د هند لومړی وزیر نریندرا مودي د یونان تر ادارې لاندې قبرس ته رسېدلی، چې د دې ټاپو د هند او اروپا ترمنځ د سوداګریز دهلېز په توګه د احتمالي رول په اړه خبرې وکړي، سره له دې چې تورکیې په کلکه ویلي چې دا پروژه د دوی له ګډون پرته پر مخ نه شي تللی.
د چارواکو په وینا، مودي چې کاناډا کې د جي۷ هېوادونو د سرمشریزې پر لور روان و، د یوناني قبرسي مشر نیکوس کریسټودولیدس سره د یکشنبې په ورځ د سوداګرۍ مشرانو ته وینا وکړه او د دوشنبې په ورځ یې رسمي خبرې پلان شوې وې.
مودي د تېرو ۲۳ کلونو په موده کې لومړنی هندي مشر دی چې جنوبي قبرس ته سفر کوي. دا سفر په داسې حال کې ترسره کېږي چې څه باندې یوه میاشت وړاندې هند او پاکستان د څو لسیزو تر ټولو سختې جګړې په ترڅ کې یو بل باندې توغندي او جنګي الوتکې وکارولې.
په دې نښته کې پاکستان څو هندي جنګي الوتکې، په شمول د رافال، وویشتلې، چې د مودي حکومت لپاره یوه لویه ضربه وه. تورکیه لومړنی هېواد و چې اسلاماباد ته یې لاس اوږد کړ او د هند د سرحدي بریدونو غندنه یې وکړه، کوم چې په لسګونو ملکي وګړي یې ووژل او د دواړو اټومي وسلو لرونکو هېوادونو ترمنځ د پراخې سیمهییزې جګړې وېره یې زیاته کړه.
د سیمې د اوربند او تلپاتې سولې په اړه د تورکیې دریځ، او د شخړې پر مهال د پاکستان ملاتړ، د مودي د ښي اړخي هندوانو ملتپال ملاتړ کوونکو ترمنځ د تورکیې پر وړاندې د پام وړ غوسه راوپاروله.
“بې له تورکیې دهلېز نشته”
هند له ډېر وخت راهیسې د سمندر او ریل پټلۍ د سوداګریزې لارې د جوړولو هڅه کوي، چې د هند-منځني ختیځ-اروپا دهلېز (IMEC) په نوم یادېږي. دا پروژه د نړیوالو زیربنایي پروژو د تمویل لپاره د لویدیځ په مشرۍ د نوښت یوه برخه ده، چې د نړیوالو زیربناوو د شراکت لپاره د پانګونې (PGII) په نوم پېژندل کېږي.
تر دې وړاندې، د تورکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان اعلان وکړ چې دا پروژه د تورکیې له همکارۍ پرته نه شي ترسره کېدای، ځکه چې تر ټولو مناسب مسیر له ختیځ څخه لویدیځ ته ځي او د تورکیې له لارې تېرېږي.
اردوغان وویل: “موږ وایو چې بې له تورکیې دهلېز نشته”، په داسې حال کې چې د هېواد د “مهم تولیدي او سوداګریز بنسټ” په توګه یې ټینګار وکړ.
سره له دې چې د ملګرو ملتونو په مشرۍ ګڼې ډیپلوماټیکې هڅې شوې دي چې دایمي حل ته ورسېږي، قبرس لا هم د تورکي او یوناني قبرسیانو ترمنځ په اوږدمهاله شخړه کې ښکېل دی.
انقرې په دوامداره توګه د تورکي قبرسیانو او د دوه دولتونو د حل لپاره خپل قوي ملاتړ څرګند کړی دی. اردوغان په بیا بیا ټینګار کړی چې هر ډول راتلونکې خبرې باید د دوه خپلواکو دولتونو شتون په مساوي حیثیت سره په رسمیت وپېژني.
