د تورکیې د عدالت او پراختیا ګوند د سیاسي مشرۍ او بریالیتوب ۲۴مه کلیزه لمانځي

له هغه وخت راهيسې چې د عدالت او پرمختګ ګوند (AK Party) په ۲۰۰۱ کال کې تاسيس شو، تورکيه د ولسمشر رجب طيب اردوغان تر مشرۍ لاندې په نړيواله کچه يو مهم ځواکمن لوبغاړې شوې ده.

د رجب طيب اردوغان تر مشرۍ لاندې د ۲۰۰۱ کال د اګست په ۱۴مه نېټه د عدالت او پرمختګ ګوند (AK Party) جوړ شو او اوس يې په تورکيه کې د سياست ۲۴ کاله بشپړ کړل، چې په دې موده کې يې په ټولو هغو عمومي ټاکنو کې بريا ترلاسه کړې چې ګډون يې پکې کړی دی.

د ګوند د ۲۴مې کليزې په مناسبت، د عدالت او پرمختګ ګوند مرستيال مشر فاروق آجار اعلان وکړ چې د لمانځنې پر مهال به نوې غړي هم ګوند ته ورګډ شي.

آجار د يوې خبري ناستې پر مهال ټينګار وکړ چې ګوند سره له دې چې ۲۴ کلن دی، خو لا هم متحرک دی او خپل ليدلوري او ماموريت ته ژمن دی. 

هغه د عدالت او پرمختګ ګوند يوازې يوه سياسي ټولنه ونه بلله، بلکې يو ولسي غورځنګ يې وباله او زياته يې کړه: «ښايي د يادونې وړ وي چې، د ۲۴مې کليزې برعکس، موږ به خپله لاره د هغه ځواک په مرسته روانه کړو چې له رسم شوو سړکونو او د ملت له ملاتړ څخه يې اخلو».

هغه وويل: «د لومړي ځل لپاره به په خپل ۲۵م کال کې يو کلن تبليغاتي بهير پيل کړو. د دې بهير موخه، چې له سبا پيلېږي، دا ده چې له خپل ملت سره يې شريک کړو او ورته يادونه وکړو چې يو داسې ګوند چې له پوره يوه ربع پېړۍ راهيسې شته، په تېرو ۲۵ کلونو کې څه لاسته راوړنې کړي، په تورکيه کې يې څه اغېز کړی او ميليونونه کارونه او پروژې يې څنګه پرمخ وړي دي».

د ۲۰۰۱ کال د اګست په ۱۴مه نېټه د عدالت او پرمختګ ګوند (AK Party) د هغه مهال د استانبول ښاروال رجب طيب اردوغان تر مشرۍ لاندې سياسي ډګر ته راووت. اردوغان په ۲۰۰۳ کال کې لومړی وزير وټاکل شو او له ۲۰۱۴ کال راهيسې د ولسمشر په توګه دنده ترسره کوي.

د ۲۰۰۲ کال د نوامبر په ۳مه، دغه ګوند په ټاکنو کې لويه بريا ترلاسه کړه او د ولسي جرګې دوه پر درېيمه څوکۍ يې وګټلې — داسې مطلق اکثريت چې له يوې لسيزې څخه زيات پخوا نه و ليدل شوی.

د عدالت او پرمختګ ګوند په اوو عمومي ټاکنو کې برخه اخيستې — ۲۰۰۲، ۲۰۰۷، ۲۰۱۱، ۲۰۱۵، د ۲۰۱۵ د نوامبر بېړنۍ ټاکنې، ۲۰۱۸ د جون ټاکنې، او تر ټولو وروستۍ، د ۲۰۲۳ د می ټاکنې — او په ټولو کې يې بريا خپله کړې ده.

له هغه وخت راهيسې چې ګوند د اردوغان تر مشرۍ لاندې په ۲۰۰۱ کال کې جوړ شو، تورکيه په نړيواله کچه يوه مخکښه لوبغاړې شوې ده او په نړيوالو او سيمه ‌ييزو چارو کې يې څو اړخيزه او فعاله تګلاره خپله کړې ده.

د کلونو په اوږدو کې، تورکيې له اروپايي، تورک او اسلامي هېوادونو سره يې خپلې اړيکې پياوړې کړې او د سيمه‌ ييزو چارو په رهبري کې يې مهم رول تر لاسه کړی دی.

سربېره پردې، تورکيې له نورو نړيوالو لوبغاړو سره خپلې اړيکې پراخې کړې او په نړيوال ډګر کې يې خپل ځای لا قوي کړی دی. 

د همدې تګلارې له مخې، تورکيې د نړيوالو ستونزو د حل لپاره ونډه اخيستل پيل کړي او په نړيوالو سازمانونو کې يې د پام وړ رول لوبولی دی.