نړۍ
3 د لوستلو دقیقې
ټرمپ له ۲۵ کلونو وروسته د سېپټمبر ۱۱مې پیښه د ایران  له جګړې سره وتړله
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ژمنه وکړه چې امریکا به د ۲۰۰۱ کال د سېپټمبر د ۱۱مې بریدونه هیڅکله هېر نه کړي او اشارتاً یې وویل چې هېواد یې ۲۵ کاله وروسته پر ایران په بریدونو سره د "تروریزم پر ضد جګړې" ته دوام ورکوي.
ټرمپ له ۲۵ کلونو وروسته د سېپټمبر ۱۱مې پیښه د ایران  له جګړې سره وتړله
ټرمپ

هیګسېت  هم د پنټاګون په مراسمو کې پر ایران سختې نيوکې وکړې.

ټرمپ د جمعې په ورځ په نیویارک کې د سېپټمبر د ۱۱مې له اصلي مراسمو څخه له ډډه کولو وروسته په پنټاګون کې د وینا پر مهال، پر کورنیو "افراطیانو" هم سختې نیوکې وکړې. د ټرمپ هدف د ډیموکراتانو په نښه کول وو.

ټرمپ وویل: «نن موږ هغه مقدسه لوړه تازه کوو چې لومړی ځل موږ ۲۵ کاله  مخکې د هغوی په نوم کړې وه. موږ به هیڅکله، هیڅکله دا هېر نه کړو. همدا لامل دی چې موږ نن جګړه کوو.»

ولسمشر زیاته کړه: «موږ بل انتخاب نه لرو. یوازې بریا نهایي هدف کېدلی شي. موږ سخته جګړه کوو. موږ د ګټلو لپاره جګړه کوو.»

د ویلو ده چې د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر په ۱۱ مه نیټه  یوه تښتول شوې الوتکه په واشنګټن کې له پنټاګون سره ټکر شوې وه، چې له امله یې ۱۸۴ کسان ووژل شول. د دغې پېښې یاد د هغوی د نومونو د لوستلو پر مهال د زنګ په یو ځل وهلو سره تازه شو.

خو مخکینیو ولسمشرانو تل مهمې کلیزې د نیویارک په ګډون په بېلابېلو سیمو کې لمانځلې، چیرې چې د نړیوال سوداګریز مرکز (World Trade Center) پر برجونو بریدونو کې د ۲,۹۷۷ قربانیانو لویه برخه ووژل شوه.

ټرمپ بیا د خپل جمهوري غوښتونکي دمخه ولسمشر جارج ډبلیو بوش د ټروریزم پر ضد تش په نوم جګړه له ایران سره د امریکا او اسرائیلو له جګړې سره وتړله، چې اوس په اوومه میاشت کې ده.

ټرمپ وویل: «نن موږ د امریکا د وسله والو ځواکونو هر هغه غړي ته درناوی کوو چې د 'تروریزم پر ضد جګړه' کې یې خدمت کړی دی. دا د یو تمایل لرونکي، خورا ناوړه تروریزم پر ضد جګړه ده.»

«او موږ د هغو پوځي غړو د خدمت ستاینه کوو چې همدا اوس کار کوي ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې د تروریزم تر ټولو لوی دولتي ملاتړی، ایران، به هیڅکله اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي.»

د ایران په جګړه کې بندون او خنډ

د امریکا د دفاع وزیر پیټ هیګسېت (Pete Hegseth) هم د پنټاګون په مراسمو کې پر ایران سخت لفظي بریدونه وکړل.

هیګسېت وویل: «په تېرو شپږو میاشتو کې، موږ د نړۍ د ترټولو فعال دولتي تروریزم ملاتړی ویجاړ کړی دی. زموږ جنګیالیو له یوه اسلامي تیورکراسۍ (دیني حکومت) سره جګړه کړې چې نږدې نیمه پېړۍ یې زموږ د مړینې هيله کوله.»

له ایران سره جګړه بندون او بن بست ته داخل شوې، چې پکې ایران له امریکا سره د متفرقو وسله والو نښتو سره سره، د هرمز پر تنګي خپله لویه ولکه ساتلې ده.

ټرمپ همدارنګه د امریکا د منځمهالو ټاکنو لپاره د جمهوري غوښتونکو له ناستې يوه ورځ وروسته کورنۍ برخې ته پام واړاوه، په هغې غونډه کې ټرمپ او د ولسمشر مرستيال جې ډي وانس (JD Vance) ډیموکراتان د سېپټمبر د ۱۱مې له بریدګرو سره پر خواخوږۍ تورن کړي وو.

ټرمپ وویل: «له ۹/۱۱ څخه یوه نسل وروسته، موږ دا هم په ډاګه کوو چې د دغو جنایتونو وروستی ځواب او پر عاملینو نهایي بریا به په بهرني جنګي ډګر کې ترلاسه نه شي.»

ټرمپ د یوه اور وژونکي کیسه وکړه چې په بریدونو کې وژل شوی و او زوی یې وروسته د امریکا د سمندري ځواکونو تجربه کار پوځي شو. ټرمپ وویل چې دا څرګندوي: «موږ کولی شو داسې یو ملت واوسو چې اتلان یې د یوې انتزاعي او ذهني هدف لپاره افراطیان نه وي.»

 

وپلټۍ
پر مسکو ۶۵۰ ډرون الوتکو سره  برید وشو.  دا په وروستیو دوو کلونو کې پر هېواد دویم ستر برید وو.
په بلغاریا کې په یو زیات شمیر دولتي ادارو کې د بمونو خبرداری ورکړ شوی دی.
تورکیې د خپل ملي دفاعي سیستم د پياوړتیا په موخه یو ډير مهم تړون لاسلیک کړ.
اسپانیا لومړي وزیر  سانچیز د کور جوړولو تر طرحو وروسته له وخته مخکې ټاکنې اعلان کړې
زیلینسکي: جرمني اوکراین ته د ۱.۴۶ میلیارد ډالر د مرستې بسته برابره کړې ده
د مصر ولسمشر سیسي د سوډان له ولسمشر برهان سره  په سوډان کې د جګړې د پای ته رسولو په هڅو خبرې وکړې
څو لنډ مهم خبرونه
روسیه: د زیلینسکي په غبرګون کې به په اوکراین کې پر پوځي اهدافو بریدونه زیات کړو
ټرمپ: په امریکا کې د دوبي او ژمي د ساعتونو د بدلون لړۍ باید پای ته ورسېږي.
د آلمان لومړي وزیر مېرز له اوکراین سره د پیوستون په موخه دغه هېواد ته سفر وکړ
اردوغان: تورکیه د دفاعي صنایعو په برخه کې "یو بشپړ انقلاب رامنځته کوي"
امریکايي چارواکو د ولسمشر په ځانګړي استوګنځای کمپ ډیوید کې د ایران د مسئلې په اړه غونډه وکړه
ټرمپ د تورکیې پر وړاندې د کاتسا (CAATSA) بندیزونو لرې کولو ته مثبت غبرګون وښود
روسیې په کییف کې پر یوه بل پله برید وکړ، ترافیکي بهیر فلج شو.
ټرمپ: که د ایران مسله حل شي، د تېلو بیې به راټیټې شي.
امریکا منځني ختیځ ته د یوې بلې الوتکې وړونکې بېړۍ او ۱۰ زرو اضافي سرتیرو  د استولو پرېکړه کړې ده
پوتین: پر روسیې د مستقیم برید په صورت کې به د ټولو وسلو کارولو پر مسئلې غور وکړو.
ټرمپ خبرداری ورکوي چې د ایران پر وړاندې جګړه به 'ډېر ژر، په یوه یا بله بڼه' پای ته ورسېږي
ټرمپ وايي، د فلاي دوبۍ  په پېښه کې مرستیال پیلوټ ښايي یو «ترهګر» یا «لېونی» و
د انګلستان لومړی وزیر برنهام غواړي چې هېواد یې بېرته له اروپايي ټولنې سره یوځای شي