د بشري حقونو د څار اداره وايي چې د M23 او روانډا ځواکونو په ختیځ کانګو ډیموکراتیک جمهوریت کې په زور سره زرګونه کسان استخدام کړي، ملکي وګړي او بندیان یې په وژونکي او ناوړه شرایطو کې توقیف کړي دي.

د بشري حقونو د څار ادارې د چهارشنبې په ورځ وویل چې د M23 وسله والې ډلې په ختیځ کانګو ډیموکراتیک جمهوریت کې په زرګونه خلک په زوره استخدام کړي او په غیر انساني شرایطو کې یې بندیان کړي دي.

دغه ډله، چې د حکومت ضد تور پرې لګیدلی د روانډا له ملاتړ څخه برخمنه ده، په ۲۰۲۱ کې د ختیځ کانګو جمهوریت کې د بیا راڅرګندیدو راهیسې، د پراخو سیمو کنټرول یې ترلاسه کړی. دا سیمه له څه باندې ۳۰ کلونو راهیسې د شخړو او ناامنۍ سره مخ ده.

د بشري حقونو نادولتي موسسې په یوه نوي راپور کې ویلي چې د ګوما او بوکاوو لویو ښارونو نیولو راهیسې، M23 "د خپل کنټرول لاندې سیمو کې په لویه کچه جبري استخدام او نور عملیات ترسره کړي دي."

راپور وايي چې دې ډلې "د کانګو زرګونه سرتیري او ملیشه غړي او په زیاتیدونکي توګه ملکي وګړي توقیف کړي دي، او دوی یې غیر انساني او ژوند ګواښونکي چلند سره مخ کړي دي"، چې د HRW په وینا، دا راپور له ۱۰۲ پخوانیو بندیانو او لسګونو نورو سرچینو سره د مرکو پر بنسټ چمتو شوی دی".

شاهدانو او پخوانیو بندیانو ویلي چې "خلک له سړک یا د دوی له کورونو څخه تښتول کېدل، په غونډو، کلیساګانو یا ښوونځیو کې راټولېدل او په لنډمهاله توقیف ځایونو، پوځي کمپونو کې ساتل کېدل یا نامعلومو ځایونو ته لیږدول کېدل".

ځینې بندیان، چې په کې «د ۱۲ کلونو په عمر ماشومان هم شامل وو»، روزنیزو مرکزونو یا پوځي کمپونو ته استول شوي، چیرې چې هغوی «د اونیو او یا میاشتو لپاره په غیرانساني شرایطو کې ساتل شوي او له وهلو، سخت ناوړه چلند او لنډمهالو اعدامونو سره مخ شوي دي.»

د بشري حقونو د څار سازمان  ویلي چې د M23 جنګیالیو او روانډایي سرتیرو په دغو مرکزونو کې «زرګونه کسان د خپل ژوند د له لاسه ورکولو تر ګواښ لاندې اړ ایستل چې له M23 سره یوځای شي.»

د  بشري حقونو د څار سازمان لخوا مرکه شویو شاهدانو ویلي چې دوی «نیول شوي سرتیري، جنګیالي او ملکي نارینه، ښځې او هلکان لیدلي چې تر مرګه وهل کیدل، د سزا ورکولو یا د نورو د جلبولو لپاره.»

په یوه مرکز کې بندیان په داسې حجرو کې ساتل کیدل چېرې چې هغوی «له دوامدار ناوړه چلند، وهلو، شدیدې ګڼې ګوڼې، د اوبو کمښت او لوږې سره مخ وو.»

د بشري حقونو د څار سازمان  ویلي چې په دغو کمپونو کې د مړو شویو کسانو دقیق شمیر به یوازې هغه وخت معلوم شي چې ټول ډله ‌ییز قبرونه وموندل شي، «خو د پخوانیو بندیانو مرکې ښيي چې په ۲۰۲۵ کال کې سلګونه کسان، او ښايي تر دې هم ډیر، مړه شوي وي او دغه کمپونه لا هم په ۲۰۲۶ کال کې فعال دي.»

پخوانیو بندیانو ویلي چې دوی «په کمپونو کې د M23 لوړپوړي قوماندانان لیدلي» او همدارنګه یې «نږدې سیمو کې د روانډا پوځي واحدونه» هم پېژندلي دي.