منځنی ختیځ
3 د لوستلو دقیقې
د ایران د هرمز ادارې د متحده عربي اماراتو له بندر څخه د جنوبي اوبو د کنټرول ادعا وکړه
د هرمز له لارې تګ راتګ  چې د نړۍ د کښتیو د تګ یو حیاتي دهلیز دی  د فبرورۍ پر ۲۸مه له اسرائیلو او متحده ایالاتو سره د جګړې له پیل راهیسې د ایران تر کنټرول لاندې راغلی دی.
د ایران د هرمز ادارې د متحده عربي اماراتو له بندر څخه د جنوبي اوبو د کنټرول ادعا وکړه
د ایران د هرمز ادارې د متحده عربي اماراتو له بندر څخه د جنوبي اوبو د کنټرول ادعا وکړه

د ایران نوي ارګان چې د هرمز تنګي څارنه کوي، ویلي دي چې د دوی تر کنټرول لاندې سیمه د متحده عربي اماراتو د فجیره بندر جنوبي اوبو پورې غځېدلې ده؛ دا هغه بندر دی چې د تېلو د لېږد داسې بنسټونه لري چې د دغه ستراتیژیکې اوبلنۍ لارې د دور وهلو (بای پاس کولو) لپاره جوړ شوي دي.

د هرمز له لارې ترافیک له هغې وروسته د ایران تر کنټرول لاندې راغلي چې د فبرورۍ پر ۲۸مه له اسرائیلو او متحده ایالاتو سره جګړه پیل شوه. ایران، چې د جګړې له پیل راهیسې یې دا تنګی په عملي توګه تړلی او له کښتیو څخه د تېرېدو په بدل کې د پيسو اخیستو په لټه کې دی، ټینګار کوي چې له دې لارې تېرېدونکې کښتۍ باید د ایران له وسله والو ځواکونو څخه اجازه ترلاسه کړي.

د چهارشنبې په ورځ په اېکس (X) کې په یوه پوسټ کې، چې یوه نقشه هم ورسره وه، د 'خلیج فارس تنګي ادارې' وویل چې دوی د دغه تنګي د مدیریت لپاره "تنظیمي واک او صلاحیت" ټاکلی دی.

دې ادارې ویلي چې په دې سیمه کې هغه برخه شامله ده چې په ایران کې له "کوه مبارک" څخه پیل او په متحده عربي اماراتو کې د فجیره تر جنوب پورې غځېږي... او همدارنګه هغه کرښه چې په ایران کې د قشم ټاپو څوکه په متحده عربي اماراتو کې له ام القوین سره نښلوي.

دې ادارې زیاته کړې چې "د هرمز له تنګي څخه د تېرېدو په موخه له دې سیمې ټرانزیټ د خلیج فارس تنګي ادارې سره همغږۍ او له هغې څخه اجازې ته اړتیا لري."

د جګړې له پیل راهیسې د ایران او متحده عربي اماراتو اړیکې سختې کړکېچنې شوې دي، په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې تهران د امریکایي او اسرائیلي بریدونو په ځواب کې، پر هغو خلیجي هېوادونو توغندیز او ډرون بریدونه وکړل چې امریکایي اډې پکې دي.

تېره اونۍ ایران متحده عربي امارات په جګړه کې پر فعال رول لرلو تورن کړل  هغه ادعا چې ابوظبۍ رد کړې ده. متحده عربي اماراتو هم پر تنګي د ایران د کنټرول کلک مخالفت کړی او د کښتیو د تګ راتګ د ازادۍ د تضمین لپاره یې د ګډ اقدام غوښتنه کړې ده.

د جمعې په ورځ، متحده عربي اماراتو اعلان وکړ چې د تېلو د یوې نوې نللیکې د جوړولو کار ګړندی کوي چې د فجیره بندر له لارې د هرمز تنګی دور وهي. د ابوظبۍ میډیا دفتر وویل چې دا "لویدیځ-ختیځ نللیکه" به د ADNOC دولتي تېلو شرکت د صادراتو ظرفیت دوه چنده کړي او زیاته یې کړه چې تمه ده په راتلونکي کال کې فعاله شي.

ایران په ځلونو د خلیج پر هېوادونو تور پورې کړی چې امریکایي ځواکونو ته اجازه ورکوي ترڅو د دوی له خاورې بریدونه وکړي. خلیجي هېوادونو په وار وار دا تورونه رد کړي او ویلي یې دي چې دوی به اجازه ورنکړي چې خاوره یا هوايي قلمرو یې پر ایران د برید لپاره وکارول شي.

د چهارشنبې په ورځ، د ایران سپاه پاسداران وویل چې دوی په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د تېلو د ټانکرونو په ګډون ۲۶ کښتیو ته له تنګي څخه د تېرېدو اجازه ورکړې ده. تېره اونۍ ایران ویلي و چې د ځینو چینایي کښتیو په ګډون یې "تر ۳۰ ډېرو کښتیو" ته د تېرېدو اجازه ورکړې ده.

 

وپلټۍ
ایران خبرداری ورکړ چې د امریکا او اسرائیلو نوی برید کولی شي جګړه له سیمې بهر پراخه کړي
روسیه او چین د اقتصاد، انرژۍ، ټرانسپورټ او نړیوالې همکارۍ په برخو کې ۲۰ سندونه لاسلیک کړل
اروپایي ټولنه له امریکا سره د سوداګریزې معاملې د نهایي کولو لپاره هوکړې ته ورسېده
شې پوتین ته: چین او روسیه باید د دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا په ترڅ کې عادلانه نړیوال نظم رامنځته کړي
ولسمشر اردوغان فون ډیر لاین ته: سیمه ییز کړکېچ د تورکیې او اروپایي ټولنې د اړیکو اهمیت ښکاره کړی
امریکا او اسرائیل پلان درلود چې له بریدونو وروسته د ایران پخوانی ولسمشر احمدي نژاد واک ته ورسوي
د څو مهمو خبرونو لنډیز
اندونیزیا پر غزې  مرستندویه کاروان د وګړو د نیولو له امله پر اسرائیلو د قانوني اقدام په اړه غور کوي
چین په متحده عربي اماراتو کې د اټومي بټۍ د په نښه کېدو په اړه 'ژوره اندېښنه' وښوده
د لا ډېر کړکېچ د مخنیوي لپاره امریکا او ایران څو وړاندیزونه تبادله کړي دي
ایران د جګړې د پای ته رسولو لپاره امریکا متحده ایالاتو ته د خپل ۱۴ ماده‌یز وړاندیز جزییات روښانه کړ
د مې ۱۹مې په مناسبت د ولسمشر اردوغان د مبارکۍ پیغام
د جرمونو نړۍواله محکمه د اسرائیل د ملي امنیت وزیر بن ګویر د نیولو د حکم د صادرولو په اړه غور کوي
پوتین: د روسیې او چین دوستي 'د هیڅ چا پر ضد نه ده'
ټرمپ : د خلیج هیوادونو د مشرانو په غوښتنه مې پر ایران پلان شوی پوځي برید وځنډو