د تورکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان ویلي چې هېواد به یې د شخړو په هواري کې د مرستې په موخه خپلو ډیپلوماټیکو او د منځګړیتوب هڅو ته دوام ورکړي. هغه خبرداری ورکړ چې پر نړیوالو بنسټونو د باور کمېدل نړیواله بې ثباتي نوره هم ژوروي.
اردوغان د استانبول د منځګړیتوب نهم کنفرانس ته په یوه ویډیويي پیغام کې د دې غونډې د جوړولو له امله د بهرنیو چارو له وزارت څخه مننه وکړه او د یوه ډیپلوماټیک مرکز په توګه یې د استانبول د مخ پر ودې رول هرکلی وکړ.
نوموړي وویل: "زه خوښ یم چې استانبول، کوم چې له پېړیو راهیسې یې خلک او کلتورونه سره یوځای کړي، نن ورځ د ډیپلوماسۍ پر یوه مهم مرکز بدل شوی دی."
اردوغان د مخ پر زیاتېدونکو شخړو، د کړکېچونو پراختیا او پر نړیوالو قوانینو او بنسټونو د باور د کمېدو په ترڅ کې د ډیپلوماټیکې ښکېلتیا پر ساتلو ټینګار وکړ.
هغه وویل: "د تورکیې په توګه، موږ دا خپل اصل ګرځولی چې هېڅکله به ډیپلوماسي نه پرېږدو، ان په هغه وخت کې چې ښکېل اړخونه له یو بل سره له خبرو کولو ډډه کوي او هیلې په کمېدو وي."
نوموړي د روسیې او اوکراین ترمنځ د بندیانو تبادله او په ټوله افریقا کې د منځګړیتوب هڅې سولې ته د لارو پرانیستلو په برخه کې د تورکیې د اغېزناکو کارونو د بېلګو په توګه یادې کړې.
اردوغان د نړیوال واک پر نابرابرۍ نیوکه وکړه
اردوغان د ملګرو ملتونو د اصلاحاتو لپاره خپله غوښتنه تازه کړه او خپل دا پیغام یې بیا تکرار کړ چې "نړۍ تر پنځو لویه ده" — دا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا پنځو دایمي غړو ته اشاره ده.
هغه وویل چې د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ په دې وروستیو کې د "باور بیا رغولو" تر سرلیک لاندې غونډه کړې وه، چې تمرکز یې په نړیوال سیسټم کې د اعتماد پر بیا رغولو و.
اردوغان وویل: "نن ورځ په فلسطین، لبنان، سوډان او نورو کړکېچنو سیمو کې میلیونونه خلک، چې خپلې هیلې یې په ملګرو ملتونو پورې تړلې دي، سخت نهیلي دي."
هغه زیاته کړه: "هغه جوړښت چې په کې د څه باندې ۱۹۰ هېوادونو اراده د پنځو هېوادونو په خوښه پورې تړلې ده، نه عادلانه دی او نه هم د باور د بشپړې بیا رغونې وړتیا لري."
اردوغان وویل چې تورکیې په نړیوال سیاست کې هغه تګلاره رد کړې چې پر بې باورۍ ولاړه ده، او ټینګار یې وکړ چې ډیپلوماسي ان په خورا سختو شخړو کې هم شونې ده.
نوموړي زیاته کړه: "مسله دا ده چې ایا موږ کولای شو د دې دروازې د پرانیستې ساتلو لپاره اراده، زړورتیا او اخلاص وښیو." هغه دا هم وویل چې ترکیه به د ښکېلو اړخونو راټولولو، عادلانه حل لارو ته د رسېدو لپاره منځګړیتوب او د سولې لپاره د مسؤلیت اخیستلو هڅو ته دوام ورکړي.
