'د تاج  کیسه' او د هند د مسلمانانو د تېر تاریخ د له منځه وړلو لپاره د هندو ښي اړخه سیاست

یو نوی هندي فلم هغه اوږده مهاله رد شوې افسانه بیا را ژوندی کوي چې تاج محل یو هندو معبد و، او دا په ډاګه کوي چې څنګه تاریخي بیاکتنې د هند د اکثریت پالنې د سیاست په یوه وسیله بدله شوې ده.

یو راتلونکی هندي فلم، "د تاج کیسه" (The Taj Story)، چې د هند تجربه کار اداکار پاریش راول پکې رول لوبوي، ادعا کوي چې د تاج محل، د ۱۷مې پېړۍ د مرمر مقبرې چې د مینې یو له خورا مشهوره نښو څخه ګڼل کیږي، تر شا "حقیقت" افشا کړي.

د فلم بنسټیزه ادعا اشنا ده: دا چې د هند تر ټولو پېژندل شوی یادګار یو وخت د "تیجو مهالیا" په نوم یو هندو معبد و، مخکې له دې چې د مغول امپراتور شاه جهان لخوا "ونیول شي."

دا کومه نوې نظریه نه ده. دا هر څو کاله وروسته، له پخوا څخه په لوړ غږ بیا راپورته کیږي—د یوې بیا کارول شوې افسانې پر ځای د یوې وطنپالونکې افشا په توګه وړاندې کیږي.

د دې نظریې دوام د تاریخ په اړه لږ، خو په ننني هند کې د افسانې د سیاسي کارونې په اړه ډېر څه په ډاګه کوي.

تاج محل، چې د یونسکو نړیوال میراث په لیست کې شامل دی، د هند تر ټولو ډېر لیدل کېدونکی یادګار دی، چې د وروستیو رسمي معلوماتو له مخې یې په ۲۰۲۴-۲۵ کلونو کې ۶.۹ میلیونه لیدونکي جذب کړي دي.

د تاج محل اصل د مغول تاریخ له تر ټولو غوره مستند شویو پیښو څخه دی.

شاه جهان په ۱۶۳۱ کال کې د خپلې مېرمنې، ممتاز محل، لپاره د دې مقبرې د جوړولو امر وکړ، چې د ماشوم د زیږون پر مهال مړه شوه.

جوړښت یې له شلو کلونو څخه ډېر وخت ونیو او شاوخوا ۲۰،۰۰۰ هنرمندانو او کارګرانو پکې برخه اخیستې وه.

"پادشاهنامه"، چې د امپراتور رسمي تاریخ دی، د پروژې هر پړاو ثبتوي—معماران، لګښتونه او حتی د ځمکې قباله، چې د لویدیځ هند په راجستان ایالت کې د امبر له راجا جی سنګ څخه اخیستل شوې وه.

کتیبې استاد احمد لاهوري د مغول امپراتورۍ د مشر معمار او امانت خان شیرازي د خطاط په توګه پېژني.

هیڅ فارسي، سنسکرت یا د استعمار د دورې سرچینه د تیجو مهالیا په نوم د کوم معبد یادونه نه کوي.

د ودانۍ د فارسي، تیموري او هندي ډیزاین ترکیب په دقیقه توګه هغه څه دي چې د مغول ښکلا تعریفوي: ترکیب، نه غصب.

د معبد نظریه د لومړي ځل لپاره د پروشوتم ناګیش اوک لخوا وړاندې شوه، چې ځان یې "بیاکتونکی تاریخ پوه" باله، او د ۱۹۸۰ لسیزې په خپل کتاب "تاج محل: ریښتینې کیسه" کې یې—پرته له کوم ثبوت—ادعا کړې وه چې شاه جهان د شیوا یو زیارت بدل کړی و.

حتی د هند د لرغون پېژندنې ادارې دا ادعا د "یوې بې بنسټه خیال" په توګه رد کړه، او هیڅ کومې علمي څېړنې یې ملاتړ نه دی کړی.

بیا هم د اوک نظریه ځکه پاتې شوه چې دې یوې غوښتنې ته ځواب ووایه، نه د دقت لپاره بلکې د تایید لپاره: یوه داسې کیسه چې پکې د هند مسلمان واکمنان د هندو ویاړ د غاصبینو په توګه انځور شي.

د لومړي وزیر نریندرا مودي او بهارتیا جنتا ګوند (BJP) په مشرۍ، دا ډول شبه تاریخونه له حاشیې څخه اصلي جریان ته راغلي دي.

د ښوونځیو په درسي کتابونو کې د مغولو په اړه فصلونه حذف شوي، د اسلامي نومونو لرونکي ښارونه بیا نومول شوي، او چارواکي په ښکاره توګه د هند په تمدن کې د مسلمانانو ونډه تر پوښتنې لاندې راولي.

سینما، تلویزیون، او ټولنیزې رسنۍ په موازي ټولګیو بدلې شوې دي چیرې چې احساسات پر شواهدو برلاسي کیږي.

په دې چاپیریال کې، "د تاج کیسه" یوازې یو فلم نه دی؛ دا یوه ایډیالوژیکي وسیله ده.

د یوې رد شوې ادعا په ډراماتیک کولو سره، دا د یوې پراخې کلتوري پروژې سره سمون خوري ترڅو د هند تېر تاریخ د یوې نه ماتېدونکې هندو سلسلې په توګه بیا جوړ کړي چې د مسلمانانو د واکمنۍ له امله پرې شوې وه.

اغیز یې دوه اړخیز دی: دا کرکه راپاروي او دا بېلوالی مشروع کوي.

د تیجو مهالیا افسانې په استناد عریضې حتی د هند محکمو ته هم رسېدلې دي—هر یو رد شوی، خو هر یو د قهر او غصې کمپاینونو ته نوې سونګ توکي ورکوي.

هغه څه چې مهم دي پریکړه نه ده بلکې لیدل کېدل دي. د افسانې پرله پسې تکرار افسانه ژوندی ساتي وروسته له دې چې حقایق هېر شي.

له تاریخ څخه تر درجه بندۍ پورې

د تاج محل په څېر د یادګارونو بیا نومول د کلتوري اکثریت پالنې په یوه پراخه بېلګه کې ځای نیسي.

د اسلامي معمارۍ د "بهرنۍ" او هندو سمبولونو د ذاتاً ملي په توګه په چوکاټ کې راوستلو سره، د BJP روایت یو څو اړخیز تاریخ د ځايي په مقابل کې د یرغلګر په یوه دوه ګوني حالت بدلوي.

دا لفظي بدلون یوې معاصرې موخې ته خدمت کوي: د هند ۲۰۰ میلیونه مسلمانان د هغه ملت لپاره بهرنیان انځورول چې دوی یې په جوړولو کې مرسته کړې.

سیاسي انعام یې سمدستي دی. یوه افسانه چې یو وخت په حاشیه يي ادبیاتو کې اوسېده اوس د اصلي جریان له لارې خپریږي، او د "موږ په مقابل کې د هغوی" نړۍ لید پیاوړی کوي چې د ټاکنیز پاپولیزم بنسټ جوړوي.

د تاریخ بیا لیکل هیڅکله یوه اکاډمیکه تجربه نه ده—دا د اوسني وخت اخلاقي پولې جوړوي.

کله چې رسمي روایتونه افسانه پر شواهدو لوړه وګڼي، دوی په ورځني ژوند کې تبعیض ته جواز ورکوي.

د تاج محل شخړه ممکن سمبولیکه ښکاره شي، خو دا پخپله د حقیقت د یو پراخ بدلون انعکاس کوي: له هغه څه څخه چې باید تایید شي، په هغه څه بدلېدل چې باید پرې باور وشي.

لکه څنګه چې تاریخ پوه عرفان حبیب خبرداری ورکړی، "کله چې حقایق د عقیدې په واسطه ځای په ځای شي، تاریخ قرباني کیږي."

په معاصر هند کې، دا قرباني له درسي کتابونو هاخوا غځیږي؛ دا تابعیت، تړاو او هویت ته رسیږي.

تاج محل د دې ثبوت په توګه پاتې دی چې کلتوري ترکیب یو وخت په دې نیمه وچه کې غوړېدلی و.

د دې حقیقت ساتل د یوه یادګار د دفاع په اړه نه دي؛ دا د هند د مفکورې د دفاع په اړه دي چې د یو تمدن په توګه پر تبادلې جوړ شوی نه پر بېلوالي.

ځکه کله چې واک پریکړه کوي چې تېر باید څه معنی ولري، د تاریخ ډبرې د ایډیالوژۍ په بنسټ بدلیږي—او د یادونې او بیاکتنې ترمنځ کرښه له منځه ځي.