کرملین د شنبې په ورځ وویل، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین به د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ بېجینګ ته له سفر سمدستي وروسته، د مې پر ۱۹مه چین ته دوه ورځنی سفر وکړي.
د کرملین د یوې اعلامیې له مخې، د سفر په ترڅ کې به د روسیې مشر له خپل چینايي سیال شي جین پینګ سره پر دې خبرې وکړي چې څنګه د مسکو او بېجینګ ترمنځ "جامع شراکت او ستراتیژیکې همکارۍ نورې هم پیاوړې کړي".
اعلامیه زیاتوي، پوتین او شي به "د مهمو نړیوالو او سیمه ییزو مسلو په اړه د نظرونو تبادله وکړي" او د خپلو خبرو په پای کې به یوه ګډه اعلامیه لاسلیک کړي.
د دې سفر د یوې برخې په توګه، ټاکل شوې ده چې پوتین د چین له لومړي وزیر لي چیانګ سره پر اقتصادي او سوداګریزو همکاریو هم خبرې وکړي.
د پوتین د سفر اعلان سم وروسته له هغه وشو چې ټرمپ د جمعې په ورځ په نږدې یوه لسیزه کې د یوه امریکایي ولسمشر په توګه چین ته خپل لومړنی سفر پای ته ورساوه، چې د دې شانداره هرکلي تر شا د اوکراین-روسیې د شخړې په ګډون د سوداګرۍ او جیوپولیټیک یو لړ نه حل شوي کړکېچونه پټ وو.
که څه هم ټرمپ او شي د څلور کلنې اوږدې جګړې او همداراز له ایران سره د امریکایي مشر د بې نتیجې جګړې په اړه خبرې وکړې، خو د جمهوري غوښتونکي ګوند ولسمشر د جمعې په ورځ له چین څخه پرته له دې چې په کوم ډګر کې د پام وړ پرمختګ ترلاسه کړي، روان شو.
د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو لپاره خبرې اترې، چې د امریکا په منځګړیتوب وې، داسې ښکاري چې د ایران سره د امریکا-اسرائیلو د جګړې له پیل راهیسې، چې د فبرورۍ پر ۲۸مه پیل شوه، په ټپه درېدلې دي.
چین ته د ټرمپ له رسېدو مخکې، د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي له امریکایي مشر څخه غوښتي وو چې له شي سره د خبرو پر مهال د جګړې د درولو په اړه خبره یاده کړي.
مسکو له اوکراین سره هر ډول اوربند یا هراړخیزې خبرې اترې رد کړې دي، ترڅو چې کییف د کرملین تر ټولو سختې غوښتنې ونه مني.
'خوښي'
په داسې حال کې چې چین په منظمه توګه د جګړې د پای ته رسولو لپاره د خبرو غوښتنه کړې، خو هېڅکله یې روسیه په ۲۰۲۲ کال کې اوکراین ته د ځواکونو د لېږلو له امله نه ده غندلې او ځان یو بې طرفه لوری معرفي کوي.
بېجینګ دا هم ردوي چې مسکو ته یې د دفاعي صنعت لپاره وسلې او پوځي تجهیزات ورکړي وي، او پر ځای یې پر لوېدیځو هېوادونو تور لګوي چې اوکراین ته د وسلو په ورکولو سره یې د دویمې نړیوالې جګړې راهیسې د اروپا تر ټولو خونړۍ جګړه اوږده کړې ده.
چین د روسیې د فوسیلي سونګ توکو د تر ټولو لوی پیرودونکي په توګه، د مسکو کلیدي اقتصادي شریک ګرځېدلی، په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې لوېدیځو هېوادونو د جګړې له امله د روسیې پر تېلو او ګازو اقتصادي بندیزونه ولګول.
ټرمپ د جمعې په ورځ له چین څخه روان شو او ادعا یې وکړه چې "فوق العاده" سوداګریزې معاملې یې کړې دي، چې پکې د بېجینګ لخوا د ۲۰۰ بوینګ الوتکو او همداراز د امریکا د تېلو او سویابینو د اخیستلو ژمنه هم شامله ده.
خو جزئیات یې مبهم یا کم وو، په داسې حال کې چې چین د کومې سوداګریزې معاملې په اړه کوم رسمي اعلان ونه کړ.
د ټرمپ برعکس، چې شي یې یو "ستر مشر" او "ملګری" وباله، په ټولیز ډول د سرمشریزې په اړه د بېجینګ غبرګون ډېر کمرنګه و.
د روسیې لوړپوړي ډیپلومات د جمعې په ورځ د چین او امریکا د سرمشریزې هرکلی وکړ، خو ویې ویل چې مسکو له بېجینګ سره تودې اړیکې لري.
سرګي لاوروف په نوي ډهلي کې یوې خبري غونډې ته وویل: "که هغه هوکړې چې بېجینګ او واشنګټن ته رسېدلي یا ورته ورسېږي، زموږ د چینايي ملګرو په ګټه وي، موږ یوازې خوښېدای شو."
خو لاوروف ټینګار وکړ چې روسیه "له چین سره د داسې اړیکو په واسطه تړلې ده... چې د دودیزو سیاسي او پوځي اتحادونو په پرتله ژورې او پیاوړې دي."
