ایران وايي د سولې له خبرو وړاندې د ۱۰ ماده ییز چوکاټ مهمې مادې نقض شوي

د ایران د پارلمان مشر، محمد باقر قالیباف وویل چې په لبنان کې روانو بریدونو، د ایران فضايي حریم ته د بې پیلوټه الوتکو ننوتلو، او د یورانیمو د غني کولو لپاره د تهران د حق ردولو نورې مذاکرې ستونزمنې کړي دي.

د ایران د پارلمان مشر، محمد باقر قالیباف پر ایکس (پخواني ټویټر) په یوه پوسټ کې ویلي چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د اوربند په اړه د "مذاکراتو هغه عملي اساس" چې پرې توافق شوی و، لا دمخه تر پښو لاندې شوی، چې دا کار نورې خبرې "غیر منطقي" کوي.

هغه اشاره وکړه چې دا سرغړونه د ایران او امریکا متحده ایالاتو ترمنځ راتلونکې خبرې اترې پیچلې کوي، چې دا د اوربند شرایطو ته د غاړه ایښودلو په اړه د تهران جدي اندېښنې ښيي.

قالیباف د اوربند د طرحې د دریو امریکايي سرغړونو لیست وړاندې کړ: په لبنان کې د بریدونو دوام، د ایران فضايي حریم ته د یوې بې پیلوټه الوتکې (ډرون) ننوتل، او د هیواد د غني کولو د حق څخه انکار.

دا پرمختګ په داسې حال کې کیږي چې د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ نازک اوربند د پنجشنبې په ورځ دویمې ورځې ته داخل شو، خو بلخوا اسرائیل پر لبنان پراخ بمبار پیل کړی دی.

واشنګټن او تهران دواړو د دوه اونیو اوربند او د هغې جګړې د پای ته رسولو په موخه له موافقې وروسته د بریا ادعا وکړه، چې په منځني ختیځ کې یې زرګونه کسان وژلي او نړیوال اقتصادي نظم یې ګډوډ کړی و.

خو د چهارشنبې په ورځ د دې هوکړې درزونه ډیر ژر هغه مهال ښکاره شول کله چې اسرائیل پر ګاونډي لبنان خپل تر ټولو سخت بریدونه ترسره کړل، چې د بیروت په ګڼ میشته مرکزي سیمو کې یې هم بمبار وکړ.

د لبنان د ملکي دفاع ادارې په وینا، په ټول لبنان کې د اسرائیلو د بریدونو د مړو شمېر ۲۵۴ کسانو ته لوړ شوی او ۱۱۶۵ نور ټپیان شوي، چې دا یو له خونړیو ورځو څخه وه.

اسرائیل ویلي چې پر لبنان بریدونه یې د امریکا او ایران د اوربند برخه نه وه؛ دا هغه دلیل دی چې د امریکا د مرستیال ولسمشر جې ډي وینس له خوا هم تائید شوی، څو ورځې وړاندې له دې چې هغه په پاکستان کې له تهران سره د خبرو مشري وکړي.

د "رښتونې هیلې" یوه شیبه
د دې نازک اوربند د لا خرابیدو په لړ کې، چې د ولسمشر ټرمپ له خوا د ټاکل شوي وخت څخه یوازې څو ساعته وړاندې پرې هوکړه شوې وه، یوه لوړ پوړي امریکایي چارواکي وویل چې د ایران ۱۰ ماده ییز پلان هغه شرایط نه دي چې سپینې ماڼۍ د جګړې د درولو لپاره منلي وو.

په لبنان کې، چیرې چې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو مشر فولکر تورک د وژنو کچه "بوږنوونکې" بللې، په پلازمېنه بیروت کې پرته له خبرتیا بریدونو د ویرې او ترهې صحنې رامنځته کړې.

د ایران سپاه پاسداران خبرداری ورکړی چې که اسرائیل خپل بریدونه بند نه کړي، دوی به "خپله دنده ترسره کړي او ځواب به ورکړي." دا څرګندونې په پاکستان کې د جمعې ورځې له حساسې ناستې وړاندې شوي دي.

راپورونه ښيي چې د اوربند سره سره د هرمز تنګی بیا تړل شوی، هغه څه چې سپینې ماڼۍ "بشپړ د نه منلو وړ" بللي دي. ایران د پنجشنبې په ورځ د هرمز له تنګي څخه د تېرېدونکو کښتیو لپاره متبادلې لارې اعلان کړې او په اصلي لاره کې یې د سمندري ماینونو د خطر یادونه وکړه.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف، چې هیواد یې د دې اوربند منځګړیتوب کړی، له ټولو خواوو وغوښتل چې "زغم وښيي او د دوو اونیو لپاره اوربند ته درناوی وکړي" ترڅو ډیپلوماسي خپله لاره ومومي.

په تهران کې، د چهارشنبې په ورځ واټونه تر معمول ارامه وو او ډیری پلورنځي تړل شوي وو؛ ځکه اوسیدونکو یوه سخته او له اندېښنو ډکه شپه تېره کړې وه چې مبادا امریکا پرې سخت برید وکړي.

پنځوس کلنې کور مېرمنې سکینې محمدي وویل: "اوس هرڅوک په ارامه دي، زه پر خپل هیواد ویاړم."

د چهارشنبې په ورځ، د څو اروپایي هیوادونو، کاناډا او بریتانیا مشرانو وویل چې باید د "جګړې د چټک او تلپاتې پای" لپاره مذاکره وشي، او پاپ لیو دا د "رښتونې هیلې" یوه شیبه وبلله.