اوکراین له امریکا سره بالاخره د نایابه معدني زیرمو تړون لاسلیک کړ.
دواړو هېوادونو چې ددې تړون نه د یو تاریخي فرصت په توګه یادونه کړې ده دا تړون واشنګټن ته د کیف د نایابه معدني زیرمو ته د لاسرسي اجازه ورکوي. د ویلو ده چې دا تړون د اوږدې مودې جنجالونو او بحثونو نه وروسته لاسلیک شو.
د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بیسنټ د چهارشنبې په ورځ په یوه ویډیويي پیغام کې وویل: "زه خوښ یم چې د نن ورځې تاریخي اقتصادي تړون د لاسلیک اعلان کوم." هغه دغه تړون "تاریخي" وباله.
کیف وویل چې د خپلو سرچینو د کنټرول ژمنې یې ترلاسه کړې دي.
دواړو خواوو دغه تړون وروسته له هغې لاسلیک کړ چې د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ پر اوکراین فشار راوړ چې واشنګټن ته د روسیې د مخنیوي په برخه کې د مرستې لپاره تاوان ورکړي.
د اوکراین یوې جګپوړې چارواکې وویل چې هغې د امریکا-اوکراین د بیا رغونې د پانګونې صندوق د جوړولو تړون لاسلیک کړی، چې دواړو هېوادونو ته به د اقتصادي وړتیاوو د پراختیا او د اوکراین د امنیت په برخه کې مرسته وکړي.
د اوکراین لومړۍ مرستیالې لومړۍ وزیرې یولیا سویریدینکو په ایکس کې ولیکل: "موږ د امریکا سره یو ځای داسې صندوق جوړوو چې زموږ هېواد ته نړیوالې پانګې راجلب کړي."
"د دې پلي کېدل دواړو هېوادونو ته د مساوي همکارۍ او پانګونې له لارې د اقتصادي وړتیاوو د پراختیا اجازه ورکوي."
"امریکا به دې صندوق ته مرسته وکړي. د مستقیمو مالي مرستو سربېره، دا ممکنه ده چې د هوايي دفاع سیستمونه هم اوکراین ته ورکړي."
اوکراین د طبیعي سرچینو کنټرول ساتي
ټرمپ د اوکراین د معدني شتمنیو غوښتنه کړې وه، چې د نوو ټکنالوژیو لپاره حیاتي اهمیت لري. ټرمپ د امریکا لخوا ددې هیواد سره د روسیې سره د جګړې د پیل راهیسې د کړو پوځي او مالي مرستو په بدل کې ددې هیواد نایابه معدني زیرمو ته د لاس رسي غوښتنه وکړه.
د لومړني ځنډ وروسته، اوکراین دغه تړون د اوږدمهاله امریکايي پانګونې د خوندي کولو لپاره ومنله، ځکه چې ټرمپ هڅه کوي د نړۍ په کچه د امریکا امنیتي ژمنې په پراخه کچه کمې کړي.
په کیف کې، د اوکراین لومړي وزیر ډینیس شمیګال وویل چې دواړه هېوادونه به د بیا رغونې د پانګونې صندوق جوړ کړي، چې دواړه خواوې به ۵۰ سلنه د رایې حق ولري. هغه وویل چې اوکراین د خپلو زیرمو، زیربناوو او طبیعي سرچینو بشپړ کنټرول ساتي.
د اوکراین لپاره د یوې مهمې اندېښنې په ځواب کې، هغه وویل چې اوکراین به د امریکا د میلیاردونو ډالرو وسلو او نورو مرستو لپاره هېڅ ډول "پور" نه ورکوي.
"د صندوق ګټې به یوازې په اوکراین کې بیا پانګونه کېږي."
ټرمپ په اصل کې د ۵۰۰ میلیارد ډالرو معدني شتمنیو غوښتنه کړې وه — چې د امریکا لخوا د جګړې له پیل راهیسې ورکړل شوې مرستې څلور چنده دي.
ټرمپ د اوکراین لپاره د امنیتي تضمینونو د وړاندې کولو څخه ډډه کړې او د ناټو سره د یوځای کېدو لپاره د اوکراین هیله رد کړې ده.
خو ټرمپ د چهارشنبې په ورځ وویل چې په سیمه کې د امریکا شتون به د اوکراین لپاره ګټور وي.
د معدني شتمنیو په برخه کې بډای
د مختلفو اټکلونو له مخې، اوکراین د نړۍ د معدني سرچینو او نایابه عناصرو پنځه سلنه لري.
خو تر اوسه په ډېرو سرچینو کار نه دی پیل شوی او ډېرې سیمې اوس د روسي ځواکونو تر کنټرول لاندې دي.
د فرانسې د جیولوجیکي او کان کیندنې څېړنې ادارې په وینا په ځانګړې توګه، اوکراین د نړۍ د ګرافایټ شاوخوا ۲۰ سلنه لري، چې د برقي بیټرۍ لپاره یو اړین مواد دی.
اوکراین هم د منګنیز او ټایټانیوم لوی تولیدونکی دی، او وايي چې په اروپا کې د لیتیم تر ټولو لویې زیرمې لري.
روسیه د اوکراین په شاوخوا ۲۰ سلنه خاورې کنټرول لري، چې له درې کلونو څخه د زیاتې خونړۍ جګړې په ترڅ کې په زرګونو کسان، په شمول د ملکي وګړو، وژل شوي دي.
