نړۍ
4 د لوستلو دقیقې
د مصنوعي ځیرکتیا پر مټ لومړنی قتل عام
امریکا پر ایران په بریدونو کې د  'پرمختللې مصنوعي ځیرکتیا' کارول تایید کړل؛ دا پداسې حال کې ده چې په ایران کې پر یوه ښوونځي د خونړي برید په اړه نیوکې او تاوده بحثونه دوام لري.
د مصنوعي ځیرکتیا پر مټ لومړنی قتل عام
د مصنوعي ځیرکتیا پر مټ لومړنی قتل عام / Reuters
12 مارچ 2026


امریکایي پوځ د لومړي ځل لپاره تایید کړه چې د ایران په وړاندې جګړه کې له "بېلابېلو" پرمختللو مصنوعي ځیرکتیا (AI) وسیلو څخه کار اخلي.

د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (CENTCOM) د مشر، امیرالبحر براډ کوپر لخوا دا اعتراف وروسته له هغې کېږي چې یوې لومړنۍ حکومتي څېړنې وښوده چې امریکایي ځواکونه په وروستیو لسیزو کې د یوې تر ټولو ویجاړونکې پوځي تېروتنې مسؤل دي: چې هغه پر یوه لومړني ښوونځي بمباري ده.

امیرالبحر کوپر د چهارشنبې په ورځ په یوه ویډیويي پیغام کې د دې ټیکنالوژۍ له کارولو دفاع وکړه او ادعا یې وکړه چې دا وسیلې له سرتېرو سره مرسته کوي ترڅو د عصري جګړې په پېچلو ډګرونو کې خپله لاره ومومي.

کوپر وویل: "زموږ جنګیالي له بېلابېلو پرمختللو مصنوعي ځیرکتیا وسیلو څخه ګټه پورته کوي. دا سیسټمونه موږ سره مرسته کوي چې په څو ثانیو کې خورا ډېر معلومات وڅېړو، ترڅو زموږ مشران د حالاتو له منځه سم تشخیص وکړي او تر دښمن ډېر ګړندي پریکړې وکړي."

هغه ټینګار وکړ چې که څه هم دا ټیکنالوژي هغه پروسې چې پخوا یې ورځې نیولې اوس په ثانیو کې ترسره کوي، خو "انسانان به تل وروستۍ پریکړه کوي چې پر چا برید وکړي او پر چا یې ونه کړي."

د میناب د هدف ټاکلو لویه ناکامي
د کوپر له ډاډ ورکولو سره سره چې انسانان پر پروسه څارنه کوي، نیویارک ټایمز راپور ورکړی چې د فبرورۍ په ۲۸مه د ایران  په میناب ښار کې د "شجره طیبه" پر لومړني ښوونځي د برید په اړه لومړنۍ څېړنې ښيي چې دا د "هدف ټاکلو یوه لویه ناکامي" وه.

په دې ښوونځي د ټوماهاک (Tomahawk) توغندي په برید کې ۱۷۵ کسان ووژل شول، چې ۱۵۰ یې زده کوونکې نجونې او د ښوونځي کارکوونکي وو.

څېړونکي په دې باور دي چې په سنتکام کې افسرانو د برید همغږۍ  د دفاعي استخباراتو د ادارې (DIA) د پخوانیو او زړو معلوماتو پر بنسټ جوړې کړې وې.

دا ښوونځی په روښانه آبي او ګلابي رنګونو رنګ شوی و او ورزشي میدانونه یې له ورایه ښکارېدل؛ دا ودانۍ په ۲۰۱۶ کال کې له یوې نږدې پوځي اډې څخه جلا شوې وه. خو دا ځای د پوځ په ډیټابیسونو کې لا هم د یوه فعال هدف په توګه پاتې و.

دې پېښې دا تود بحث راپورته کړی چې ایا مصنوعي ځیرکتیا د ښوونځي د ملکي حیثیت په پیژندلو کې پاتې راغلې، او که دا "د غلطو فرضیو خونړۍ لړۍ" په بشپړ ډول د انسانانو لخوا رامنځته شوې وه.

د نیوکاسل پوهنتون ډاکټر کریګ جونز ټایمز ته وویل: "په دې مرحله کې، موږ دا نه شو ردولی چې مصنوعي ځیرکتیا شاید د ښوونځي په پیژندلو کې پاتې راغلې وي او پر ځای یې هغه یو پوځي هدف پیژندلی وي."

بې له څارنې مصنوعي ځیرکتیا ژوند اخلي
د مصنوعي ځیرکتیا د کارولو تایید په نړیواله کچه اندېښنې راپارولې دي. نیوکې کونکي وايي چې د بریدونو خورا لوړ سرعت اخلاقي محدودیتونه له منځه وړي دي.

د ایران د سرې میاشتې ټولنې د چهارشنبې په ورځ راپور ورکړ چې تر اوسه نږدې ۲۰،۰۰۰ ملکي ودانۍ او ۷۷ روغتیايي مرکزونه زیانمن شوي دي.

بیجینګ هم په دې اړه سختې نیوکې کړي دي. د چین د دفاع وزارت خبرداری ورکړی چې الګوریتمونو ته د ژوند او مرګ د پریکړې واک ورکول د "ټیکنالوژیکي بې لارۍ" خطر رامنځته کوي.

خو د ټرمپ اداره پر خپل دریځ ټینګه ده. له "انتراپیک" (Anthropic) ټیکنالوژيکي شرکت سره د مصنوعي ځیرکتیا د اخلاقي کارونې پر سر تر قانوني جګړې وروسته، د پنټاګون ویاندې کینګسلي ویلسن وویل چې امریکایي ځواکونه به د "سلیکون ویلي د ایډیالوژۍ یرغمل" نه شي.

په داسې حال کې چې څېړونکي لا هم په دې کار کوي چې څنګه یو خورا دقیق برید پر یوې داسې ودانۍ وشو چې له ماشومانو ډکه وه، دې پېښې د زړو استخباراتي معلوماتو او د انسانانو د کافي څارنې د نشتوالي په صورت کې د مصنوعي ځیرکتیا وژونکي خطرونه په ډاګه کړل.

وپلټۍ
د اروپایي ټولنې او اسرائیل ترمنځ د همکارۍ تړون د ځنډولو غوښتنې زور اخیستی دی.
پر اوکراین د روسیې په بریدونو کې درې تنه وژل شوي دي
پنټاګون په کیوبا کې د احتمالي نظامي عملیاتو لپاره پلان جوړونه "ګړندۍ" کړې ده
د امریکا سنا د ټرمپ د جنګي واکونو د محدودولو لپاره د ډیموکراټانو وروستۍ هڅه ناکامه کړه
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین چین ته سفر کوي
امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو د تطبیق ادارې  په ۲۰۲۵ مالي کال کې تر ۴۴۲،۰۰۰ څخه ډیر کسان ډیپورت کړي
په ختیځ آرام سمندر کې د مخدره توکو د قاچاق په ادعا شوې کښتۍ باندې د امریکا برید څلور کسان ووژل
ټرمپ وايي د ایران جګړه 'ډېره نږدې ده چې پای ته ورسېږي'
اوکرایني چارواکي: د روسیې په بریدونو کې د یوه ماشوم په ګډون اوه کسان وژل شوي
سعودي عربستان پاکستان ته اماراتو د پور د خلاصولو په خاطر ۳ ملیارده ډالره ورکوي.
د چین ولسمشر شي جين پينګ په بیجینګ کې د روسیې د بهرنیو چارو وزیر لاوروف سره وکتل
ټرمپ له ایران سره د اوربند غځولو ته اړتیا نشته ځکه چې د یو ډیر مهم پړاو په درشل کې قرار لرو
اسپانیا نږدې ۵۰۰،۰۰۰ بې اسناده کډوالو ته د قانوني کېدو لاره هواروي
د ایټالیا لومړۍ وزیرې  د سې شنبې په ورځ وویل چې ایټالیا له اسرائیلو سره خپل دفاعي تړون وځنډاوه
چین او اسپانیا د نړۍ د «ماتېدونکي» نظم په درشل کې د اړیکو د پیاوړتیا ژمنه وکړه
شمالي کوریا له یوې جنګي کښتۍ څخه کروز او د کښتیو ضد توغندي وازمویل
ایران د هرمز تنګي د کنټرول شریکولو لپاره د امریکا غوښتنه رد کړه
د جرمني لومړي وزیر ميرز نتانیاهو ته د اشغال شوې لویدیځې غاړې د «جزوي الحاق» په اړه خبرداری ورکړ
ایران خبرداری ورکړی  که چیرې بندرونه محاصره شي د خلیج بندرونه به هم 'خوندي پاتې نه شي'
اوکراین او روسیې د ایسټر لنډ اوربند پای ته رسیدو وروسته د بې پیلوټه الوتکو بریدونه بیا پیل کړل