶مه د YPG/PYD ترهګرې ډلې له خوا په قامشلي کې د یوې غونډې نیول شوې، چې ویل شوي هلته وړاندې شوي پیغامونه د SDF-دمشق د تړون سره په ټکر کې وو.

انقرې یو ځل بیا د سوریې د یووالي ملاتړ وکړ او د هر ډول داسې ترتیباتو په اړه خبرداری ورکړ چې بېلتون غوښتونکي اجنډاوې ته وده ورکوي.

YPG/PYD د PKK ترهګرې ډلې د سوریې څانګه ده، چې د ۴۰ زره کسانو، په شمول د ماشومانو او ملکیانو، د وژنې مسؤله ګڼل کېږي.

د سوریې نوی اساسي قانون باید برابري تضمین کړي

تورکیې ټینګار کړی چې د سوریې راتلونکی باید په ټولشموله حکومتدارۍ ولاړ وي.

ترکیه تمه لري چې د سوریې نوی اساسي قانون یو داسې ټولشموله قانون وي چې د  ټولو قومي او مذهبي ډلو ته مساوي حقونه ورکړي.

د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د سوریې د وګړو د هویتونو یا باورونو د څرګندولو ازادۍ محدودولو هر ډول جوړښت سره مخالفت کوي، او هر هغه هڅه چې نابرابري رسمي کوي، په کلکه ردوي.

اعلامیه کې د PKK او د هغې د اړوندو ډلو پر وړاندې د تورکیې مخالفت یو ځل بیا څرګند شوی. انقرې ویلي چې د سوریې حکومت ته یې د خپلو امنیتي ننګونو د حل لپاره فرصت ورکړی، خو خبرداری یې ورکړی چې که د ترهګرۍ اړوندې ډلې له منځه یووړل نه شي، بدیل اقدامات به په پام کې ونیسي.

تورکیې د PKK څخه غوښتنه کړې چې وسلې کېږدي او د عادي کولو هڅې ونه ځنډوي. دغه راز، تورکیې څرګنده کړې چې د سوریې حاکمیت کمزوری کوونکي یا د مرکزي دولت څخه بهر وسله والې ډلې مشروعیت ورکونکي هر ډول نوښتونه به ونه مني.

ترهګرۍ ضد ګډ مرکز جوړېدو په اړه پرمختګ

تورکیې تایید کړې چې د مارچ په ۹مه په عمان کې یوه مهمه امنیتي غونډه جوړه شوې وه ، چې د سوریې او ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو، دفاع، او استخباراتو مشران پکې ګډون کړی وو.

د غونډې ګډونوالو د ترهګرۍ ضد اقداماتو د همغږۍ لپاره د ګډ عملیاتو مرکز د جوړولو پرېکړه وکړه. تورکیې ویلي چې تخنیکي او ډیپلوماټیک کارونه روان دي، او په نږدې راتلونکي کې د بلې غونډې تمه کېږي.

انقرې څرګنده کړې چې د خپلو ملي امنیتي ګټو سره سم په دوه اړخیزو خبرو اترو کې د ښکېلتیا لپاره چمتو ده. دغه راز، ویلي یې دي چې د هر هغه موضوع په اړه خبرو ته چمتو ده چې ګډ ثبات ته وده ورکوي، د متقابلو تړونونو په چوکاټ کې.

د بهرنیو چارو وزارت په پای کې یادونه کړې چې که څه هم متحده ایالات لا هم سوریه له ځان لرې ساتي، خو محدودې ښکېلتیا ته یې مخه کړې ده. راپورونه ښيي چې واشنګټن له دمشق څخه د باور جوړونې اقدامات غواړي، د بندیزونو د نرمولو په شرط.

تورکیې د امریکا، اروپایي اتحادیې، او بریتانیا هڅونه کړې چې د بندیزونو په اړه استثناوې او انعطاف ومني، او ډیپلوماټیکې هڅې یې روانې دي چې ټول جزایي اقدامات ختم کړي.

اعلامیه په دې ټکو پای ته رسېږي: "د دغو بندیزونو بشپړ لرې کول د هېواد د بیا رغونې او د سیمه ییز او نړیوال سیسټم سره د بیا یوځای کېدو لپاره حیاتي دي."