د غزې د کښتیو د کاروان فعال: تورکیې د بشریت ضد جنایتونو شواهد راټول کړي دي

بریتانوي خبریال کیرن اندریو وايي: 'تر ټولو مهم کار چې تورکیې وکړ، هغه دا و چې موږ یې ډاکټرانو او وکیلانو ته یوړو او د بشریت ضد جنایتونو شواهد یې راټول کړل.'

یو بریتانوي خبریال، چې د صمود په نړیوال کاروان کې یې برخه اخیستې وه، له اسرائیل څخه له شړل کېدو وروسته یې د تورکیې د مېلمه پالنې ستاینه وکړه، خو ټینګار یې وکړ چې تر ټولو مهم کار چې انقرې وکړ هغه دا و چې فعالان یې ډاکټرانو او وکیلانو ته یوړل او "د بشریت ضد جنایتونو شواهد" یې راټول کړل.

کیرن اندریو یو له هغو ۱۳ بریتانوي وګړو څخه دی چې د اسرائیلو له خوا وروسته له هغه په غیرقانوني توګه ونیول شول چې په نړیوالو اوبو کې یې د صمود پر نړیوال کاروان برید وکړ.

له انادولو اژانس سره په مرکه کې، چې د یکشنبې په ورځ ناوخته په هیترو هوايي ډګر کې له دریو نورو بریتانوي فعالانو، سارا ویلکینسن، فرانسیس کمینګز، او ایوي سنیډکر سره یوځای له تورکیې څخه ورسېد، هغه وویل چې سفر یې د تمې په پرتله دوه چنده ډېر وخت ونیو، ځکه چې سخت و.

خو هغه زیاته کړه، "موږ تر هر څه لومړی د فلسطین او د غزې د خلکو مینې، او دوهم هغې وفادارۍ سره یوځای ساتلي وو چې د یو څه وخت لپاره په کښتۍ کې له پاتې کېدو وروسته زموږ ترمنځ رامنځته شوې وه، او دې موږ ته ځواک راکړ."

اندریو د ډرون بریدونو، لوژستیکي ستونزو او طوفانونو ته په اشارې سره چې دوی غزې ته پر لاره ورسره مخ شول، وویل چې دا سختۍ د هغو ورځنیو کړاوونو په پرتله هېڅ هم نه دي چې یو اشغالګر او نسل وژونکي دولت پر فلسطینیانو تپلي دي.

هغه د اسرائیلو له خوا پر کاروان بریدونو ته په اشارې وویل: "د نړیوال قانون له مخې، د دوی له خوا زموږ کښتۍ ته ختل او زموږ مخه نیول غیرقانوني وو. موږ پوره حق درلود، ترڅو چې د غزې خلک موږ په خپلو ځمکنیو اوبو کې غواړي."

'موږ یې سترګې تړلي راوستلو'

د دې په اړه چې اسرائیلي ځواکونو له فعالانو سره د غیرقانوني نیولو وروسته څنګه چلند وکړ، اندریو وویل چې دوی ته یې د اوږدې مودې لپاره اوبه نه ورکولې، چې دا د ژنیو کنوانسیون څخه سرغړونه ده.

"موږ یې سترګې تړلي او لاسونه تړلي په یوه بس کې راوستلو چې د شپې په نیمایي کې ډېر یخ و، او د نګیب په دښته کې یوه زندان ته یې یوړو، چېرته چې پخوا هم فلسطیني بندیان شکنجه شوي دي."

هغه یادونه وکړه چې دوی په کوچنیو خونو کې اچول شوي وو، په یوه خونه کې له ۱۰ تر ۱۲ کسان، او ویې ویل چې فعالانو ته حتی اړین درمل هم نه ورکول کېدل.

"د خلکو درمل یې د هغوی په مخکې وغورځول. ما ولیدل چې د هر عمر خلک، حتی د ۸۰ کلونو په عمر کسان چې د زړه ستونزې یې لرلې، درمل یې وغورځول شول."

د اسرائیلي چارواکو هغو څرګندونو ته په اشارې چې د صمود نړیوال کاروان کې سپاره کسان یې "ترهګر" بللي وو، اندریو وویل: "جالبه ده، داسې ترهګر چې یوازینۍ وسلې یې د ماشومانو شیدې، خواړه، د وریجو پاکټونه او درمل دي."

هغه زیاته کړه: "په ښکاره ډول، یوازیني ترهګر هغه کسان دي چې نسل وژنه کوي، څوک چې فکر کوي دوی له هر ډول مجازاتو څخه معاف دي چې هرکله یې د کورنیو سیاسي لاملونو له امله زړه وغواړي پر خپلو ګاونډیانو بمباري وکړي، او هغوی چې په تېره پېړۍ کې یې د نړۍ په هر ځای کې تر بل هر وخت ډېر ماشومان معیوب کړي دي."

'ښکاره شکنجه'

اندریو وویل چې د فعالانو ترهګر بلل "د افسوس وړ" او "خندوونکي" دي، او زیاته یې کړه چې څوک چې داسې فکر کوي باید "د خپل ژوند تر پایه هره ورځ خپل سرونه له شرمه ټیټ کړي."

هغه زیاته کړه: "خو دوی به دا کار ونه کړي، ځکه هیڅوک چې د دې کار وړتیا ولري، د داسې یوې کرکجنې نسل وژنې مشري به ونه کړي."

اندریو وویل، د ۶ ساعتونو لپاره د خلکو په ګونډو کېنول شکنجه ده، د "ښکاره شکنجې" یوه ټیټه بڼه، خو بیا هم شکنجه ده، او زیاته یې کړه چې دوی ټولو له دې حالت سره مخ شول.

په زندان کې د اسرائیلي چارواکو د چلند یوه بېلګه په ورکولو سره، هغه وویل چې یو فعال د شپې په چیغو پیل وکړ "مرسته، طبي بېړنی حالت"، دوی فکر کاوه چې "د زړه حمله" ده.

په داسې حال کې چې سړي چیغې وهلې چې ساه نشي اخیستلی، د اسرائیلي چارواکو له خوا هیڅ غبرګون نه و، سره له دې چې په زندان کې ډاکټر هم و.

هغه وویل: "بالاخره یو چا وویل، 'موږ باید چیغې ونه وهو، او هغه باید هڅه وکړي چې خپله ساه کنټرول کړي، ځکه په ښکاره ډول دوی غواړي چې هغه مړ شي'، او هغه هم همدا کار وکړ."

هغه وویل: "دا ... یو بشپړ ناڅاپي شی و کله چې زه سهار ۵ بجې د اسرائیلي زندان ساتونکو له خوا د دروازو په ټکولو او موږ ته په کنځلو کولو سره راویښ شوم."

'تر ټولو مهم کار'

هغه د اسرائیلو له زندان څخه له شړل کېدو وروسته په ترکیه کې د تېرې شوې ورځې په اړه خوښي څرګنده کړه او ویې ویل: "دا واقعاً ښه وه. او له ترکانو څخه مننه."

هغه د ترکي مېلمه پالنې ستاینه وکړه او ویې ویل چې دوی فعالانو ته ښه خواړه او د شپې لپاره راحته بسترونه برابر کړل.

هغه زیاته کړه: "دا واقعاً د ستاینې وړ وه. خو تر ټولو مهم کار چې دوی وکړ هغه دا و چې موږ یې ډاکټرانو او وکیلانو ته یوړو او د بشریت ضد جنایتونو شواهد یې راټول کړل."

اسرائیلو په تېرو څو ورځو کې د غزې د کښتیو د کاروان شاوخوا ۱۷۰ ګډونوال شړلي دي، چې ډېری یې استانبول ته، او کوچنۍ ډلې یې ایټالیا او اسپانیا ته استول شوې دي.

اسرائیلي سمندري ځواکونو د چهارشنبې په ورځ د صمود نړیوال کاروان پر کښتیو برید وکړ او له ۵۰ څخه د زیاتو هېوادونو تر ۴۷۰ ډېر فعالان یې ونیول.

دې کاروان هڅه کوله چې غزې ته بشري مرستې ورسوي او د دې سیمې پر وړاندې د اسرائیلو کلابندي وننګوي.

اسرائیلو پر غزې، چې نږدې ۲.۴ میلیونه خلک پکې اوسیږي، له نږدې ۱۸ کلونو راهیسې کلابندي ساتلې ده.

د ۲۰۲۳ کال له اکتوبر راهیسې، د اسرائیلو بمباریو په دې سیمه کې تر ۶۷،۰۰۰ ډېر فلسطینیان وژلي، چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي، او دا سیمه یې د اوسېدو وړ نه ده ګرځولې.