اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
هند د اپل تولیدي بدلون له امله چین شاته پرېښود او د امریکا تر ټولو ستر زیرک تیلیفونونو صادروونکی شو
هند د لومړي ځل لپاره امریکا ته د زيرک تیلیفونونو د صادراتو په برخه کې تر ټولو مخکښ هېواد ګرځېدلی، چې دا خبره د بازار څېړنې ادارې کانالیس(Canalys)  په یوه نوي راپور کې شوې ده.
هند د اپل تولیدي بدلون له امله چین شاته پرېښود او د امریکا تر ټولو ستر زیرک تیلیفونونو صادروونکی شو
/ Reuters
30 جولای 2025

هند د ايپل د تولیدي بدلون له امله چین شاته پرېښود او د امریکا تر ټولو ستر زیرک تیلیفونونو صادروونکی هېواد شو.

یوازې اپل نه دی چې دغه بدلون یې کړی؛ نور د زیرکو ټیلیفونونو جوړونکي شرکتونه لکه سامسونګ او موتورولا هم په هند کې د امریکا لپاره خپل تولید زیاتوي.

هند د لومړي ځل لپاره امریکا ته د زيرک تیلیفونونو د صادراتو په برخه کې تر ټولو مخکښ هېواد ګرځېدلی، چې دا خبره د بازار څېړنې ادارې کانالیس(Canalys)  په یوه نوي راپور کې شوې ده.

دا بدلون په نړیوالو ټکنالوژۍ تولیدي لارو کې یو لوی بدلون ښيي، چې په لویه کچه د اپل لخوا د چین څخه لرې د خپل اکمالاتي سلسلې تنوع کولو لپاره د روانو هڅو له امله پرمخ وړل کیږي.

په ۲۰۲۵ کال دویمه ربعه (اپریل – جون) کې، په هند کې جوړ شوي زيرک تیلیفونونو د امریکا وارداتو ۴۴ سلنه جوړول، چې دا شمېر د تېر کال د همدې مودې له ۱۳ سلنې څخه درې چنده زیات شوی دی.

دغه چټک زیاتوالی د هند د زيرک تیلیفون صادراتو په حجم کې د کال په کچه ۲۴۰ سلنه حیرانوونکې وده ښيي. له بلې خوا، د چین ونډه په امریکايي وارداتو کې تر ۶۱ سلنې له تېر کال څخه یوازې ۲۵ سلنې ته راټیټه شوې ده.

ویتنام هم چین شاته پرېښی، او د امریکا بازار کې یې ۳۰ سلنه برخه نیولې ده.

دغه بدلون تر ډېره د اپل د "چین پلس ون" ستراتیژۍ پایله بلل کېږي، چې هدف یې د چین پر ځای د بدیلو تولیدي مرکزونو رامنځته کول دي، ځکه چې نړیوال تجارتي شرایط ورځ تر بلې ترینګلي کېږي.

د کانالیس مشر تحلیلګر، سنیام چوراسیا، وویل: "ايپل په تېرو څو کلونو کې په هند کې خپل تولیدي ظرفیت پراخ کړی... او تر اوسه په ۲۰۲۵ کال کې یې د خپل صادراتي ظرفیت ډېره برخه د امریکا بازار ته ځانګړې کړې ده." 

که څه هم ايپل لا هم د خپلو پخوانیو چینايي تاسیساتو، په ځانګړي ډول د لوړې کچې پرو ماډلونو د برخو لپاره، تکیه کوي، خو په هند کې یې د اسمبلۍ فعالیتونه چټک کړي دي، او اوس هلته  آیفون ۱۶ تولیدېږي.

د ايپل اجرائیه رئیس تیم کوک پدې وروستیو کې دا بدلون تایید کړ او ویې ویل چې تمه لري د روان کال په اوږدو کې په امریکا کې پلورل کېدونکي آیفونونو ډېره برخه به په هند کې جوړه شوې وي.

ايپل پدې بدلون کې یوازینی نه دی؛ نور د ځيرک تلیفون جوړونکي لکه سامسونګ او موتورولا هم د امریکا لپاره خپل تولیدات په هند کې زیاتوي.

خو د دوی انتقال تر دې دمه ورو او محدود پاتې شوی. دا نوې لاره تر ډېره د واشنګټن له لوري د زیاتېدونکو ګمرکي تعرفو د ګواښونو په ځواب کې اخیستل شوې.

که څه هم د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پراخو "متقابل تعرفو" له مخې، ځینې ايپل تولیدات لنډ مهاله معاف شوي، خو کوک ته په مې میاشت کې خبرداری ورکړل شوی و چې ۲۵ سلنه تعرفه لا هم پر هغو وسیلو تطبیقېدلی شي چې د امریکا بهر، حتی په هند کې، جوړېږي.

سوداګریز تحلیل‌ کوونکي خبرداری ورکوي چې که چیرې ايپل خپل ټول آیفون تولیدات امریکا ته انتقال کړي، دا کار به د قیمتونو د شدید زیاتوالي لامل شي.

وپلټۍ
وینزویلا د تېلو په سکتور کې د اصلاحاتو له لارې بهرني پانګونې د ۱.۴ میلیارد ډالرو ته زیاتوي
اروپا کې د لومړي ځل لپاره په ډسمبر میاشت کې د بشپړ برېښنايي موټرو پلور له پټرولي موټرو څخه واوښت
د تورکیې د مرکزي بانک زیرمې د لومړي ځل لپاره له ۲۰۰ ملیارد ډالرو څخه واوښتې
په ۲۰۲۵ کال کې د میلیاردرانو شتمني نوره هم ډیره شوې.
لومړی وزیر مرز خبرداری ورکوي چې د جرمني اقتصاد د ودې له درېدو سره په یوه څلورلارې کې قرار لري.
روسیې سږ کال منځنۍ اسیا او افغانستان ته د مایع ګازو صادرات نږدې دوه برابره کړي دي
د نړیوالو کړکیچونو په منځ کې د سرو زرو بیه د لومړي ځل لپاره له ۴۵۰۰ ډالرو څخه پورته شوه
وینزویلا ادعا کوي چې د امریکا د «امپریالیستي ناقانونه کړنو» سره سره یې د تېلو هدف ترلاسه کړی دی
په هالنډ کې د پنځو کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د فقر کچه لوړه شوې ده
د افغان معیوب د جرابو فابریکه معلولیت لرونکو کارګرانو ته د کار په ورکولو سره هیله بښي
تورکیه به په ۲۰۲۶ کال کې د پاکستان په پنځو ساحو کې د تېلو او ګازو استخراج پیل کړي
تورکیه له پاکستان سره د انرژۍ د استخراج  تړون رسمي کوي
افغانستان د سوداګرۍ په برخه کې د بدیلو لارو د موندولو هڅه کوي
امریکا د بهرنیو پورونو لویه برخه  له چین څخه ترلاسه کوي: څېړنه
تورکیې دفاعي صادرات د ۲۰۲۵ کال په لومړیو لسو میاشتو کې ۳۱ سلنه لوړ شوي ،۶.۷ میلیارډ ډالرو ته رسېدلي
پوتین کابینې ته امر وکړ چې د روسیې د نادره فلزاتو د استخراج لپاره پلان جوړ کړي
د ټرمپ او شي له لیدنې مخکې امریکا او چین په مالیزیا کې سوداګریزې خبرې بیا پیل کړې
چین له امریکا سره د مخ پر زیاتېدونکي سوداګریز جنګ کې 'تر پایه د مبارزې' ژمنه وکړه
بېجېنګ امریکا  د سوداګریز کړکېچ په زیاتولو تورنوي او  د نادره خاورو له محدودیتونو دفاع کوي
جاپان د امریکا متحده ایالتونو د تعرفې تړون لاندې د ۵۵۰ میلیارد ډالرو پانګونې اسانتیا په اړه غور کوي