اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
په هالنډ کې د پنځو کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د فقر کچه لوړه شوې ده
تیر کال په هالنډ کې له نیم ملیون څخه ډیر خلک په فقر کې ژوند کاوه، چې دا په پنځو کلونو کې لومړی زیاتوالی دی، ځکه د انرژۍ د مرستې پای د کورنیو پر عوایدو اغېز وکړ.
په هالنډ کې د پنځو کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د فقر کچه لوړه شوې ده
په هالنډ کې د پنځو کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د فقر کچه لوړه شوې ده / AP

په هالنډ کې د پنځو کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د فقر کچه لوړه شوې ده

تیر کال په هالنډ کې له نیم ملیون څخه ډیر خلک په فقر کې ژوند کاوه، چې دا په پنځو کلونو کې لومړی زیاتوالی دی، ځکه د انرژۍ د مرستې پای د کورنیو پر عوایدو اغېز وکړ.

د چهارشنبې په ورځ د دغه هېواد د احصایې ادارې له ‌خوا د خپرو شوو نويو شمېرو له مخې، تېر کال په هالنډ کې له نیم میلیون څخه ډېر خلک په بې ‌وزلۍ کې ژوند کاوه، چې دا د بې ‌وزلۍ د کچې له پنځو کلونو پرله ‌پسې کمښت وروسته لومړنی زیاتوالی بلل کېږي.

د هالنډ د احصایې ادارې (CBS) ویلي چې دا زیاتوالی د بې ‌وزلۍ د څو کلن کمښت له دورې وروسته رامنځته شوی او تر ډېره د انرژۍ د مرستې د بندېدو سره تړاو لري، هغه موقتي ملاتړ چې د انرژۍ د کړکېچ پر مهال معرفي شوی و.

د یوې نوې بې ‌وزلۍ د تعریف له مخې، چې په ګډه د CBS، د کورنیو د مالي معلوماتو ملي انسټیټیوټ، او د ټولنیز او کلتوري پلان جوړونې دفتر له‌ خوا جوړ شوی، هغه کسان بې ‌وزله بلل کېږي چې د استوګنې، انرژۍ او روغتیا پالنې په څېر د لویو ثابتو لګښتونو له پوښلو وروسته د نورو اساسي اړتیاوو لپاره کافي عاید ونه لري.

دغه نوې د محاسبې طریقه، چې د تېر کال په پای کې معرفي شوه، په لومړي سر کې یې په ۲۰۲۳ کال کې د بې‌ وزلۍ په کچه کې کموالی ښودلی و.

خو CBS ویلي چې د انرژۍ د مرستې لرې کېدو تېر کال بیا د بې‌ وزلۍ د زیاتېدو لامل شو، چې له ۱۳۰٬۰۰۰ څخه ډېر کسان لږ تر لږه د درې پرله‌ پسې کلونو لپاره لا هم په فقر کې ژوند کوي.

په تېرو کلونو کې، بې ‌وزلي تر یوه بریده د انرژۍ د مرستې، په ۲۰۲۳ کال کې د لږ تر لږه معاش د زیاتوالي، او د نږدې ۶۰۰٬۰۰۰ کورنیو لپاره د نسبتاً ټیټو کرایو له امله راکمه شوې وه. د کرونا وبا پر مهال موقتي مرستندویه اقداماتو هم د بې ‌وزلۍ د کچې په کمولو کې مرسته کړې وه.

کارګر خلک تر ټولو ډیر اغیزمن شوي

د CBS معلومات ښيي چې اوس کاري خلک په بې‌ وزلۍ کې د ژوند کوونکو تر ټولو لویه ډله جوړوي. له اغېزمنو کسانو څخه ۴۸ سلنه د کار له عوایدو ګټه اخلي، په داسې حال کې چې ۲۹ سلنه پر ټولنیزو مرستو تکیه لري.

د CBS مشر اقتصاد پوه پېټر هاین فان مولیخن وویل: «دلته ډېر کارګر خلک هم شته.»

هغه یادونه وکړه چې د کارکوونکو بې ‌وزله کسانو کې ډېری وخت خپل ‌واک کارکوونکي شامل وي چې یو ستونزمن کال یې تېر کړی وي، او همداراز هغه کارکوونکي چې ډېر لږ ساعتونه کار کوي او د بې ‌وزلۍ له کرښې پورته عاید نه شي تر لاسه کولی.

د احصایې ادارې همداراز د روغتیا په برخه کې د پام وړ نابرابرۍ ته اشاره کړې ده. نږدې له هر لسو بې‌ وزلو کسانو څخه څلور خپل روغتیايي حالت خراب بولي، او اوږدمهاله ناروغي د ټیټ عاید لرونکو ډلو ترمنځ ډېره عامه ده.

د ژوند تمه هم لنډه ده؛ د عمومي نفوس په پرتله د نارینه‌ وو لپاره نهه کاله او د ښځو لپاره اووه کاله کمه ده.

راتلونکي ته په کتو، د هالنډ د اقتصادي پالیسۍ اداره اټکل کوي چې بې ‌وزلي به په ۲۰۲۵ او ۲۰۲۶ کلونو کې له درې سلنې څخه ښکته شي، خو فان مولیخن خبرداری ورکړ چې دا اټکلونه لا هم نامطمئن دي او تر ډېره د کار بازار له پرمختګونو سره تړلي دي، هغه بازار کوم چې لاهم سخت پاتې دی.

وپلټۍ
د امریکا یو چارواکی وایي چې د امریکا او چین ترمنځ د نادرو ځمکنیو منرالونو تړون لا هم نافذ دی
اسیا د ایران د جګړې له امله د انرژۍ د شاکونو دویمې څپې ته چمتووالی نیسي
د تورکیې دفاعي شرکتونو د ساحا ۲۰۲۶ نندارتون کې د نږدې ۸ میلیارد ډالرو صادراتو تړونونه لاسلیک کړل
د اماراتو له خوا د اوپک (OPEC) پرېښودل؛ پر دغه سازمان لویه ضربه او د تېلو په بازار کې بدلونونه
د ایران په وړاندې د امریکا لخوا د بندیزونو د پراخېدو له امله د تېلو بیې لوړې شوې
د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر: د هرمز تنګي د بندېدو له امله هره ورځ ۱۳ میلیونه بیرله تېل له لاسه وتلي
د جرمني لومړي وزیر میرز خبرداری: د ایران جګړه به تلپاتې اقتصادي زیانونه واړوي
اوزبیکستان له افغانستان سره د غوراوي سوداګرۍ تړون تایید کړ
پر ایران د جګړې په دوام سره د تېلو بیې په هر بیرل کې له ۱۰۵ ډالرو واوښتې
د طالبانو حکومت د پاکستاني دارو ګانو د بدیل د موندولو  په اړه اعلان افغانستان د درملو بازار ولړزاوه
په استانبول کې د ځوانو سوداګرو نړیواله کنګره  ترسره شوه
چین په ۲۰۲۵ کال کې د نړۍ تر ټولو ستر بېړۍ جوړوونکی هېواد شو
وینزویلا د تېلو په سکتور کې د اصلاحاتو له لارې بهرني پانګونې د ۱.۴ میلیارد ډالرو ته زیاتوي
اروپا کې د لومړي ځل لپاره په ډسمبر میاشت کې د بشپړ برېښنايي موټرو پلور له پټرولي موټرو څخه واوښت
د تورکیې د مرکزي بانک زیرمې د لومړي ځل لپاره له ۲۰۰ ملیارد ډالرو څخه واوښتې
په ۲۰۲۵ کال کې د میلیاردرانو شتمني نوره هم ډیره شوې.
لومړی وزیر مرز خبرداری ورکوي چې د جرمني اقتصاد د ودې له درېدو سره په یوه څلورلارې کې قرار لري.
روسیې سږ کال منځنۍ اسیا او افغانستان ته د مایع ګازو صادرات نږدې دوه برابره کړي دي
د نړیوالو کړکیچونو په منځ کې د سرو زرو بیه د لومړي ځل لپاره له ۴۵۰۰ ډالرو څخه پورته شوه
وینزویلا ادعا کوي چې د امریکا د «امپریالیستي ناقانونه کړنو» سره سره یې د تېلو هدف ترلاسه کړی دی