د ایران د دولتي تلویزیون په وینا، د دې هېواد امنیتي شورا باید وروستۍ پرېکړه وکړي چې د هرمز تنګی وتړي که نه، وروسته له هغه چې د پارلمان لخوا د دې اقدام ملاتړ وشو، چې د امریکا لخوا د تهران په څو اټومي ځایونو بریدونو ته ځواب وو.

د هرمز تنګی په اړه معلومات:

هرمز تنګی څه شی دی؟

هرمز تنګی د عمان او ایران ترمنځ پروت دی او د خلیج شمال د عمان خلیج سره په جنوب کې او د عرب سمندر سره نښلوي. دا تنګی په خپل تر ټولو تنګ ځای کې ۲۱ میلونه (۳۳ کیلومتره) سور لري، چې د کښتۍ تګلاره په دواړو لورو کې یوازې ۲ میلونه (۳ کیلومتره) پراخه ده.

ولې دا مهم دی؟

د نړۍ د ټولو تېلو مصرف شاوخوا پنځمه برخه د دې تنګي له لارې تېریږي. د ۲۰۲۲ کال له پیل څخه تر تیرې میاشتې پورې، د معلوماتي شرکت Vortexa د معلوماتو له مخې، هره ورځ د ۱۷.۸ میلیونه څخه تر ۲۰.۸ میلیونه بیرل خام تېل، کنډنسېټ او نور سونګ مواد د دې تنګي له لارې تیریدل.

د اوپیک غړي هېوادونه لکه سعودي عربستان، ایران، متحده عربي امارات، کویټ او عراق خپل زیاتره خام تېل د دې تنګي له لارې، په ځانګړې توګه آسیا ته صادروي. متحده عربي امارات او سعودي عربستان هڅه کړې چې د دې تنګي د تېرېدو لپاره بدیل لارې ومومي. د متحده ایالاتو د انرژۍ د معلوماتو اداره په تیر کال جون کې وویل چې د متحده عربي اماراتو او سعودي عربستان د موجوده پایپ لاینونو څخه شاوخوا ۲.۶ میلیونه بیرل په ورځ کې د هرمز د تنګي د تېرېدو لپاره کارېدلی شي.

قطر، چې د نړۍ د مایع طبیعي ګاز (LNG) له لویو صادرونکو څخه دی، خپل نږدې ټول LNG د دې تنګي له لارې لیږدوي.

د امریکا پنځم سمندري بیړۍ، چې په بحرین کې مېشت ده، د سیمې د سوداګریزو کښتيو د ساتنې دنده لري.

د کړکېچونو تاریخ

په ۱۹۷۳ کال کې، د سعودي عربستان په مشرۍ د عرب تولیدوونکو د مصر سره د جګړې پر مهال د اسرائيلو لویدیځ ملاتړو باندې د تېلو بندیز ولګاوه. په هغه وخت کې لویدیځ هېوادونه د عرب هېوادونو د خام تېلو اصلي پیرودونکي وو، خو نن ورځ آسیا د اوپیک د خام تېلو اصلي پیرودونکی دی.

متحده ایالاتو په تېرو دوو لسیزو کې د تېلو د مایعاتو تولید دوه برابره کړ او د نړۍ د تر ټولو لوی واردوونکي څخه د لویو صادرونکو په ډله کې شامل شو.

د ۱۹۸۰-۱۹۸۸ کلونو د ایران-عراق جګړې پر مهال، دواړو خواوو هڅه وکړه چې د یو بل صادرات ګډوډ کړي، چې دې ته د ټانکر جګړه ویل کېده.

په جولای ۱۹۸۸ کې، د امریکا یوې جنګي بېړۍ د ایران یوه مسافر وړونکې الوتکه وویشته، چې ټول ۲۹۰ کسان پکې ووژل شول. واشنګټن وویل چې دا یوه تېروتنه وه، خو تهران دا یو قصدي برید وباله.

په جنورۍ ۲۰۱۲ کې، ایران ګواښ وکړ چې د امریکا او اروپایي بندیزونو په ځواب کې به د هرمز تنګی وتړي.

په می ۲۰۱۹ کې، څلور کښتۍ - چې دوه یې د سعودي تېلو ټانکرونه وو - د متحده عربي اماراتو ساحل ته نږدې د هرمز تنګي بهر برید وشو.

په ۲۰۲۳ کې دوه کښتۍ او په ۲۰۲۴ کې یوه کښتۍ د ایران لخوا د هرمز تنګي سره نږدې یا په هغه کې نیول شوې. ځینې نیول شوې کښتۍ د متحده ایالاتو لخوا د ایران پورې اړوند د ټانکرونو د نیولو وروسته ترسره شوې.