د تورکیې ملي پنځم نسل جنګي الوتکې ( قاآن ) ستر بری
ساینس او ټکنالوژي
7 د لوستلو دقیقې
د تورکیې ملي پنځم نسل جنګي الوتکې ( قاآن ) ستر برید تورکیې د پنځمې نسل جنګي الوتکه ( قاآن )     KAAN  د یوې مهمې صادراتي تړون له لارې د هیواد د ټیکنالوژیکو موخو او ستراتیژیکو باوري پلوه لوی تصدیق ترلاسه کړ.
/ AA
19 جون 2025

د تورکیې د پنځم نسل جنګي الوتکې  ( قاآن )  KAAN  د صادراتو ستر موفقیت

د تورکیې د پنځمې نسل جنګي الوتکه ( قاآن )     KAAN  د یوې مهمې صادراتي تړون له لارې د هیواد د ټیکنالوژیکو موخو او ستراتیژیکو باوري پلوه لوی تصدیق ترلاسه کړ.

ولسمشر رجب طیب اردوغان په دې وروستیو کې د خپلو څرګندونو پر مهال اعلان وکړ چې ۴۸ د ( قاآن )   KAAN جنګي الوتکې به اندونیزیا ته وپلورل شي. دا تړون نه یوازې د تاریخي تړون په توګه، بلکې د تورکیې د دفاعي صنعتونو د سفر د ستر بدلون نقطې په توګه ارزول کیږي.

دا تړون ښیي چې د تورکیې د پرمختللو او د جګړې لپاره چمتو ټیکنالوژیو د وړاندې کولو ظرفیت ته نړیوال باور زیاتیږي.

ولسمشر اردوغان د خپلو رسمي ټولنیزو رسنیو د حساب له لارې په خپل پوسټ کې ویلي: "د ملګري او ورور هیواد اندونیزیا سره د لاسلیک شوي تړون له مخې ۴۸ ( قاآن )   د KAAN  الوتکې به په تورکیه کې تولید او اندونیزیا ته صادر شي."

( قاآن )   په تولید کې به د اندونیزیا د ځایي وړتیاوو څخه هم ګټه واخیستل شي."

د دواړو هیوادونو تر منځ د یو لړ لوړ پوړیو ډیپلوماتیکو لیدنو وروسته لاسلیک شوی دا تړون د تورکيې دفاعي محصولاتو د نه یوازې د مناسبو بیو د بدیلونو په توګه، بلکې د باوري او پرمختللو ټیکنالوژۍ د موجوداتو په توګه د پیژندګلوۍ کې مهم بدلون ښیي.

ولسمشر اردوغان وویل: "زه هیله لرم چې دا تړون چې زموږ د ځایي او ملي دفاعي صنعتونو پرمختګ او رسیدلې ټکي ښکارندويي کوي، د تورکیې او اندونیزیا لپاره ګټور وي. زه خپل قدرمن ورور د اندونیزیا ولسمشر پرابوو سوبیانتو ته چې د خپلې ارادې له لارې یې د دغه تړون د لاسلیک کولو کې لوی ونډه لرله، خپل سلامونه او مننه وړاندې کوم. زه زموږ د دفاعي صنعتونو ریاست او  تورکیې د هوانوردۍ او فضايي چارو شرکت په سرکې د ټولو هغو ادارو مبارکي ورکوم چې د قاآن الوتکې په تولید او د تورکیې د تاریخ د دې ریکارډ صادراتي تړون د لاسلیک کولو کې ونډه لرله."

د نړۍ غوښتل شوې جنګي الوتکه

قاآن  د پنځمې نسل څو اړخیز جنګي الوتکې په توګه د تورکيې د هوایي انجنیرۍ د سرلوړۍ استازیتوب کوي.

دا د پرمختللي مانور وړتیا، ټیټ رادار نښه او د مصنوعي زیرکتیا ملاتړ لرونکي ایویونیکونو سره د نوي نسل پلیټ فارم په توګه رامنځته شوې ده.

قاآن نوي نسل جنګي الوتکه چې د هوا نه هوا او هوا نه ځمکې دواړو عملیاتو لپاره د غوره فعالیت لپاره ډیزاین شوی، د تورکیې د دفاعي ټیکنالوژیو کې د ځان باوري ستراتیژیک موخه انعکاسوي.

د قاآن د بریا د کیسې په مرکز کې د تورکيې هوایي او فضایي صنعتونو (TUSAŞ) شرکت قرار لري. د دغه شرکت عمومي مدیر محمد دیمیراوغلو د الوتکې د جوړښت ، پراختیا او د فعالیت د لارې نقشې تشریح کوي چې ډیریدونکې غوښتنې څه ډول پوره کوي.

دیمیراوغلو د تورکیې ملي راډیو تلویزیون نړۍوال تلویزیون ټي آر ټي ورلډ  سره په مرکه کې ووی  قاآن  "KAAN زموږ ویاړ دی، نه یوازې د د تورکيې هوایي او فضایي صنعتونو بلکې د ټولې تورکیې ویاړ دی، ددې الوتکې د پرمختګ چارې ډیرې  ښې پرمخ  روانې دي. اوس مهال ۲ پروټوټایپونه  یا نمونې د بسته بندۍ په مرحله کې دي. د دې کال په پای کې یوه  او د راتلونکي کال په پیل کې  به يي بله په بشپړه توګه بشپړه شي  او په الوتنې به پيل وکړي. د ۳ الوتکو سره یو ډیر ګړندی الوتنې کمپاین، د یوې ځمکنۍ الوتکې سره ټولټال ۴ الوتکې سره موږ راتلونکي کال یو ډیر جدي الوتنې کمپاین پیل کوو."

عمومي مدیر څرګنده کړه چې د تورکيې هوایي ځواکونو ته د بشپړ کچې تسلیمولو پیل د ۲۰۲۸ په پای یا د ۲۰۲۹ په پیل کې پلان شوی دی.

د تورکیې د هوايي او فضايي صنعتونو شرکت  د ۲۰۳۴ کال تر پورې د ۵۰۰ الوتکو د  تولید هدف لري. دا هدف  د نړیوال او د پلیټ فارم په راتلونکي د پوره باور او اعتماد ښکارندويي کوي.  دیمیراوغلو وویل قاآن  "KAAN د هوایي انجنیرۍ کې د ملي بدلون تاج دی."

هغه د تورکیې د هوايي او فضايي صنعتونو د شرکت د چارو په اړه وویل چې زمونږ شرکت  تیر کال نږدې ۳ میلیارد ډالر عواید درلود او د ۲۰۲۵ کال کې یې د ۴.۳ میلیارد ډالرو ته د رسولو موخه سره نوي بازارونو ته ننوځي.

دا شرکت د نږدې ۱۶،۰۰۰ کارکوونکو سره اوس د امریکا، اروپا او آسیا په کچه فعالیت کوي.

دیمیراوغلو وویل: "موږ د  بوئینګ، ایربس  او سپریټ ایروسیستم په څیر د نړیوالو هوایي مخکښو شرکتونو  سره نږدې کار کوو او د ۴۰۰ څخه ډیرو پرمختللو تولیدي سیسټمونو لخوا ملاتړ کیږو."

د پنځمې نسل جنګي الوتکې د نړیوالې اعتماد د ترلاسه کولو په مسئله کې د دغې د پیش کولو سیسټم هم باید د موخو سره سمون ولري. دلته د تورکیې د هوايي او فضايي صنعتونو د انجن د شرکت لخوا جوړ شوی  د TF35000 انجن مهم رول لوبوي.

د تورکیې د هوايي او فضايي صنعتونو د انجن د صنعتونو  عمومي مدیر محمود اقشیت د ټي آر ټي ورلډ سره په ځانګړې مرکه کې د انجن د اهمیت په اړه تفصیلات شریک کړل:  قاآن الوتکه  نه یوازې د هوایي وسیلې په توګه، بلکې د بشپړ ځایي سیسټم په توګه طرحه او ډیزاین شوې ده. موږ د TRMOTOR سره په ګډه، د الوتکې زړه TF35000 انجن په بشپړ ځایي امکاناتو سره جوړ کړی ."

د انجن ډیزاین د سمندر په کچه ۳۵،۰۰۰ پونډه د پیش کولو ځواک، د غوره شوي تیلو موثریت او د پنځمې نسل جګړې اړتیاوو سره سمون لرونکي بې ساری معمارۍ وړاندې کوي.

اقشیت وویل: "TF35000 یوازې د انجن پروژه نده. دا د لوړ تودوخې موادو څخه د ازموینې زیربنا ته، د تولید ظرفیت څخه د انجنیرۍ بریا ته د ملي اکوسیسټم جوړول دی."

د TF35000 انجن به اندونیزیا ته د لیږل کیدونکو ۴۸  قاآن الوتکو سره ددې هیواد هوايي ځواک  ته ځواک ورکړي.

اقشیت وویل: "په دې توګه موږ نه یوازې د پنځمې نسل جنګي الوتکه صادروو، بلکې د تورکیې لخوا طرحه ډیزاین او تولید شوی تر ټولو پیچلی او د دندې پلوه کریټیکل اجزا صادروو. دا د ستراتیژیک ټیکنالوژیک خپلواکۍ ته د بدلوونکي ګام دی."

دفاعي شنونکي اردا مولود اوغلو  KAAN د نړیوالې کچې باوري محصول جوړوونکو عواملو په اړه ارزونې وکړې.

مولود اوغلو  ټی آر ټي ورلډ ته وویل: "KAAN لا تر اوس هم د ازموینې په مرحله کې د پنځم نسل جنګي الوتکه ده. تمه کیږي چې د ۲۰۳۰ کال په پیل کې بشپړ عملیاتي خدماتو ته داخله شي. کله چې بشپړه شي، د تورکيې هوایي ځواکونو د مهم عنصر په توګه به قرار ونیسي."

مولود اوغلو   وویل: "د اندونیزیا سره شوی تړون یو پیاوړی سیګنال دی. د دې ډول ستراتیژیک پلیټ فارم اخیستل اوږدمهاله ژمنتیا او اعتماد غواړي او دا تړون د تورکیې د هوایي سکتور ته د زیاتیدونکي اعتماد ټینګار کوي."

مولود اوغلو   د KAAN د هوایي جګړې څخه هاخوا رول ته په اشارې سره وویل ، د ځایي انجن او پرمختللو ایویونیک سیسټمونو سره به  دا جنګي الوتکه د تورکیې د هوایي حوزه کې د مخنیوي ځواک زیات کړي.

هغه وویل: "دا د ملي ظرفیت او د راتلونکي چمتووالي بیان دی."

د پروټوټایپ یا نمونې  څخه د ځواک سمبول پورې

د قاآن پنځم نسل جنګې الوتکې  د ۲۰۲۴ د فبرورۍ  په میاشت کې لومړنۍ الوتنه یو سمبولیک او ټیکنالوژیک بدلون نقطه وه. دغې الوتکې ته  نوم د ولسمشر اردوغان لخوا د ۲۰۲۳ کال د "د راتلونکي پیړۍ" په غونډه کې اعلان شو او له هغه څخه راهیسې د تورکیې لپاره د نوي دفاعي دورې سمبول شوه.

ولسمشر اردوغان ویلي وو: "موږ د دفاعي تړون څخه ډیر څه ته شاهدان یو. موږ د حاکم هوایي ځواک د زیږون شاهدان یو."

دا لیوالتیا دوام لري. د ۵۵ د پاریس هوایي نندارتون کې، د تورکیې مخکښ د غیر پیلوټ الوتکو تولید کوونکي بایکار، د ایټالیا د لیوناردو شرکت سره د نوي نسل غیر پیلوټ سیسټمونو د پراختیا لپاره د ګډ پروژې تړون لاسلیک کړ. دا ښکیلتیا د ترکي انجنیرۍ ته د اعتماد بل نښه ګڼل کیږي.

د جنګي الوتکو څخه غیر پیلوټ هوایي وسایلو ته، د ملي تولید کربو څخه د نړیوالو پیل پلیټ فارمونو ته ترکیه اوس نه یوازې وسلې تولیدوي، لکه چې ولسمشر اردوغان وایي "حاکم هوایي ځواک" جوړوي.

 

وپلټۍ
اردوغان له ټرمپ سره په ټیلیفوني خبرو کې د وینزویلا او غزې په اړه اندیښنې څرګندې کړې
پاکستان بلوچستان او خیبر پښتونخوا ایالتونو کې د ځای پر ځای شویو ماینونو چاودنو کې دوه تنه وژل شول
روسیه ادعا کوي چې د سومي ولایت ته نږدې یو سرحدي مېشت ځای یې نیولی
حسینې د دورې تښتونو کې لږ تر لږه ۲۸۷ کسان وژل شوي، مړي یې په سیندونو یا ډله ییزو قبرونو کې اچول شوي
پاکستان او چین په افغانستان کې میشتو ترهګرو ډلو پر وړاندې د اقدام غوښتنه کوي
د اروپايي ټولنې له امریکا غواړي چې د وینزویلا له پوځي مداخلې وروسته نړیوالو قوانینو ته درناوی وکړي
د شیورون انرژۍ شرکت پخوانی اجرائیوي رئیس د وینزویلا د تیلو پروژو لپاره دوه میلیارد ډالر غواړي.
په پاکستان کې پر یوه موټر د برید له امله یو تن وژل شوی او ۸ نور ټپیان دي
کیوبا : په وینزویلا کې د امریکا د مداخلې پر مهال ۳۲ کیوبایي جنګیالي وژل شوي دي
روسیه وايي چې د اوکراین بې پیلوټه الوتکې په ۲۰۲۶ کال کې هره ورځ مسکو په نښه کوي
د سوریې پوځ په حلب کې د پخواني بعث رژیم سره د تړاو په تور اته کسان نیولي دي
شمالي کوریا داځل یو هایپرسونیک توغندی وازمایه
نیویارک ټایمز: په وینزویلا کې د امریکا پوځي مداخلې د ټرمپ ملاتړي په دوو برخو ویشي
شمالي کوریا یو ځل بیا د ختیځ سمندر پر لور بالستیک توغندي توغولي دي. دا خبره سویلي کوریا کړې ده.
د وینزویلا سترې محکمې د ولسمشر مرستیالې  ته 'په موقت ډول' د ولسمشرۍ د چارو د په غاړه اخیستو امر کړی