د امریکا دفاع وزارت (پنټاګون) او لاکهیډ مارټین د ۸۵۰ ایف-۳۵ جنګي الوتکو د تولید لپاره ۱۰ کلن تړون اعلان کړی، چې د دغو لوړ ټیکنالوژیکو او رادار ګریزه الوتکو ملاتړ ته د واشنګټن اوږدمهاله ژمنتیا ښيي.
دواړو لورو د پنجشنبې پر ورځ دغه هوکړه اعلان کړه مګر د تړون دقیق ارزښت یې ونه ښود. دا ګام پر داسې مهال پورته کېږي چې پنټاګون هڅه کوي د امريکايي وسلو د تولید او دفاعي صنایعو د پراختیا لپاره لنډمهالي او اوږدمهالي تړونونه لاسلیک کړي.
د لاکهیډ مارتین شرکت رئیس او اجرایوي مدیر جیم تایکلیټ (Jim Taiclet) له پانګه والو سره په خبرو کې وویل: «دا اعلان د ازادې نړۍ د خورا مهمې او لومړۍ کرښې د جنګي الوتکې په توګه د اف-۳۵ رول د راتلونکو کلونو لپاره تثبیتوي.»
دا «چوکاټي تړون» چې پنټاګون یې د اف-۳۵ پروګرام «نوې کول او پراخول» بولي لا هم د کانګرس تصدیق او بودیجې تایید ته اړتیا لري.
د پنټاګون لوړپوړي تدارکاتي چارواکي مایکل دفي وویل: «موږ د هغه طرز په کچه بنيادي بدلون راوستی چې څنګه د دفاعي صنایعو اډه د چټک او لوړ تولید لپاره پیاوړې کوو. د مالي تشویقونو په جوړولو سره موږ ډاډ ترلاسه کوو چې زموږ جنګیالي له هغو نظامي وړتیاوو برخمن دي چې د بریا لپاره ورته اړتیا لري.»
د ایف-۳۵ پروژه د امریکا او هغې د متفقینو ترمنځ ګډه دفاعي هڅه او د نړۍ له پرمختللو نظامي الوتکو لومړۍ ډله ده. د لاکهیډ مارتین د معلوماتو له مخې، دا مهال په ټوله نړۍ کې له ۱,۳۷۵ ډېرې ایف-۳۵ الوتکې په خدمت کې دي.
لاکهیډ زیاته کړه، که دا تړون منظور شي، واشنګټن ته به د جنګي جټ الوتکو یو «قابل اعتماد، ارزانه او دوامدار» پروګرام ورکړي، چې د اوږدمهالې بیې ټاکلو له امله به میلیاردونه ډالره سپما کړي.
«ډېره ډاډمنه راتلونکې»
د پنټاګون د ۱۰ کلنې ژمنې په ځواب کې، لاکهیډ مارټین ژمنه کړې چې د اف-۳۵ د پروژو ملاتړ لپاره به ۷ میلیارد ډالره مخکې تر مخکې پانګونه وکړي.
تایکلیټ وویل: «د امريکا حکومت د پورته پرېکړې له لارې موږ کولای شو تر ټولو لازمه پانګونه وکړو ترڅو د تولید ظرفیت خورا لوړ او اکمالاتي لړۍ پیاوړې کړو. دا پرېکړه د مالیې ورکوونکو، د خپلو اکمالوونکو او له ټولو مهم د متحده ایالاتو او د هغې د متحدینو په ګټه ده.»
د الوتکو د تولید تر څنګ، دا تړون ابتدايي پرزې، د ۱۰ کلونو بیارغونې کیټونه او د نړیوالو پیرودونکو سپارښتنې هم رانغاړي. امریکا پدې وروستیو کې سعودي عربستان ته د ۲۴.۳ میلیارد ډالرو په ارزښت د ۴۸ دغو الوتکو د پلور رسمي منظوري اعلان کړې وه.
لاکهیډ وویل د اف-۳۵ پروګرام به د ۳۱۵,۰۰۰ څخه د زیاتو دندو ملاتړ وکړي او په راتلونکو ۱۰ کلونو کې به کابو ۸۰ میلیارد ډالره اقتصادي فعاليت تولید کړي.
د دغه شرکت سهمونه د پنجشنبې په معاملو کې څه باندې ۷ سلنه لوړ شول او ۵۹۰.۲ ډالرو ته ورسېدل.
