منځنی ختیځ
3 د لوستلو دقیقې
البانیز وویل چې د غزې کړکېچ لویې مداخلې ته اړتیا لري؛ له اسرائیل سره باید نړیوالې اړیکې پرې شي
د فلسطین په اشغال شویو سیمو کې د بشري حقونو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړې راپور ورکوونکې، فرانسیسکا البانیز د سه شنبې په ورځ وویل چې په غزه کې فلسطینیان د اسرائیل د اقداماتو د درولو لپاره له "لویې مداخلې" پرته نشي ژغورل کېدی.
البانیز وویل چې د غزې کړکېچ لویې مداخلې ته اړتیا لري؛ له اسرائیل سره باید نړیوالې اړیکې پرې شي
البانیز وویل چې د غزې کړکېچ لویې مداخلې ته اړتیا لري؛ له اسرائیل سره باید نړیوالې اړیکې پرې شي / Reuters

د ملګرو ملتونو ځانګړې راپور ورکوونکې، فرانسیسکا البانیز وویل چې سره له دې چې اوربند شوی، په غزه کې وضعیت مخ په "خرابېدو" دی.
د فلسطین په اشغال شویو سیمو کې د بشري حقونو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړې راپور ورکوونکې، فرانسیسکا البانیز د سه شنبې په ورځ وویل چې په غزه کې فلسطینیان د اسرائیل د اقداماتو د درولو لپاره له "لویې مداخلې" پرته نشي ژغورل کېدی. هغې پر هیوادونو غږ وکړ چې له اسرائیل سره خپلې اقتصادي، نظامي او مالي اړیکې پرې کړي.

البانیز په یوه خبري ناسته کې وپوښتل: "ولې غړي هیوادونه لا هم له اسرائیل سره خپلو اړیکو ته دوام ورکوي؟" هغې یادونه وکړه چې هیوادونه دنده لري چې "هغه دولت ته وسلې ورنکړي چې جنګي جرمونه ترسره کوي."

البانیز وویل چې غزه "د فلسطینیانو د له منځه وړلو د دې نوي پړاو یوازې پیل دی" او اشاره یې وکړه چې ورته کړنې له غزې بهر په لبنان او ایران کې هم لیدل کیږي. د هغې په وینا: "دا وضعیت به دلته ونه دریږي."

نوموړې زیاته کړه: "که د اسرائیل د درولو لپاره پراخه مداخله ونشي، زه هیڅ هیله نه لرم چې په غزه کې فلسطینیان به وژغورل شي. د اسرائیل د درولو ترټولو سوله ییزه لاره د اقتصادي، نظامي او مالي اړیکو پرې کول دي."

البانیز دا هم وویل چې په غزه کې د اوربند له اعلان سره سره وضعیت مخ په خرابېدو دی. هغې یادونه وکړه چې د اوربند له پیل راهیسې اسرائیل په غزه کې ۶۵۰ فلسطینیان وژلي دي، ډیری خلک په خیمو کې اوسیږي او لا هم په نښه کیږي. هغې ټینګار وکړ چې دا بدتر کیدونکی وضعیت "تصادفي نه دی" بلکې "قصدي" دی او روانې ویجاړۍ، لوږې او دردونو ته یې اشاره وکړه.

راپور ورکوونکې د شکنجې او نسل وژنې په اړه په خپل وروستي راپور کې د بندیانو په وړاندې د ناوړه چلند جزیات ورکړل؛ په دې کې "سخته وهل ډبول، په قصدي ډول د هډوکو ماتول، د اوږدې مودې لپاره د لاسونو او سترګو تړل، له خوبه بې برخې کول، لوږه، د طبي پاملرنې نه ورکول، جنسي ځورونه او جنسي تیری" شامل دي. هغې وویل چې دا ناوړه چلند د نارینه وو او ښځو ترڅنګ پر ماشومانو هم شوی او په توقیف کې په بې ساري شمیر بندیانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د خپل راپور په اړه د اسرائیل نیوکو ته په ځواب کې البانیز وویل: "اسرائیل چې هر څه غواړي ویلی یې شي، خو بیا هم باید حساب ورکړي. د هغوی مشران په هاګ (نړیوالې محکمې) کې د اوسیدو وړ دي."

البانیز چې د دوشنبې په ورځ یې په جینوا کې د بشري حقونو شورا ته خپل راپور وړاندې کاوه، وویل چې اسرائیل ته "د فلسطینیانو د شکنجې جواز ورکړل شوی، ځکه چې ډیری حکومتونو او وزیرانو ورته دا اجازه ورکړې ده."

د راپور له مخې، اسرائیلي ځواکونو د ۲۰۲۳ کال له اکتوبر څخه د ۲۰۲۶ کال تر جنوري پورې د ماشومانو په ګډون له ۱۸ زره ۵۰۰ څخه ډیر فلسطینیان نیولي دي؛ نږدې ۱۰۰ تنه په بند کې مړه شوي او شاوخوا ۴ زره کسان په زوره لادرکه شوي دي. په راپور کې راغلي چې زرګونه کسان بې له کوم تور څخه په غیر انساني شرایطو کې ساتل کیږي.

 

وپلټۍ
شمالي کوریا د خپل اټومي وسله‌تون د پراخولو او نظامي استخباراتو د پیاوړي کولو هوډ وکړ
د حماس ویاند حازم قاسم د اسرائیلو له یوې هدفي وژنې (ترور) څخه روغ وتلی دی
سیمه‌ییز منځګړي د امریکا او ایران ترمنځ د کړکېچ د کمولو او اټومي خبرو د بېرته پیلولو هڅه کوي
د افغانستان د کرکټ د پخواني چټک بالر شاپور ځدران جنازه د ځانګړو مراسمو په ترڅ کې خاورو ته وسپارل شوه
ایران په پنځو ولایتونو کې د امریکا په بریدونو کې د ۱۴ کسانو د وژل کېدو خبر ورکوي
په انقره کې د ناټو تر سرمشریزې وروسته د تورکیې او امریکا دفاعي اړیکې نوي پړاو ته داخلې شوې
ایران له نویو بریدونو وروسته امریکا ته خبرداری ورکړ: یوازې تهران به د هرمز تنګي برخلیک ټاکي
په غزه کې د اسرائیلو په بریدونو کې د لږترلږه ۱۰ وژل شویو فلسطینیانو په منځ کې درې ماشومان هم شامل دي
امريکا په ايران کې وروسته له هغې تازه بریدونه وکړل چې ټرمپ وویل اوربند «پای ته رسېدلی» دی
تورکیه او برتانیا په انقره کې د ناټو د سرمشریزې پر مهال نوی دفاعي تړون لاسلیک کړ
د پاکستان په سویل لویدیځ کې په نښته کې ۱۱ امنیتي سرتېري او ۱۹ ترهګر وژل شوي
د ناټو د انقرې سرمشریزې اعلامیه خپره شوه
روسیه: اوکراین د نړیوالې انرژۍ زیربناوو پر وړاندې د ترهګریزو کړنو تمایل لري
ناټو سازمان ۳۶ مه سرمشریزه د کوربه هیواد تورکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان په پرانیست وینا پیل شوه.
د امریکا ولسمشر ټرمپ وویل چې د ایران سره اوربند پایته رسیدلی خو مذاکرات کیدای شي دوام ومومي