روغتیا
2 د لوستلو دقیقې
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ
ارجنټاین په وروستیو کلونو کې د هنټا وایرس له تر ټولو سختې دورې سره مخ دی، چې دا روغتیايي بحران اوس له ډیپلوماټیکو نښتو سره هم غوټه شوی دی.
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ / Reuters

په داسې حال کې چې ارجنټاین کې د تېر کال په پرتله د هنټا وایرس (hantavirus)پېښې نږدې دوه برابره شوې دي، دغه هېواد د نړیوال روغتیايي سازمان "مداخله" رد کړه او د ناروغۍ د زیاتوالي لامل یې د اقلیم بدلون وباله.

ارجنټاین په وروستیو کلونو کې د هنټا وایرس له تر ټولو سختې دورې سره مخ دی، چې دا روغتیايي بحران اوس له ډیپلوماټیکو نښتو سره هم غوټه شوی دی. په داسې حال کې چې روغتیايي چارواکي د دغه وایرس د کنټرول لپاره هڅې کوي، حکومت پر نړیوال روغتیايي سازمان تور پورې کړی چې د دې ناروغۍ له خپرېدو څخه "سیاسي ګټه" پورته کوي.

د هغه راپور له مخې چې د دوشنبې په ورځ خپور شو، ارجنټاین د ۲۰۲۵–۲۰۲۶ په فصل کې (چې له تېر جون څخه پیل شوی) د دغه وایرس ۱۰۱ تایید شوې پېښې ثبت کړې دي، په داسې حال کې چې تېر کال په همدې موده کې دا شمېر ۵۷ و. د روغتیا وزارت ویلي چې په ټول هېواد کې د پېښو کچه له ټاکلي حد څخه پورته تللې او د کمېدو نښې نه لیدل کېږي. یوازې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو میاشتو کې ۴۲ پېښې ثبت شوې دي.

کارپوهان وايي چې چاپېریالي عوامل، لکه وچکالي او له هغې وروسته سخت بارانونه، د دې وایرس د خپرېدو اصلي لاملونه دي. وچکالي موږکان د خوړو په لټه کې د انسانانو هستوګنځایونو ته نږدې کوي او بارانونه د بوټو د تخمونو د ډېرېدو لامل کېږي چې ورسره د موږکانو نسل په بې ساري ډول زیاتېږي.

دغه بحران وروسته له هغه په یو جیوپولیټیکي جنجال بدل شو چې د 'ایم وي هونډیوس' (MV Hondius) په نوم یوې لوکسې سیاحتي بېړۍ کې، چې د ارجنټاین له یوه بندر څخه روانه شوې وه، د وایرس پېښې ولیدل شوې.

د یادونې وړ ده چې ارجنټاین د ۲۰۲۶ کال په مارچ کې د امریکا په څېر په رسمي ډول له نړیوال روغتیايي سازمان (WHO) څخه وتلی دی. تېره پنجشنبه د ارجنټاین د روغتیا وزارت دغه سازمان تورن کړ چې په یاده بېړۍ کې د وایرس له پېښو څخه په ناوړه ګټې اخیستنې غواړي د ارجنټاین پر "خپلواکې پرېکړې" (له سازمان څخه وتلو) اغېز وکړي. سره له دې هم، چارواکي وايي چې د ناروغۍ د څارنې لړۍ روانه ده، خو لا تر اوسه په بېړۍ کې د وایرس اصلي سرچینه نه ده په ګوته شوې.

 

وپلټۍ
د پاکستان په بلوچستان ایالت کې د سکرو په کان کې چاودنې په لسګونو کسان ووژل
ټرمپ اعلان وکړ چې د 'سولې بورډ' د حماس د وسلو پر مځکه د ایښودو هوکړې ته رسېدلی دی
ولسمشر اردوغان د لبنان له ولسمشر جوزف عون سره لیدنه وکړه
د مهمو خبرونو غورچاڼ
ایران په اردن کې د امریکا پر یوې اډې د برید خبر ورکړی
چین ایران ته د توغندیو د توغولو سیسټمونو د لېږد خبر رد کړ: "له حقیقت لیرې دی"
له اروپایي ټولنې څخه د اوکراین سره د ۳.۴۷ میلیارده یورو دفاعي مرسته
داعش د افغانستان په شمال ختیځ کې د یوه طالب چارواکي د وژلو مسؤلیت پر غاړه واخیست
د ایران سپاه پاسداران: "تر هغه چې د امریکا لاسوهنې دوام ولري، د هرمز تنګی به بېرته پرانه نیستل شي"
اېټالیا او سعودي عربستان په غزه کې د دایمي اوربند غوښتنه وکړه او د لوېدیځې غاړې  الحاق يي رد کړ
په اوکراین کې د روسیې په توغندیزو بریدونو کې د ماشومانو په ګډون ۶ تنه وژل شوي دي
د پاکستان په شمال لوېدیځ کې پر امنیتي پوستې د برید په نتیجه کې ۹ تنو پولیسو ژوند د لاسه ورکړ.
د مهمو خبرونو غورچاڼ
په تورکیه کې د ژوند اوسط عمر ۷۸.۵ کلونو ته لوړ شو
د اسرائیل پوځ په غزه کې په یوه جومات د برید کولو او ویجاړولو باندې اعتراف وکړ