ټرمپ وايي چې امریکا له کاناډا سره خپل ټول سوداګریز مذاکرات پایته رسولي او اضافي تعرفو ته ژمن دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې هغه له کاناډا سره د سوداګرۍ خبرې اترې د هغو مالیاتو په غبرګون کې دروي چې د امریکا ټیکنالوژۍ شرکتونو باندې اغېز کوي. هغه زیاته کړه چې اوټاوا به د نویو تعرفو په اړه په یوه اونۍ کې خبر شي.
ټرمپ د جمعې په ورځ په خپل ټروت سوشیل پلیټ فارم کې لیکلي: "د دې سخت مالیې پر بنسټ، موږ له کاناډا سره د سوداګرۍ ټولې خبرې اترې سمدستي پای ته رسوو."
هغه کاناډا د سوداګرۍ لپاره "ډېر سخت" هېواد وباله.
ټرمپ د کاناډا د ډیجیټل خدماتو مالیې ته اشاره وکړه چې تېر کال نافذ شوې وه او تمه ده چې په پنځو کلونو کې ۵.۹ میلیارد کاناډایي ډالر (۴.۲ میلیارد امریکایي ډالر) عاید راوړي.
که څه هم دا اقدام نوی نه دی، د کمپیوټر او مخابراتو صنعت ټولنې په دې وروستیو کې یادونه وکړه چې د امریکا خدمات وړاندې کوونکي به د جون تر ۳۰مې پورې په کاناډا کې د میلیاردونو ډالرو مالیې مسؤلیت ولري.
دغه درې سلنه مالیه په هغو لویو یا څو ملي شرکتونو لکه الفابیټ، امازون، او میټا باندې لګول شوې چې کاناډایانو ته ډیجیټل خدمات وړاندې کوي. واشنګټن مخکې د دې موضوع په اړه د شخړې د حل غوښتنه کړې وه.
کاناډا ښایي د ټرمپ د ځینو پراخو تعرفو څخه خوندي پاتې شوې وي، لکه په نږدې ټولو امریکایي سوداګریزو شریکانو باندې د لس سلنه مالیې لګول، خو بیا هم د جلا تعرفو رژیم سره مخ ده.
ټرمپ په فولادو، المونیم او موټرو باندې هم درنې تعرفې لګولي دي.
تېره اوونۍ، د کاناډا لومړي وزیر مارک کارني وویل چې اوټاوا به د امریکا په فولادو او المونیم باندې د تعرفو د دوه برابره کولو په ځواب کې خپلې ۲۵ سلنه ضد تعرفې تنظیم کړي، که په ۳۰ ورځو کې دوه اړخیزه سوداګریز تړون ونه شي.
کارني د جمعې په ورځ وویل: "موږ به دا پیچلې خبرې اترې د کاناډایانو په ګټه پرمخ یوسو." هغه زیاته کړه چې د ټرمپ له اعلان وروسته یې له هغه سره خبرې نه دي کړې.
د چین پرمختګ
د کاناډا پر وړاندې د ټرمپ وروستی ګام وروسته له هغې راغی چې واشنګټن او بیجینګ د سوداګرۍ په اړه د پرمختګ لپاره د چوکاټ د بشپړولو اعلان وکړ.
بیجینګ وویل چې واشنګټن به "محدودیت لرونکي اقدامات" لرې کړي، په داسې حال کې چې چین به د صادراتو کنټرول لاندې توکو "کتنه او تصویب" وکړي.
په بیجینګ سره د خبرو اترو لپاره د واشنګټن لومړیتوب دا و چې د هغو نایابو موادو عرضه یقیني کړي چې د برېښنایي موټرو، هارډ ډرایفونو، او ملي دفاعي تجهیزاتو لپاره اړین دي.
چین، چې د دې موادو په نړیوال تولید کې برلاسی دی، د اپرېل په پیل کې د صادراتو جوازونه اړین کړل، چې دا ګام د ټرمپ د تعرفو په ځواب کې ګڼل کېږي.
دواړو خواوو د مې په میاشت کې په جنیوا کې د خبرو وروسته موافقه وکړه چې د یو بل پر محصولاتو درنې تعرفې لنډمهاله راکمې کړي.
چین هم ژمنه وکړه چې ځینې غیر تعرفوي ضد اقدامات به نرم کړي، خو د امریکا چارواکو وروسته پر بیجینګ تور ولګاوه چې د تړون سرغړونه کوي او د نایابو موادو د صادراتو جوازونو تصویب ورو کوي.
دوی په پای کې د لندن د خبرو وروسته د جنیوا د توافق د عملي کولو لپاره پر چوکاټ موافقه وکړه.
د سپینې ماڼۍ یوه چارواکي وویل چې د ټرمپ اداره او چین د جنیوا د تړون د عملي کولو لپاره په یوه اضافي چوکاټ موافقه کړې ده.
دا وضاحت وروسته له هغې راغی چې ولسمشر ټرمپ په یوه غونډه کې وویل چې واشنګټن له چین سره د سوداګرۍ تړون لاسلیک کړی، پرته له دې چې جزییات وړاندې کړي.
د تړون له مخې، چین به د صادراتو کنټرول لاندې توکو لپاره هغه غوښتنلیکونه وڅېړي او تصویب به یې کړي چې د قانون سره سم شرایط پوره کوي، د چین د سوداګرۍ وزارت وویل.
"د امریکا اړخ به په ورته ډول د چین پر وړاندې یو لړ محدودیت لرونکي اقدامات لغوه کړي،" وزارت زیاته کړه.
راتلونکي تړونونه؟
د چین پرته، لسګونه هېوادونه د جولای تر ۹مې پورې د لوړو تعرفو د پلي کېدو لپاره ضرب الاجل سره مخ دي، چې له اوسني لس سلنه څخه پورته کېږي.
لا هم څرګنده نه ده چې ایا نور هېوادونه چې د امریکا د لوړو تعرفو سره مخ دي، به د دې څخه د مخنیوي لپاره تړونونه وکړي که نه.
د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بیسنټ د جمعې په ورځ وویل چې واشنګټن کولی شي د سپټمبر تر میاشتې پورې د سوداګرۍ تړونونو اجنډا بشپړه کړي، چې ښایي نور تړونونه هم ترسره شي، که څه هم خبرې اترې ښایي د جولای څخه وروسته دوام وکړي.
بیسنټ ټینګار وکړ چې واشنګټن په ۱۸ کلیدي شریکانو باندې تمرکز کړی دی.
"که موږ د دې ۱۸ مهمو شریکانو څخه ۱۰ یا ۱۲ تړونونه لاسلیک کړو، بیا نور ۲۰ مهمې اړیکې شته، نو زه فکر کوم چې موږ کولی شو د کارګرانو ورځې پورې سوداګري بشپړه کړو،" بیسنټ وویل، چې د سپټمبر په لومړۍ نېټه د امریکا رخصتۍ ته اشاره کوي.
سپینې ماڼۍ مخکې وړاندیز کړی و چې د جولای ضرب الاجل غځېدلی شي، یا ټرمپ کولی شي د هېوادونو لپاره د تعرفې کچه وټاکي که تړون ونه شي.
د وال سټریټ لوی شاخصونه، چې د تړونونو د هیلو په اړه د جمعې په سهار کې لوړ شوي وو، وروسته له هغې ځینې ارزښت له لاسه ورکړ چې ټرمپ له کاناډا سره خبرې اترې ودرولې.
